Cảnh báo từ ca bệnh sốt rét nặng ở vùng dịch tễ châu Phi trở về
Trở về sau gần hai năm làm việc tại châu Phi, người đàn ông 46 tuổi xuất hiện vàng da, vàng mắt nhưng lại tự mua thuốc nam uống suốt nửa tháng. Khi chuyển tới Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân đã rơi vào hôn mê sâu, suy đa tạng do ký sinh trùng sốt rét Plasmodium falciparum tàn phá. Vụ việc là hồi chuông cảnh báo khẩn thiết cho những người lao động, công tác từ vùng dịch tễ trở về.
Người bệnh được các bác sĩ tận tình điều trị. Ảnh: Thanh Nguyễn
Bệnh nhân là anh L.V.N (46 tuổi, trú tại Hà Tĩnh), có tiền sử mắc viêm gan B từ năm 2009 nhưng chưa điều trị. Trước đó, anh N có gần hai năm làm việc tại Congo - quốc gia có dịch sốt rét lưu hành phổ biến. Suốt quá trình ở xứ người, anh từng nhiều lần lên cơn sốt run, tự uống thuốc không rõ loại nhưng không xác định căn nguyên.
Khoảng một tháng trước khi nhập viện, anh N thấy mệt mỏi, chán ăn, vàng da và củng mạc mắt sẫm màu rõ rệt nên quyết định bay về nước điều trị. Thế nhưng, thay vì tuân thủ chỉ định nhập viện theo dõi của bác sĩ, anh lại tự ý mua thuốc nam uống liên tục 15 ngày. Hậu quả là tối 6-10, người bệnh ngã quỵ, rối loạn ý thức, gọi hỏi không đáp ứng và phải cấp cứu tại bệnh viện địa phương trong tình trạng suy hô hấp, phải đặt ống nội khí quản, thở máy.
Tình trạng diễn biến quá xấu khiến bệnh nhân được chuyển khẩn cấp lên Trung tâm Hồi sức tích cực (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương). Khi tiếp nhận, anh N đang hôn mê sâu, da vàng đậm, nước tiểu sẫm màu, suy thận cấp, rối loạn đông máu, men gan và bilirubin tăng vọt - dấu hiệu của tổn thương đa tạng nghiêm trọng.
Bác sĩ Võ Đức Linh, Trung tâm Hồi sức tích cực cho biết, với triệu chứng vàng da và rối loạn tri giác trên nền bệnh nhân có tiền sử viêm gan B, rất dễ chẩn đoán nhầm thành biến chứng hôn mê gan của bệnh mạn tính hoặc ngộ độc thuốc nam. Tuy nhiên, chi tiết then chốt là bệnh nhân từng sống gần 2 năm tại Congo.
Ngay lập tức, các bác sĩ chỉ định soi tìm ký sinh trùng sốt rét. Kết quả cho thấy anh N dương tính với Plasmodium falciparum - một chủng ký sinh trùng sốt rét vào loại nguy hiểm hiện nay, có khả năng diễn tiến cấp tính, thậm chí cướp đi tính mạng người bệnh.
Đáng nói, ở thể sốt rét ác tính, các biểu hiện suy đa tạng có thể che lấp hoàn toàn những cơn rét run hay sốt nóng điển hình. Sự chậm trễ, cộng thêm thói quen dùng thuốc nam bừa bãi đã vô tình đẩy cơ thể người bệnh vào tình trạng nguy kịch.
Sốt rét lây truyền chủ yếu qua muỗi Anopheles cái đốt. Ký sinh trùng P. falciparum một khi xâm nhập sâu vào máu sẽ gây tắc nghẽn vi mạch, dẫn đến thiếu máu não, phù phổi cấp, suy thận cấp và rối loạn đông máu toàn thân.
Từ ca bệnh nguy kịch trên, các chuyên gia y tế khuyến cáo mạnh mẽ tới người dân:
Những ai từng sinh sống, lao động hoặc du lịch tại châu Phi và các vùng có dịch sốt rét lưu hành, khi trở về nếu có dấu hiệu mệt mỏi, đau đầu, sốt, ớn lạnh hoặc vàng da, vàng mắt, cần đến ngay các bệnh viện chuyên khoa truyền nhiễm. Hãy chủ động thông báo rõ quốc gia mình từng ở, thời gian lưu trú và các đợt sốt trước đó để bác sĩ định hướng chuẩn xác. Triệu chứng sốt rét có thể ủ bệnh và bùng phát rất lâu sau khi đã rời vùng dịch.
Không tự ý dùng thuốc nam, thuốc bắc trôi nổi hay thuốc kháng sinh không rõ nguồn gốc khi chưa có kết luận y khoa. Điều này làm mất "thời gian vàng" cấp cứu và khiến gan, thận quá tải trầm trọng.
Người chuẩn bị sang các vùng có dịch lưu hành phải trang bị các biện pháp diệt muỗi, ngủ màn tẩm hóa chất, mặc quần áo dài tay và đặc biệt phải xin tư vấn bác sĩ để uống thuốc dự phòng sốt rét theo đúng phác đồ quy định.
