Đừng đánh cược mạng sống bằng thuốc nam khi bị chó cắn

Trả giá bằng mạng sống vì tin thuốc nam

Mới đây, một trường hợp tử vong nghi do bệnh dại tại xã Bạch Hà, Nghệ An tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về nhận thức phòng bệnh dại trong cộng đồng.

Trung tâm Y tế Đô Lương làm việc với Trạm Y tế xã Bạch Hà để rà soát các trường hợp liên quan và triển khai các biện pháp phòng, chống bệnh dại trên địa bàn.

Theo thông tin từ ngành y tế Nghệ An, ông N.V.V. (69 tuổi) bị chó nhà cắn vào tay. Chỉ vài ngày sau, con chó chết. Tuy nhiên, thay vì đến cơ sở y tế để được tư vấn và tiêm vaccine phòng dại, ông V., lại tìm mua thuốc nam của một thầy lang về sắc uống.

Khoảng 5 tháng sau, ông xuất hiện các triệu chứng nghi bệnh dại như sợ nước, sợ gió, khó nuốt, kích động, nôn ói và co giật. Dù được đưa đến cơ sở y tế cấp cứu nhưng tình trạng diễn biến nặng và bệnh nhân không qua khỏi.

Vụ việc xảy ra trong bối cảnh ngành y tế liên tục cảnh báo về nguy cơ bệnh dại và khuyến cáo người dân không tự điều trị bằng thuốc nam. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn không ít người lựa chọn nghe theo lời truyền miệng hoặc tìm đến các thầy lang thay vì tiêm vaccine dự phòng theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.

Đây không phải trường hợp cá biệt. Nhiều năm qua, ngành y tế ghi nhận không ít trường hợp tử vong do bệnh dại mà nguyên nhân chung là không tiêm vaccine hoặc tiêm không đầy đủ sau khi bị động vật nghi mắc bệnh dại cắn.

Các hộ gia đình cần thực hiện tiêm phòng đầy đủ cho chó, mèo; quản lý vật nuôi theo hướng dẫn của cơ quan thú y, không thả rông nhằm hạn chế nguy cơ lây truyền bệnh trong cộng đồng.

Thực tế, phần lớn các trường hợp tử vong do bệnh dại ghi nhận trong những năm gần đây đều không tiêm vaccine phòng dại hoặc không tiêm đầy đủ theo khuyến cáo sau phơi nhiễm.

Điều đáng lo ngại là tại nhiều vùng nông thôn, miền núi, vẫn tồn tại quan niệm cho rằng một số loại lá cây, rễ cây hoặc thuốc gia truyền có thể "rút nọc dại", "giải độc dại". Thậm chí có người lặn lội tìm đến các thầy lang ngay sau khi bị chó cắn với hy vọng tránh được việc tiêm vaccine.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đến nay chưa có bất kỳ bằng chứng khoa học nào chứng minh thuốc nam, thuốc gia truyền hay các phương pháp dân gian có hiệu quả trong dự phòng hoặc điều trị bệnh dại.

Việc tin vào những lời truyền miệng thiếu căn cứ không chỉ làm mất thời gian vàng để điều trị dự phòng mà còn có thể dẫn đến hậu quả không thể cứu vãn.

Cán bộ Trung tâm Y tế Con Cuông tư vấn, rà soát các trường hợp phơi nhiễm và thực hiện tiêm vaccine phòng dại cho người dân.

Trái ngược với những trường hợp chủ quan hoặc tự điều trị, nhiều người dân đã được bảo vệ nhờ tiếp cận vaccine phòng dại kịp thời.

Mới đây, tại bản Kẻ Trằng, xã Mậu Thạch, cơ quan chức năng xác định một con chó của người dân dương tính với virus dại. Qua rà soát dịch tễ, con chó này đã cắn, cào 5 người dân địa phương.

Ngay sau khi nhận được thông tin, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Nghệ An phối hợp Trung tâm Y tế Con Cuông triển khai điều tra dịch tễ, rà soát người phơi nhiễm, tư vấn và tổ chức tiêm phòng. Cả 5 trường hợp liên quan đều được tiêm vaccine phòng dại kịp thời.

Theo chính quyền địa phương, con chó mắc bệnh được nuôi thả rông và chưa được tiêm phòng dại. Đây cũng là thực trạng còn tồn tại ở nhiều khu dân cư, nhất là khu vực miền núi, nông thôn, làm gia tăng nguy cơ lây truyền bệnh trong cộng đồng.

Sự khác biệt giữa những người được tiêm phòng kịp thời và các trường hợp tử vong do bệnh dại cho thấy vaccine vẫn là biện pháp hiệu quả nhất để phòng bệnh sau phơi nhiễm.

Ngược lại, việc chậm trễ hoặc đặt niềm tin vào các phương pháp chưa được kiểm chứng có thể khiến người bệnh đánh mất cơ hội bảo vệ tính mạng của chính mình.

Nguy cơ bệnh dại vẫn hiện hữu

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Nghệ An (CDC Nghệ An), trong những tháng đầu năm 2026, tình hình bệnh dại trên địa bàn tỉnh tiếp tục diễn biến phức tạp. Toàn tỉnh ghi nhận 15 ổ dịch dại trên động vật, 100% xuất hiện trên chó.

Đoàn công tác Trung tâm Y tế Con Cuông kiểm tra, giám sát công tác phòng, chống bệnh dại tại bản Kẻ Trằng, xã Mậu Thạch.

Cùng thời gian này, 4.595 trường hợp đã được tiêm vaccine phòng dại sau phơi nhiễm, tăng 0,3% so với cùng kỳ năm 2025. Trong số các trường hợp động vật gây phơi nhiễm cho người, chó chiếm tới 86%.

Đáng chú ý, có tới 26,6% động vật gây phơi nhiễm có dấu hiệu nghi dại, bị ốm hoặc chạy rông tại thời điểm cắn người. Điều này cho thấy nguy cơ phơi nhiễm bệnh dại trong cộng đồng vẫn ở mức đáng lo ngại.

CDC Nghệ An khuyến cáo người dân khi bị chó, mèo cắn, cào hoặc liếm vào vết thương hở cần rửa ngay vết thương dưới vòi nước chảy bằng xà phòng trong ít nhất 15 phút, sau đó sát khuẩn và nhanh chóng đến cơ sở y tế để được tư vấn, đánh giá nguy cơ phơi nhiễm và điều trị dự phòng.

Để chủ động phòng chống dịch, CDC Nghệ An đang duy trì hệ thống giám sát các trường hợp tiêm phòng dại trên toàn tỉnh; ứng dụng công nghệ trong thống kê, rà soát các chùm ca phơi nhiễm nhằm phát hiện sớm nguy cơ bùng phát ổ dịch trong cộng đồng.

Ngành y tế cũng phối hợp chặt chẽ với ngành thú y trong giám sát dịch bệnh, trao đổi thông tin thường xuyên về các ổ dịch dại trên động vật. Các trung tâm y tế được yêu cầu rà soát, tránh bỏ sót người phơi nhiễm; đồng thời bảo đảm người dân được tiếp cận vaccine và huyết thanh kháng dại đầy đủ, kịp thời, kể cả trong các ngày nghỉ, lễ, tết.

Các bác sĩ cho biết, bệnh dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus dại gây ra. Sau khi xâm nhập cơ thể, virus dại có thể tồn tại trong cơ thể với thời gian ủ bệnh kéo dài nhiều tuần, nhiều tháng, thậm chí lâu hơn trước khi xuất hiện triệu chứng.

Tuy nhiên, một khi đã xuất hiện các triệu chứng như sợ nước, sợ gió, khó nuốt, kích động, co giật hoặc liệt, tỷ lệ tử vong gần như 100%.

CDC Nghệ An khuyến cáo người dân khi bị chó, mèo cắn, cào hoặc liếm vào vết thương hở cần rửa ngay vết thương dưới vòi nước chảy bằng xà phòng trong ít nhất 15 phút, sau đó sát khuẩn và nhanh chóng đến cơ sở y tế để được tư vấn, đánh giá nguy cơ phơi nhiễm và điều trị dự phòng.

Người dân tuyệt đối không sử dụng thuốc nam hoặc các phương pháp chưa được Bộ Y tế công nhận để phòng, chữa bệnh dại. Bên cạnh đó, các hộ gia đình cần thực hiện tiêm phòng đầy đủ cho chó, mèo; quản lý vật nuôi theo hướng dẫn của cơ quan thú y, không thả rông nhằm hạn chế nguy cơ lây truyền bệnh trong cộng đồng.