Đưa vẻ đẹp 'Hà Nội 12 mùa hoa' vào dòng chảy sáng tạo đương đại

Đông đảo khán giả tham quan tranh tại triển lãm. Ảnh: Mộc Miên

Khi Hà Nội được gọi tên bằng những mùa hoa

Giữa những ngày tháng Mười, khi phố phường Hà Nội ngập trong sắc thu, triển lãm “Hà Nội 12 mùa hoa” tại Nhà Triển lãm 93 Đinh Tiên Hoàng (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) mở ra một không gian nghệ thuật lãng mạn, tinh tế. Triển lãm do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội phối hợp với Hội Mỹ thuật Việt Nam tổ chức, giới thiệu 69 tác phẩm của họa sĩ Vũ Tuyên. Thông qua ngôn ngữ hội họa, những mùa hoa Hà Nội trở thành những lát cắt ký ức về một Hà Nội thanh lịch, dịu dàng mà luôn chuyển động.

Người Hà Nội có một cách rất riêng để nhận biết thời gian: Nhìn hoa đoán mùa. Tháng Giêng là sắc đào thắm; tháng Hai dịu dàng với ban, sưa; tháng Ba rực đỏ hoa gạo; tháng Tư tinh khôi loa kèn; mùa hạ tím bằng lăng, hồng sen; thu về nồng nàn hương hoa sữa và đông sang với những thảm cúc họa mi trong nắng hanh.

Nhịp điệu tự nhiên ấy đã trở thành dòng chảy cảm hứng trong suốt hơn hai thập niên sáng tác của họa sĩ Vũ Tuyên, hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam. Trong tranh của ông, hoa không đứng yên. Những vệt màu nổi, gân guốc mà phóng khoáng được tạo nên bằng kỹ thuật dao bay khiến cánh hoa như có chuyển động, có ánh sáng và hơi thở của mùa. Đứng trước một bức tranh, người xem không chỉ nhận ra một loài hoa mà đôi khi còn như cảm được cái lạnh nhẹ của heo may, hương hoa sữa thoảng qua phố đêm hay ánh nắng vàng nhạt trải trên mặt hồ.

Chị Hoàng Thị Minh Phương và em gái lưu giữ khoảnh khắc tại triển lãm "Hà Nội 12 mùa hoa". Ảnh: Mộc Miên

Chị Hoàng Thị Minh Phương (phường Yên Nghĩa, Hà Nội) chia sẻ: “Các tác phẩm gây ấn tượng mạnh bởi sắc màu trừu tượng cùng cách thể hiện tinh tế không khí mùa thu Thủ đô. Những gam màu dịu mát, hài hòa được kết hợp khéo léo, gợi lên vẻ đẹp thanh bình, nhẹ nhàng của Hà Nội, mang đến cho người xem cảm xúc gần gũi và dịu nhẹ đến khó tả”.

Còn với bạn trẻ Đỗ Hoàng Nam, điều hấp dẫn của triển lãm nằm ở cách mỗi mùa hoa được họa sĩ chuyển hóa thành một sắc thái cảm xúc riêng. Từ những loài hoa quen thuộc, người xem có thể tìm thấy những rung động mới mẻ về Hà Nội.

Bạn trẻ Đỗ Hoàng Nam cùng bạn bè tham quan triển lãm. Ảnh: Mộc Miên

Để khái quát hành trình sáng tác của mình, họa sĩ Vũ Tuyên đúc kết bằng ba từ ngắn gọn: “Cảm - Yêu - Phiêu”. Với ông, “Cảm” là cảm nhận nguồn năng lượng của thiên nhiên, hoa cỏ và cuộc sống. “Yêu” là dành tình cảm cho vẻ đẹp mình bắt gặp. Còn “Phiêu” là khi người nghệ sĩ thả mình vào màu sắc, chất liệu và cảm xúc để tạo nên tác phẩm.

Theo họa sĩ Vũ Tuyên, ông không vẽ hoa để người xem chỉ nhận diện một loài hoa theo lối tả thực mà mượn hình dáng của hoa để gửi vào đó cảm xúc của riêng mình. Với thời gian trong nghệ thuật không thể đo bằng số ngày đứng trước giá vẽ. Có những bức tranh được thai nghén trong tâm trí nhiều năm, nhưng khi bắt tay thực hiện chỉ mất một, hai ngày. Ngược lại, có tác phẩm cần hàng chục ngày miệt mài hoàn thiện, dù ý tưởng đã được nuôi dưỡng từ rất lâu.

Bởi vậy, 69 tác phẩm trong “Hà Nội 12 mùa hoa” không đơn thuần là sự tập hợp những bức tranh về hoa. Mỗi tác phẩm có một đời sống riêng, một câu chuyện riêng và một cách đối thoại riêng với công chúng.

Giữ vẻ đẹp Hà Nội từ những điều bình dị

Hơn 20 năm vẽ hoa, tác phẩm của Vũ Tuyên đã được giới thiệu tại nhiều triển lãm, được công chúng trong và ngoài nước sưu tầm. Từ năm 2013 đến nay, ông đều đặn tổ chức các triển lãm cá nhân, tập trung vào cảnh sắc thiên nhiên và những rung cảm trước cuộc sống. Trong đó có triển lãm “Sen thiền” tại Cộng hòa Séc năm 2017. Riêng năm 2026, ông lần lượt giới thiệu các triển lãm “Phúc Đáo”, “Hương sắc thời gian” và “Hà Nội 12 mùa hoa”.

Thế nhưng, trước danh xưng “người vẽ hoa nhiều nhất Việt Nam”, ông chỉ nhẹ nhàng nhận mình là một trong những người vẽ nhiều về hoa. “Tôi chưa bao giờ mong muốn hay nhận danh hiệu đó. Tôi chỉ nhận mình là một trong những người vẽ nhiều về hoa. Tôi vẽ hoa vì nhận thấy trong hoa có năng lượng tích cực, có sự chữa lành”, ông bộc bạch.

Có lẽ chính quan niệm ấy lý giải vì sao Vũ Tuyên không đặt nặng các cuộc thi hay giải thưởng mỹ thuật. Điều ông quan tâm hơn là được bày tranh, gặp gỡ công chúng, chia sẻ cái đẹp và truyền đi những năng lượng tích cực từ hội họa. Đó cũng là cách ông giữ cho mình một khoảng tự do trong sáng tạo.

Không chỉ vẽ, họa sĩ Vũ Tuyên còn dành thời gian cho những lớp học mỹ thuật dành cho trẻ em. Mỗi sáng Chủ nhật, căn phòng tranh nhỏ lại trở thành nơi những đứa trẻ làm quen với màu sắc, đường nét và thế giới của nghệ thuật.

Đánh giá tại triển lãm, họa sĩ Mai Thị Ngọc Oanh, Hội Mỹ thuật Việt Nam ghi nhận cách họa sĩ Vũ Tuyên tạo dựng một thế giới hoa giàu cảm xúc, trong đó ngôn ngữ tạo hình được sử dụng để mở rộng liên tưởng thay vì đơn thuần mô tả đối tượng. Những sắc hoa quen thuộc vì thế có thêm một đời sống mới trên mặt toan.

Họa sĩ Vũ Tuyên (bên phải) cùng trao đổi với khán giả yêu nghệ thuật. Ảnh: Mộc Miên

Đằng sau những sắc màu rực rỡ là câu chuyện về cách một nghệ sĩ đương đại tìm kiếm, nhận diện và chuyển hóa những giá trị thân thuộc của Hà Nội thành tác phẩm nghệ thuật. Từ hoa đào, hoa sưa, loa kèn, sen, hoa sữa đến cúc họa mi..., những hình ảnh tưởng như quen thuộc của đời sống đô thị được làm mới bằng tư duy tạo hình và cảm xúc cá nhân, để từ đó tiếp tục sống trong ký ức của công chúng bằng một diện mạo khác.

Đây cũng là một cách phát huy nguồn lực văn hóa từ chính những giá trị gần gũi của đời sống. Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định văn hóa là nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực quan trọng cho phát triển; trong đó đề cao sức sáng tạo của con người và việc tạo dựng môi trường văn hóa nhân văn, lành mạnh, văn minh, hiện đại.

Tinh thần ấy được Hà Nội cụ thể hóa trong Chương trình hành động số 08-CTr/TU, với định hướng xây dựng Thủ đô trở thành nơi hội tụ, kết tinh và lan tỏa những giá trị văn hóa tiêu biểu; xây dựng con người Hà Nội thanh lịch, văn minh, trách nhiệm, nghĩa tình; đồng thời hình thành hệ sinh thái văn hóa - sáng tạo, trong đó người dân vừa là chủ thể, vừa là trung tâm của quá trình phát triển văn hóa.

Nhìn từ góc độ ấy, “Hà Nội 12 mùa hoa” không chỉ là một triển lãm mỹ thuật. Đó còn là một lát cắt sinh động của quá trình sáng tạo văn hóa từ đời sống, khi nghệ sĩ lấy những chất liệu tưởng chừng bình dị để tạo nên giá trị mới, góp phần làm giàu thêm hình ảnh và bản sắc của thành phố.