'Đừng để trúng đạn bọc đường…'

Đại tá Trần Xuân Kiểu - nguyên Cục trưởng Cục Chính trị Binh chủng Tăng thiết giáp.

“Các chú ở chiến trường không trúng đạn đồng thì cũng phải cảnh giác, đừng để trúng đạn bọc đường…” - lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là lời nhắc nhở ông giữa khói lửa chiến tranh, mà còn là kim chỉ nam trong suốt những năm tháng công tác khi đất nước bước vào thời bình, đổi mới và phát triển.

4 lần gặp Bác Hồ

Những ngày tháng 5, khi mọi miền Tổ quốc hướng về Kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, chúng tôi tìm về xã Cẩm Bình gặp Đại tá Trần Xuân Kiểu để nghe ông say sưa kể về những câu chuyện đã theo ông suốt hơn nửa thế kỷ.

Ở tuổi 91, đôi tai đã không còn nghe rõ, bước chân cũng chậm hơn theo năm tháng, nhưng mỗi khi nhắc đến những lần được gặp Bác Hồ, ánh mắt của người cựu binh lại sáng lên đầy xúc động.

Lần đầu tiên ông Trần Xuân Kiểu được gặp Bác Hồ là sau chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954. Khi ấy, đất nước tạm thời chia cắt hai miền. Ở miền Bắc, Đảng và Nhà nước đặt ra nhiệm vụ vận động giới tư sản, trí thức ở Hà Nội ở lại xây dựng chế độ mới, không di cư vào Nam.

Hình ảnh Đại tá Trần Xuân Kiểu hồi trẻ được chụp vào năm 1953 và 1957.

Ông Kiểu hóm hỉnh kể: “Lúc ấy tôi mới 17 tuổi, trẻ khỏe, có trình độ văn hóa, lại còn “đẹp trai” nên được chọn vào nhóm gần 30 người thực hiện nhiệm vụ vận động giới tư sản”.

Trước khi lên đường làm nhiệm vụ, cả đoàn được gặp Bác Hồ. Ông Kiểu nhớ mãi lời căn dặn của Người: “Các chú ở chiến trường không trúng phải đạn đồng thì Bác nhắc các chú phải cảnh giác, phải cẩn thận không ăn phải đạn bọc đường”.

Theo ông, đó là lời nhắc sâu sắc về sự liêm khiết, bản lĩnh của cán bộ cách mạng trong giai đoạn tiếp quản Thủ đô. Thời điểm ấy, nhiều gia đình tư sản tìm cách thử lòng cán bộ trẻ.

“Có nhà cố tình để vàng bạc, hột xoàn trên bàn rồi tránh đi chỗ khác. Có nơi lại cho con gái trẻ đẹp ra tiếp đón để lung lạc tinh thần. Nhưng anh em chúng tôi đều nhớ lời Bác dặn. Không ai lấy bất cứ thứ gì, không ai bị mua chuộc cả”, ông Kiểu kể.

Hơn 70 năm đã trôi qua, nhưng ông Kiểu cho rằng đó vẫn là bài học còn nguyên giá trị với cán bộ hôm nay. “Con người dễ sa ngã không phải vì thiếu hiểu biết mà vì quên lời nhắc về đạo đức”, ông Kiểu nói.

Lời căn dặn của Người cũng trở thành kim chỉ Nam dẫn đường cho ông suốt những năm tháng công tác sau này.

Lần gặp thứ hai với Bác diễn ra vào ngày 1/10/1959 tại Bắc Kinh. Khi đó, Bác Hồ sang Trung Quốc dự lễ Quốc khánh 10 năm của nước bạn. Ông Kiểu đang là lưu học sinh tại Trung Quốc và có thành tích học tập xuất sắc.

Giấy khen về thành tích học tập xuất sắc của Đại tá Trần Xuân Kiểu khi là lưu học sinh tại Trung Quốc.

Suốt bốn năm học tập ở nước bạn, ông Kiểu hai lần được nhận bằng khen. Chính những nỗ lực ấy đã mang đến cho ông cơ hội được gặp Bác thêm một lần nữa và trực tiếp nhận huy hiệu do Bác trao tặng.

“Bác tận tay gắn huy hiệu lên ngực áo chúng tôi rồi căn dặn rằng các cháu được Đảng, Nhà nước cử đi học thì phải cố gắng học thật tốt để sau này về xây dựng đất nước”, ông Kiểu nhớ lại. Chiếc huy hiệu hiện tại đang được trưng bày tại Bảo tàng Tăng thiết giáp.

Lần thứ ba ông Kiểu được gặp Bác Hồ tại Đại hội Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam toàn quốc lần thứ III, tháng 3/1961, ở Trường Nguyễn Ái Quốc.

Khi ấy, ông là đại biểu thanh niên tiêu biểu của lực lượng tăng thiết giáp vừa từ Trung Quốc học tập trở về. Tối trước ngày khai mạc, thay vì nghỉ ngơi, Bác Hồ bất ngờ đến tận nơi ở của các đại biểu để thăm hỏi, kiểm tra sinh hoạt. “Hôm đó ai cũng bất ngờ. Không ai nghĩ Bác lại tự mình đi từng phòng như thế”, ông Kiểu nhớ lại.

Nhưng điều khiến ông Kiểu nhớ mãi là khoảnh khắc sau đó, khi Bác vòng tay ôm cổ ông cùng một chiến sĩ phi công đứng cạnh rồi bảo phóng viên chụp ảnh lưu niệm. Ít ngày sau, bức ảnh được đăng trên Báo Tiền Phong. Về sau, ông nhiều lần tìm xin lại nhưng ảnh đã được lưu giữ trong bảo tàng.

Ngay sau bức ảnh ấy, Bác căn dặn các đại biểu tăng thiết giáp bằng giọng trầm ấm nhưng đầy gửi gắm: “Trong kháng chiến chống Pháp, ta chưa có loại vũ khí này nên đồng bào, chiến sĩ hy sinh nhiều. Nay đã có rồi thì các chú phải giữ gìn thật tốt, học thật giỏi để sau này giải phóng miền Nam”.

Năm 1967, ông Kiểu có lần thứ tư được gặp Bác khi tháp tùng đoàn anh hùng, dũng sĩ miền Nam ra thăm nhà sàn. Hôm ấy, Bác dẫn mọi người ra ao cá phía sau Phủ Chủ tịch. Thấy ông Kiểu còn trẻ, khỏe mạnh, Bác vui vẻ bảo: “Chú khỏe, chú xuống bắt một con cá, trưa nay bác cháu mình ăn cơm”.

Đại tá Trần Xuân Kiểu - nguyên Cục trưởng Cục Chính trị Binh chủng Tăng thiết giáp.

Người cựu binh bật cười khi kể lại: “Bác nói vui vậy thôi chứ cá của Bác có dễ bắt đâu”. Quả đúng như vậy, ông Kiểu lội xuống ao loay hoay mãi vẫn không bắt được con nào. Thấy thế, Bác cười hiền rồi nhẹ nhàng bảo: “Thôi, không bắt được cá thì ăn kẹo”.

Hơn nửa thế kỷ đã đi qua, nhưng với Đại tá Trần Xuân Kiểu, chính những câu chuyện đời thường ấy lại là điều đọng lại sâu sắc nhất. Sự vĩ đại của Bác, theo ông, không nằm ở sự uy nghi của một vị lãnh tụ, mà ở sự chân thành, gần gũi và cách Người luôn khiến mỗi cán bộ, chiến sĩ cảm thấy mình được yêu thương, quan tâm như người thân trong gia đình.

“Phòng lưu niệm” cuộc đời của người lính già

Sau gần 40 năm công tác trong Quân đội, năm 1993, Đại tá Trần Xuân Kiểu nghỉ hưu và sinh sống tại Hà Nội. Ba năm sau, ông trở về quê nhà Cẩm Thành, nay là xã Cẩm Bình, tiếp tục cuộc sống đời thường của một người lính đã đi qua chiến tranh và nhiều năm tháng công tác.

Trong căn nhà nhỏ nơi tuổi già bình yên trôi qua từng ngày, ông vẫn đều đặn tự tay tỉa cây, quét sân, chăm chút khu vườn như một nếp quen của người lính suốt đời sống kỷ luật, không cho phép mình ngơi nghỉ.

Đại tá Trần Xuân Kiểu và "phòng lưu niệm cuộc đời" của mình.

Một góc trong ngôi nhà được ông dành làm “phòng lưu niệm cuộc đời”. Trên những bức tường của căn phòng được treo kín các tấm bằng khen như những dấu mốc ghi lại từng chặng đường cống hiến và trưởng thành của mình.

Từ những giấy khen thuở mới 19 tuổi khi còn là lưu học sinh tại Trung Quốc, đến những phần thưởng cao quý do Đảng và Nhà nước trao tặng cho người chiến binh tận tụy suốt nhiều năm phục vụ Tổ quốc như Huân chương Quân công hạng Ba, Huân chương Chiến công hạng Nhì, Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhất… tất cả đều được ông gìn giữ cẩn thận như những minh chứng thiêng liêng cho một đời sống, chiến đấu và cống hiến đầy tự hào.

Đặc biệt, ở vị trí trang trọng nhất, ông đặt ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp - hai người mà ông luôn dành sự kính trọng sâu sắc. Với ông, đó không chỉ là những vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc mà còn là nguồn động lực, niềm tin và lý tưởng đã theo ông suốt cuộc đời binh nghiệp.

Rời quân ngũ nhưng ông chưa bao giờ ngừng cống hiến. Trở về địa phương, ông tích cực tham gia công tác tuyên giáo, nhiều năm làm báo cáo viên và từng giành giải Nhì tại Hội thi Báo cáo viên cấp tỉnh. Ông cũng tham gia Ban Chấp hành Hội Cựu chiến binh huyện Cẩm Xuyên qua nhiều nhiệm kỳ trước khi địa phương sáp nhập.

Năm 1984, ông được trao tặng Huân chương Quân công hạng Ba.

Dù tuổi cao, sức khỏe giảm sút, ông vẫn thường xuyên tham gia các buổi sinh hoạt truyền thống, gặp gỡ đoàn viên, thanh niên để kể chuyện về Bác Hồ. Giữa những ngày tháng 5 hướng về sinh nhật Bác, câu chuyện của người cựu binh già như một nhịp cầu nối giữa quá khứ và hiện tại.

Ông nói: “Những điều căn dặn của Bác Hồ không bao giờ cũ. Từ chuyện học tập, giữ gìn đạo đức đến tinh thần trách nhiệm với đất nước đều còn nguyên giá trị, nhất là đối với thế hệ trẻ”.