13 triệu phụ nữ Việt Nam và những nguy cơ sức khỏe phía sau tuổi mãn kinh

Ảnh minh họa

Chiều 15/10/2026, tại Hà Nội, Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) phối hợp với Hội Chăm sóc sức khỏe Phụ nữ Mãn kinh Việt Nam tổ chức mít tinh hưởng ứng Ngày Mãn kinh Thế giới năm 2026 và tập huấn chuyên môn về chăm sóc sức khỏe phụ nữ tuổi tiền mãn kinh, mãn kinh. Chương trình được tổ chức trực tiếp tại Hà Nội và trực tuyến tới Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) của 34 tỉnh, thành phố.

Độ tuổi mãn kinh tự nhiên trung bình của phụ nữ Việt Nam là 48-50 tuổi. Sau mãn kinh, phụ nữ có thể tiếp tục sống thêm 20-30 năm. Vì vậy, chăm sóc sức khỏe giai đoạn này không chỉ nhằm giảm triệu chứng khó chịu mà còn góp phần phòng ngừa bệnh tật, duy trì khả năng vận động và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.

Năm 2026, Ngày Mãn kinh Thế giới (18/10) có chủ đề "Đau mạn tính ở tuổi trung niên", với thông điệp "Từ nhận thức đến chăm sóc dựa trên bằng chứng", nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận diện, chẩn đoán và điều trị đúng các vấn đề sức khỏe ở phụ nữ trung niên.

Không xem nhẹ những cơn đau kéo dài

Phát biểu tại chương trình, ông Tống Trần Hà, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế), cho biết phụ nữ trung niên có vai trò quan trọng trong gia đình và đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội. Do đó, chăm sóc sức khỏe toàn diện cho nhóm phụ nữ này cần được ưu tiên trong công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản.

Ông Tống Trần Hà, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế), phát biểu

Theo ông Tống Trần Hà, đau mạn tính ở giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh có thể biểu hiện dưới nhiều hình thức như đau cơ xương khớp, đau đầu và các rối loạn tiết niệu sinh dục. Tuy nhiên, những triệu chứng này đôi khi bị xem nhẹ, quy cho yếu tố tâm lý hoặc coi là hệ quả tất yếu của tuổi tác, khiến phụ nữ chậm thăm khám và bỏ lỡ cơ hội điều trị phù hợp.

Thực hiện chỉ đạo của Bộ Y tế, Cục Bà mẹ và Trẻ em đã ban hành Công văn số 2028/BMTE-SKSS ngày 30/9/2026, đề nghị các địa phương tăng cường truyền thông, tư vấn để phụ nữ chủ động thăm khám khi xuất hiện những cơn đau kéo dài trên 3 tháng. Nội dung chăm sóc sức khỏe mãn kinh cũng cần được lồng ghép vào các chương trình chăm sóc sức khỏe sinh sản, chăm sóc người cao tuổi và phòng, chống bệnh không lây nhiễm.

Theo GS.TS Trần Thị Phương Mai, Chủ tịch Hội Chăm sóc Sức khỏe Phụ nữ Mãn kinh Việt Nam, nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Sức khỏe Bà mẹ - Trẻ em (Bộ Y tế), đau mạn tính ở tuổi trung niên có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động, giấc ngủ, tâm lý, đời sống tình dục, công việc và chất lượng cuộc sống của phụ nữ.

Bà nhấn mạnh, mãn kinh là giai đoạn sinh lý tự nhiên, không phải bệnh lý. Tuy nhiên, những thay đổi nội tiết trong giai đoạn chuyển tiếp có thể tác động đáng kể đến sức khỏe thể chất và tinh thần. Vì vậy, việc chăm sóc cần được thực hiện toàn diện, xem xét các vấn đề về cơ xương khớp, nội tiết, sức khỏe tâm thần, tim mạch, chuyển hóa và sức khỏe tình dục.

GS.TS Trần Thị Phương Mai khuyến nghị tăng cường phối hợp đa chuyên khoa, kết nối sản phụ khoa với cơ xương khớp, thần kinh, phục hồi chức năng và quản lý đau. Việc sử dụng liệu pháp nội tiết mãn kinh cần dựa trên chỉ định chuyên môn, cân nhắc lợi ích và nguy cơ của từng trường hợp, không áp dụng đồng loạt. Bà khuyến cáo phụ nữ không nên âm thầm chịu đựng những cơn đau kéo dài mà cần chủ động thăm khám, đánh giá nguyên nhân và điều trị dựa trên bằng chứng khoa học.

Phòng ngừa loãng xương từ sớm

Bên cạnh đau mạn tính, loãng xương là vấn đề đáng chú ý ở phụ nữ tiền mãn kinh và mãn kinh. Theo TS.BS Lê Quang Thanh, Phó Chủ tịch Hội Phụ sản Việt Nam, Chủ tịch Hội Y học Bà mẹ và Thai nhi TP.HCM, khoảng 30-40% phụ nữ mãn kinh tại Việt Nam bị loãng xương. Bệnh thường tiến triển âm thầm, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đã xảy ra gãy xương. Đặc biệt, gãy đốt sống có thể không biểu hiện rõ ràng nên dễ bị bỏ sót trong quá trình thăm khám.

Ở phụ nữ, nguy cơ mất xương tăng lên khi bước vào giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh do nồng độ estrogen suy giảm. Sự thay đổi nội tiết này làm tăng hoạt động hủy xương, trong khi quá trình tạo xương không theo kịp, khiến mật độ xương giảm dần.

Hậu quả của loãng xương không chỉ là đau đớn, hạn chế vận động mà còn có thể dẫn đến mất khả năng tự chăm sóc, tàn tật và tăng nguy cơ tử vong khi xảy ra gãy xương, đặc biệt ở người cao tuổi.

Phòng ngừa loãng xương từ sớm đối với phụ nữ

Theo TS.BS Lê Quang Thanh, chăm sóc sức khỏe xương cần bắt đầu từ sớm. Khối lượng xương đỉnh thường được hình thành trong giai đoạn 20-30 tuổi. Việc đạt được khối lượng xương tối ưu ở giai đoạn này tạo nền tảng giúp hạn chế nguy cơ loãng xương khi về già.

Phụ nữ cần duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối, bảo đảm đủ canxi và vitamin D, kết hợp vận động thể lực phù hợp. Khi khẩu phần ăn không đáp ứng nhu cầu, việc bổ sung canxi có thể được cân nhắc theo tư vấn chuyên môn. Lượng canxi từ chế phẩm bổ sung mỗi lần nên ở mức không quá 500-600 mg; nếu cần bổ sung lượng lớn trong ngày, nên chia thành nhiều lần để hỗ trợ hấp thu.