Bê bối của tỷ phú Jensen Huang đe dọa thỏa thuận đình chiến thương mại Mỹ - Trung

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Phu nhân cùng Tổng thống Mỹ Donald Trump và Phu nhân thăm Cục Lưu trữ Quốc gia tại Washington trong chuyến thăm Mỹ gần đây. Ảnh: NYT

Cuộc gặp thượng đỉnh lần thứ ba trong năm giữa ông Tập và ông Trump dự kiến diễn ra bên lề Hội nghị cấp cao APEC tại Trung Quốc vào giữa tháng này.

Chuyện ầm ĩ xung quanh mối quan hệ ngoài hôn nhân của tỷ phú Jensen Huang với Alice Huang - người phụ nữ bị cho là gián điệp, đang làm nóng bất đồng lớn lâu nay giữa Washington và Bắc Kinh.

Trong nhiều năm qua, ông Huang là một trong những CEO công nghệ Mỹ tích cực nhất với việc thúc đẩy hợp tác Mỹ - Trung Quốc, cũng như vận động Washington nới lỏng kiểm soát xuất khẩu chip bán dẫn.

Tuy nhiên, vụ việc ầm ĩ của tỷ phú này với doanh nhân Alice Huang tạo thêm lý do để các nghị sĩ Mỹ thúc đẩy việc siết chặt hạn chế xuất khẩu công nghệ. Vụ việc xảy ra chỉ vài ngày trước cuộc gặp thượng đỉnh ở Thâm Quyến, một trung tâm công nghệ lớn của Trung Quốc.

Vấn đề hiện nay là tương lai của thỏa thuận đình chiến thương mại kéo dài 1 năm giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, dự kiến hết hạn vào tháng 1/2027. Việc gia hạn thỏa thuận phụ thuộc đáng kể vào cam kết của Mỹ không áp đặt thêm hạn chế với hoạt động xuất khẩu công nghệ sang Trung Quốc.

Ngày 11/11, Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc David Perdue phát biểu rằng những tranh cãi hiện nay đang thử thách quan hệ song phương, vốn đã trải qua giai đoạn nhiều biến động.

Tại Bắc Kinh, thời điểm xảy ra vụ bê bối cũng gây chú ý. Các cáo buộc liên quan đến ông Huang được công khai rộng rãi sau khi đảng Cộng hòa thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, khiến vị thế chính trị của ông Trump suy yếu.

Ông Hồ Tích Tiến, cựu Tổng biên tập Thời báo Hoàn Cầu, cho rằng việc các cơ quan tình báo Mỹ rò rỉ thông tin này xuất phát từ những tính toán chính trị có chủ đích.

Đến nay, chưa có dấu hiệu cho thấy bê bối liên quan đến Nvidia sẽ khiến thỏa thuận đình chiến thương mại Mỹ - Trung đổ vỡ.

Tuy nhiên, một số nghị sĩ và chuyên gia chính sách đối ngoại Mỹ kêu gọi Nhà Trắng tăng cường kiểm soát xuất khẩu, nhằm hạn chế tình trạng công nghệ bán dẫn tiên tiến được chuyển đến Trung Quốc.

Theo ông Jeff Moon, cựu Trợ lý Đại diện Thương mại Mỹ phụ trách các vấn đề Trung Quốc, trọng tâm của thỏa thuận đình chiến là cam kết của Mỹ không gia tăng các hạn chế công nghệ. Đổi lại, Trung Quốc đồng ý cung cấp các khoáng sản quan trọng. Đó là lý do vụ việc liên quan đến Nvidia tác động trực tiếp đến một trong những nội dung cốt lõi của thỏa thuận.

Lý do gây thêm sức ép

Những tranh cãi hiện nay cũng làm nổi bật các bất đồng vốn đã âm ỉ trong quan hệ Mỹ - Trung.

Đầu tháng 11, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer trao đổi với Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong về việc thực hiện các cam kết trong thỏa thuận thương mại mà ông Trump và ông Tập đạt được tại Hàn Quốc 1 năm trước.

Một nội dung quan trọng của thỏa thuận là nguồn cung đất hiếm, loại nguyên liệu được sử dụng trong nhiều sản phẩm, từ điện thoại di động đến tên lửa.

Mặc dù Mỹ đã đạt được thỏa thuận bảo đảm nguồn cung khoáng sản thiết yếu, các quan chức Washington, trong đó có ông Greer, nhiều lần cho rằng Trung Quốc chưa cung cấp đủ khối lượng và đúng tiến độ như kỳ vọng.

Tình trạng này đang gây khó khăn cho các nhà sản xuất tại Mỹ, Nhật Bản và nhiều quốc gia khác.

Những bất đồng về việc thực hiện cam kết, cùng với tranh cãi liên quan đến Nvidia, có thể tiếp thêm động lực để Washington tăng cường giám sát quan hệ kinh tế và công nghệ với Trung Quốc.

Ông Tôn Thành Hạo, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Chiến lược và An ninh Quốc tế thuộc Đại học Thanh Hoa ở Bắc Kinh, cho rằng nguy cơ đối với Trung Quốc là cuộc điều tra hành vi của một cá nhân có thể trở thành lý do để Mỹ áp đặt thêm hạn chế về công nghệ với các doanh nghiệp Trung Quốc.

Theo ông, điều này có thể khiến ngay cả những hoạt động tiếp xúc kinh doanh thông thường cũng trở nên nhạy cảm hơn về mặt chính trị.

Trong bối cảnh ảnh hưởng của ông Huang suy giảm, việc tìm kiếm tiếng nói chung giữa Washington và Bắc Kinh có thể sẽ càng khó khăn hơn.

Ông Ngô Tâm Bá, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Mỹ thuộc Đại học Phúc Đán ở Thượng Hải, cho rằng thời điểm xảy ra bê bối có thể tiết lộ mâu thuẫn trong cộng đồng tình báo Mỹ về cách tiếp cận của Tổng thống Trump trong quan hệ với Trung Quốc.

Tuy nhiên, ông cho rằng nếu Washington tiếp tục mở rộng các biện pháp kiểm soát công nghệ sẽ chỉ thúc đẩy Bắc Kinh tăng cường khả năng tự chủ.

"Những biện pháp kiểm soát bổ sung chắc chắn sẽ có lợi cho các công ty như Huawei, vốn muốn thị trường Trung Quốc tiếp tục hạn chế sản phẩm của Mỹ", ông Ngô nói.