Đừng để phụ nữ cô đơn ở 'giai đoạn đặc biệt'

Khi phụ nữ… không còn là mình

“Trong quá trình làm nghề, tôi gặp rất nhiều chị em đến không phải vì bệnh mà vì một cảm giác mệt rất khó gọi tên. Tôi từng gặp một chị khách hàng hơn 40 tuổi. Chị không đến vì bệnh. Chị đến vì mệt. Không phải mệt sau một ngày làm việc, mà là kiểu mệt kéo dài. Ngủ đủ mà vẫn uể oải; dễ cáu, dễ buồn và có khi chẳng vì lý do gì. Đêm hay tỉnh giấc, có hôm đang nói chuyện bình thường mà nước mắt tự rơi. Lần sau, chị quay lại, lần này đi cùng chồng. Anh nói nhỏ với tôi: “Dạo này vợ tôi thay đổi nhiều lắm, mà tôi không hiểu sao”. “Chắc do tuổi thôi em”, chị cười nhẹ, nhưng nhìn vào mắt chị, tôi biết chị không ổn…”.

Đây là câu chuyện của một bác sĩ tên H về một “người bệnh đặc biệt” của chị. Sở dĩ gọi là “đặc biệt” về bệnh nhân này ốm mà như không ốm, không khỏe mà như khỏe. Nhưng điều chung nhất ở bệnh nhân này với nhiều bệnh nhân khác là chị đang ở lứa tuổi trên dưới 50 - lứa tuổi không còn trẻ nhưng cũng chưa già của người phụ nữ.

Việc chủ động chăm sóc sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống cho phụ nữ tuổi trung niên đã được Bộ Y tế xác định là một nhiệm vụ chuyên môn ưu tiên trong giai đoạn hiện nay. Ảnh minh họa. Nguồn ST.

Theo Bộ Y tế, Việt Nam hiện có khoảng 13 triệu phụ nữ nằm trong độ tuổi từ 45 đến 69 tuổi, với độ tuổi mãn kinh tự nhiên trung bình từ 48 đến 50 tuổi. Đây là lực lượng lao động nòng cốt, giữ vai trò quan trọng trong gia đình và sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Tuy nhiên, phần lớn trong số họ đang phải đối mặt với giai đoạn đặc biệt của sức khỏe và vấn đề chăm sóc sức khỏe trong giai đoạn này không thể chỉ được xem là vấn đề riêng của từng cá nhân mà cần được nhìn nhận như một vấn đề sức khỏe cộng đồng.

Tại lễ ra mắt Chương trình cộng đồng chăm sóc sức khỏe phụ nữ với chủ đề “Lắng nghe nội tiết tố nữ” do Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế tổ chức vào tháng 8/2026, GS.TS Trần Thị Phương Mai, Chủ tịch Hội Chăm sóc sức khỏe phụ nữ mãn kinh Việt Nam, cho biết bà từng tiếp nhận nhiều trường hợp phụ nữ bước vào tuổi mãn kinh với những thay đổi rõ rệt về thể chất và tâm lý. Nhiều trường hợp, sự thay đổi này ảnh hưởng đến cả quan hệ vợ chồng và không khí gia đình.

“Có người chồng chia sẻ vợ thường xuyên bốc hỏa, cáu gắt vô cớ, khiến cả gia đình luôn trong trạng thái căng thẳng. Thậm chí, gia đình đã đưa người vợ đi thăm khám, điều trị ở nhiều cơ sở, chuyên khoa nhưng tình trạng vẫn không cải thiện”, GS Mai chia sẻ. Cũng theo bà Mai, hiện nay nhiều người vẫn chỉ xem mãn kinh là thời điểm chấm dứt chức năng sinh sản là sai lầm vì thực chất đây là một bước chuyển biến sinh học quan trọng của toàn cơ thể.

Theo Bộ Y tế, sau khi bước vào giai đoạn mãn kinh, người phụ nữ tiếp tục sống thêm khoảng 20 đến 30 năm. Do đó, việc chủ động chăm sóc sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống cho phụ nữ tuổi trung niên đã được Bộ Y tế xác định là một nhiệm vụ chuyên môn ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Đầu tư dài hạn cho chất lượng sống của người phụ nữ

Năm 2024, Bộ Y tế đã ban hành Ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ Chăm sóc sức khoẻ sinh sản - Nội dung Chăm sóc sức khoẻ Phụ nữ tuổi tiền mãn kinh, mãn kinh”. Và từ đó đến nay, ngành Y tế liên tục tổ chức các sự kiện liên quan đến công tác chăm sóc sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống cho phụ nữ tuổi trung niên.

Tiếp nối Chương trình cộng đồng chăm sóc sức khỏe phụ nữ với chủ đề “Lắng nghe nội tiết tố nữ” do Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế tổ chức vào tháng 8/2026, ngày 15/10/2026, Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) phối hợp cùng Hội Chăm sóc sức khỏe Phụ nữ Mãn kinh Việt Nam tổ chức Mít tinh hưởng ứng Ngày Mãn kinh Thế giới năm 2026 và Chương trình Tập huấn chuyên môn về chăm sóc sức khỏe phụ nữ tuổi tiền mãn kinh, mãn kinh.

Sự kiện được tổ chức theo hình thức kết hợp trực tiếp tại Cục Bà mẹ và Trẻ em và trực tuyến tới Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) thuộc 34 tỉnh, thành phố trên cả nước, với sự tham dự của đại diện các đơn vị thuộc Bộ Y tế và Bệnh viện phụ sản Trung ương, các chuyên gia y tế sản phụ khoa hàng đầu và đại diện các cơ quan thông tấn, báo chí truyền thông.

Theo Hướng dẫn quốc gia do Bộ Y tế ban hành năm 2024, thực tế tại các phòng khám sản phụ khoa cho thấy hiếm có người phụ nữ nào bước vào và nói thẳng: “Tôi đến khám mãn kinh”. Phần lớn họ tìm đến y tế vì những vấn đề sức khỏe khác có nguyên nhân từ giai đoạn chuyển tiếp này. Nhiều người chọn cách lặng lẽ chịu đựng hoặc đi khám nhiều nơi cho từng triệu chứng riêng lẻ mà không biết rằng tất cả đều xuất phát từ sự suy giảm nội tiết tố. Vì vậy, việc chăm sóc sức khỏe giai đoạn này không chỉ dừng lại ở việc xử lý vài cơn bốc hỏa ngắn hạn, mà là sự đầu tư dài hạn cho chất lượng sống của người phụ nữ.

Phát biểu tại lễ mít tinh, TS. Tống Trần Hà, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em nhấn mạnh, việc tổ chức chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Mãn kinh Thế giới năm 2026 là bước đi cụ thể hóa chiến lược chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người dân theo chỉ đạo của Bộ Y tế. Nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về chăm sóc sức khỏe phụ nữ giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh, thời gian tới các cơ sở y tế tập trung triển khai 4 nhóm nội dung trọng tâm bao gồm: Tăng cường truyền thông & tư vấn; Lồng ghép chuyên môn tại địa phương; Thúc đẩy điều trị dựa trên bằng chứng; Lan tỏa sự đồng hành từ gia đình & cộng đồng.

TS. Tống Trần Hà, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em phát biểu tại lễ mít tinh ngày 15/10/2026. Nguồn ảnh BYT

“Với sự tham gia tích cực của lực lượng y tế tuyến cơ sở và đại diện CDC 34 tỉnh, thành phố, các thông điệp chỉ đạo và kiến thức chuyên môn hôm nay sẽ nhanh chóng lan tỏa, góp phần mang lại sự chăm sóc tốt nhất cho phụ nữ Việt Nam”, nhấn mạnh.

Theo Bộ Y tế, năm 2026, Ngày Mãn kinh Thế giới 18/10 chính thức phát động chủ đề “Đau mạn tính ở tuổi trung niên” đi kèm thông điệp hành động “Từ nhận thức đến chăm sóc dựa trên bằng chứng”. Báo cáo chuyên môn từ Hiệp hội Mãn kinh Thế giới và các chuyên gia sản phụ khoa cho thấy, tình trạng đau mạn tính bao gồm đau cơ xương khớp, đau cơ toàn thân, đau đầu và các rối loạn tiết niệu sinh dục ảnh hưởng tới tỷ lệ rất lớn phụ nữ trong giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh. Tuy nhiên, trong thực hành lâm sàng cũng như đời sống xã hội, triệu chứng đau mạn tính ở phụ nữ trung niên thường bị coi nhẹ, quy kết thuần túy cho yếu tố tâm lý hoặc bị lầm tưởng là quy luật tuổi tác tất yếu mà người phụ nữ phải âm thầm chịu đựng, dẫn đến việc thiếu hụt các can thiệp y khoa chuyên sâu và kịp thời.