Đừng để bất đồng quan điểm vợ chồng biến thành bạo lực tinh thần

Nhiều cặp vợ chồng đổ vỡ bắt đầu từ những cuộc tranh luận nhỏ lặp đi lặp lại - Ảnh minh họa

Những câu nói ấy không xa lạ trong nhiều gia đình. Nhiều cặp vợ chồng đổ vỡ bắt đầu từ những cuộc tranh luận nhỏ lặp đi lặp lại. Ban đầu chỉ là khác biệt quan điểm. Sau đó là to tiếng. Rồi công kích, mỉa mai, im lặng kéo dài. Đến một lúc nào đó, người ta không còn tranh luận để giải quyết vấn đề nữa, mà để chứng minh mình đúng và người kia sai. Khi ấy, bất đồng quan điểm đã bước sang ranh giới bạo lực tinh thần.

Học cách đối diện với khác biệt

Tối muộn, chị Lan (Phú Đô, Hà Nội) vừa dỗ con ngủ vừa chờ chồng về. Anh Hùng bước vào nhà với vẻ mệt mỏi. Sau vài câu hỏi han, chị Lan nói tiếp chuyện hai vợ chồng đã bàn "Em nghĩ mình nên cho con học trường gần nhà. Đỡ đưa đón, con cũng có thêm thời gian nghỉ ngơi". Anh Hùng đáp ngay, không cần nghĩ: "Không được. Trường đó trường làng!". Chị Lan cố giải thích về khả năng tài chính của gia đình. Anh Hùng gạt đi: "Việc kiếm tiền để anh lo. Em chỉ tiết kiệm không đúng chỗ!".

Không khí bắt đầu căng thẳng. Chị Lan thấy mình không được tôn trọng. Anh Hùng lại nghĩ vợ không hiểu tầm nhìn của mình. Hai người chuyển từ bàn chuyện học của con sang nhắc lại những chuyện cũ: tiền bạc, bố mẹ hai bên, việc nhà...

Cuộc tranh luận kết thúc bằng tiếng cửa phòng đóng sầm. Điều đáng nói là không ai sai hoàn toàn.Một người muốn đầu tư cho tương lai của con. Người còn lại muốn đảm bảo an toàn tài chính cho gia đình. Nếu biết lắng nghe, đây vốn là hai giá trị có thể bổ sung cho nhau.

Khi tranh luận trở thành bạo lực

Đồ vô dụng!; Cô chẳng bao giờ biết suy nghĩ!; Tôi nói thế mà còn không hiểu à?; Im đi!... Những lời ấy không để lại vết thương trên cơ thể, nhưng có thể làm người bạn đời mất cảm giác được tôn trọng. Dần dần, họ chọn im lặng thay vì chia sẻ.

Một cuộc hôn nhân không chết vì cãi nhau. Nó thường rạn nứt khi một trong hai người cảm thấy nói cũng chẳng ai muốn nghe…

Vợ chồng bạn có từng rơi vào trường hợp này: cứ nghe người kia nói khoảng vài giây đầu tiên đã bắt đầu chuẩn bị câu phản biện? Đó không phải là lắng nghe. Lắng nghe tích cực bắt đầu từ việc để người kia nói hết. Ví dụ, trong cuộc nói chuyện của vợ chồng anh Hùng, chị Lan, thay vì ngắt lời "Anh sai rồi!", có thể thử "Ý anh là mình ưu tiên đầu tư cho con trước, đúng không?". Chỉ một câu xác nhận như vậy cũng giúp đối phương cảm thấy được tôn trọng. Sau đó mới đưa quan điểm của mình "Em hiểu điều anh lo. Nhưng em cũng lo nếu vay quá nhiều thì áp lực tài chính sẽ ảnh hưởng đến cả gia đình". Người nghe không còn cảm thấy mình bị phủ nhận.

Đừng tranh cãi về lập trường, hãy nói về nhu cầu

Anh Minh (Mễ Trì, Hà Nội) muốn đón mẹ lên ở cùng để tiện chăm sóc. Chị Hà phản đối ngay "Em không đồng ý!". Nếu dừng ở đây, cuộc nói chuyện rất dễ rơi vào đối đầu. Nhưng khi bình tĩnh hơn, chị Hà bảo chồng "Điều em lo không phải là mẹ lên ở. Em sợ mình không đủ thời gian chăm sóc chu đáo, rồi mẹ buồn, anh lại áp lực". Lúc ấy anh Minh hiểu ra vợ không ghét mẹ chồng. Cô chỉ đang lo mình không làm tròn vai.

Rất nhiều cuộc cãi vã xảy ra vì hai người chỉ nói điều mình muốn, mà không nói hết điều mình đang suy nghĩ. Đằng sau câu "Em không đồng ý" có thể là nỗi lo. Đằng sau câu "Anh phải làm thế này" có thể là áp lực. Khi vợ chồng hiểu nhu cầu của nhau, việc thương lượng trở nên dễ dàng hơn.

Không ít người đồng nhất thương lượng với một người thắng, một người thua. Thực ra, thương lượng tốt là khi cả hai cùng chấp nhận một giải pháp. Ví dụ, với câu chuyện học của con của vợ chồng anh Hùng chị Lan, thay vì tranh cãi giữa trường quốc tế và trường công, hai vợ chồng có thể thống nhất cho con học trường gần nhà trong hai năm đầu, dành khoản tiền chênh lệch để đầu tư ngoại ngữ và kỹ năng cho con. Sau đó, vợ chồng cùng đánh giá lại điều kiện tài chính.

Gia đình không cần người chiến thắng. Gia đình cần một quyết định mà mọi người đều có thể đồng hành. Có người lớn lên trong gia đình luôn tiết kiệm. Có người được cha mẹ dạy rằng, đầu tư cho giáo dục là ưu tiên số một. Có người coi việc chăm sóc cha mẹ hai bên là trách nhiệm tuyệt đối. Có người từng chứng kiến tuổi thơ thiếu thốn nên rất sợ nợ nần… Những khác biệt ấy không tự nhiên xuất hiện, nó được hình thành từ trải nghiệm sống.

Vì thế, thay vì hỏi "Sao em lúc nào cũng nghĩ kỳ vậy?", hãy thử hỏi "Điều gì khiến em có suy nghĩ đó?". Một câu hỏi mở đôi khi giúp người bạn đời kể về những ký ức mà trước đây họ chưa từng chia sẻ. Khi hiểu nguồn gốc của quan điểm, chúng ta sẽ bớt phán xét hơn.

Tìm giải pháp thay vì tìm người thắng

Một quy tắc đơn giản nhưng rất hiệu quả cho mọi cuộc tranh luận là hãy coi hai vợ chồng đứng cùng một phía. Vấn đề nằm ở phía đối diện. Không phải chúng ta đấu với nhau mà chúng ta đang cùng giải quyết chuyện này.

Chỉ cần thay đổi góc nhìn ấy, ngôn ngữ cũng thay đổi theo. Từ "Anh làm mọi thứ rối tung!", chuyển sang "Chuyện này đang khiến cả hai áp lực. Mình cùng tìm cách khác nhé!". Một cuộc tranh luận lành mạnh không kết thúc bằng ai thắng. Nó kết thúc khi cuối cùng vợ chồng tìm được cách giải quyết.

Giữ một cuộc hôn nhân bền vững không cần vợ chồng luôn đồng quan điểm mà học cách giữ sự tôn trọng ngay cả khi bất đồng. Một lời nói dịu lại đúng lúc có thể cứu cả một buổi tối. Một cái nắm tay sau cuộc tranh luận có thể cứu cả một mối quan hệ. Hạnh phúc gia đình được tạo nên từ những điều rất nhỏ như chờ người kia nói hết hoặc nói câu "Anh hiểu điều em đang lo!".