Đức tranh luận về việc mở rộng quyền hạn cho các cơ quan tình báo

Ngày 13/11, Quốc hội Liên bang Đức (Bundestag) dự kiến bỏ phiếu về dự luật cải cách, theo đó mở rộng thẩm quyền của Cơ quan Tình báo Liên bang (BND), đơn vị thu thập thông tin tình báo ở nước ngoài và Cơ quan Bảo vệ Hiến pháp Liên bang (BfV), cơ quan tình báo nội địa của Đức.

Chính phủ liên minh của Thủ tướng Friedrich Merz muốn chuyển đổi hai cơ quan này thành những cơ quan tình báo có đầy đủ năng lực hoạt động, cho phép họ chủ động hơn trong việc đối phó với các hành vi phá hoại, tấn công mạng và can thiệp từ nước ngoài.

Tuy nhiên, những người phản đối cảnh báo cải cách có nguy cơ làm xóa nhòa ranh giới vốn được xem là nguyên tắc cốt lõi trong hệ thống an ninh hậu chiến của Đức: cơ quan tình báo có nhiệm vụ thu thập thông tin, trong khi quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế thuộc về lực lượng cảnh sát.

Thay đổi quan trọng nhất của dự luật nằm ở quyền xử lý các mối đe dọa mà cơ quan tình báo phát hiện. Thay vì chủ yếu thu thập và phân tích thông tin như hiện nay, các cơ quan này sẽ được trao thêm quyền can thiệp trực tiếp. Theo những ví dụ được Chính phủ Đức đưa ra, BND có thể vô hiệu hóa hoạt động sản xuất tại một nhà máy chế tạo thiết bị bay không người lái hoặc phòng thí nghiệm vũ khí hóa học ở nước ngoài bằng cách xâm nhập hệ thống máy tính. Cơ quan này cũng có thể vô hiệu hóa các máy chủ được tin tặc do nhà nước hậu thuẫn sử dụng.

Berlin lập luận rằng các cơ quan tình báo nước này cần được trao thêm quyền hạn để ứng phó với những mối đe dọa ngày càng phức tạp. Chánh Văn phòng Thủ tướng Nina Warken cho rằng Đức đang phải đối mặt với các cuộc tấn công hỗn hợp dai dẳng, đòi hỏi các cơ quan tình báo phải có đủ năng lực hoạt động tương đương với những đối tác nước ngoài.

Bà cũng cho rằng các cơ quan này cần được trang bị khả năng hoạt động theo những tiêu chuẩn hiện đại, ngang tầm với các đối tác quốc tế. Dự luật sẽ tạo cơ sở pháp lý cần thiết, đồng thời tăng cường cơ chế giám sát nhằm củng cố niềm tin của công chúng vào năng lực bảo vệ xã hội của nhà nước.

Đối với những người phản đối, vấn đề không đơn thuần là các cơ quan tình báo được phép thu thập thêm thông tin, mà còn là việc họ có thể được trao quyền hành động dựa trên những thông tin đó, ngay cả khi chưa có nghi vấn cụ thể về một hành vi phạm tội.

Những thay đổi này diễn ra trong bối cảnh Đức đang thúc đẩy mở rộng năng lực an ninh và quốc phòng trên nhiều lĩnh vực.

Trong tuyên bố chính sách đầu tiên trước Quốc hội hồi tháng 5/2025, Thủ tướng Friedrich Merz cam kết cung cấp nguồn lực cần thiết để quân đội Đức (Bundeswehr) trở thành lực lượng quân sự thông thường mạnh nhất châu Âu. Ông nhấn mạnh: “Chúng ta muốn có đủ năng lực tự vệ để không phải sử dụng đến khả năng đó”, đồng thời coi sức mạnh quân sự là công cụ răn đe các hành động gây hấn.

Quá trình tăng cường năng lực an ninh của Đức cũng diễn ra trong bối cảnh chính trường nước này có những thay đổi đáng chú ý. Trong cuộc bầu cử liên bang năm 2025, đảng cực hữu Sự lựa chọn vì nước Đức (AfD) tăng gấp đôi tỷ lệ phiếu bầu, đạt 20,8%, trở thành lực lượng lớn thứ hai tại Quốc hội.

Những cải cách đang được đề xuất vì thế không chỉ đặt ra bài toán về năng lực ứng phó với các mối đe dọa an ninh mới, mà còn khơi lại cuộc tranh luận lâu nay tại Đức.