Đừng để văn hoá doanh nghiệp chỉ là khẩu hiệu
Văn hóa doanh nghiệp chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được chuyển hóa thành cách vận hành, giúp chiến lược đi vào thực tế và con người trưởng thành.
Một doanh nghiệp tuyên bố đề cao đổi mới sáng tạo, nhưng trong các cuộc họp, không ai dám lên tiếng trước người lãnh đạo cao nhất. Và khi lãnh đạo xuất hiện, ông trở thành người đưa ra hầu hết ý kiến, còn những người khác chủ yếu ngồi lắng nghe.
Nghịch lý này được bà Nguyễn Thị Minh Giang, Tổng giám đốc Công ty Newing, nêu ra khi bàn về khoảng cách giữa những giá trị văn hóa doanh nghiệp tuyên bố và cách tổ chức thực sự vận hành.
Theo bà Giang, nhiều doanh nghiệp có bộ giá trị cốt lõi được xây dựng bài bản, với những thông điệp về đổi mới, hợp tác hay trao quyền. Tuy nhiên, những điều diễn ra trong công việc hằng ngày đôi khi lại đi ngược các giá trị ấy.
Xây dựng văn hóa, vì vậy, không đơn thuần là lựa chọn những giá trị tốt đẹp để theo đuổi. Mà cần phải đưa những giá trị ấy vào công việc hằng ngày, giúp doanh nghiệp thực hiện chiến lược và tạo điều kiện để nhân viên phát triển.
Để giá trị cốt lõi không nằm trên giấy
Bà Tiêu Yến Trinh, Tổng giám đốc TalentNet cho rằng văn hóa doanh nghiệp phải bắt đầu từ chiến lược kinh doanh và khát vọng phát triển của tổ chức.
Một doanh nghiệp bán lẻ, nơi hoạt động phục vụ khách hàng diễn ra liên tục, sẽ có những yêu cầu khác với doanh nghiệp sản xuất hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ chuyên môn. Bởi vậy, không thể lấy nguyên một bộ giá trị văn hóa của tổ chức khác để áp dụng cho doanh nghiệp mình.
Trước khi xác định các giá trị cốt lõi, người lãnh đạo cần trả lời những câu hỏi căn bản: Doanh nghiệp muốn trở thành tổ chức như thế nào trong tương lai? Muốn tạo ra giá trị gì cho khách hàng? Và cần đội ngũ có những đặc điểm, năng lực ra sao để thực hiện mục tiêu đó?
Chẳng hạn, nếu doanh nghiệp lựa chọn dịch vụ khách hàng xuất sắc làm giá trị cốt lõi, cách thể hiện ở mỗi cấp nhân sự phải khác nhau.

Các diễn giả cùng chia sẻ về chủ đề " Văn hóa kiến tạo tương lai". Từ phải sang: Bà Nguyễn Thị Minh Giang, Bà Tiêu Yến Trinh, Ông Phan Minh Thông. Ảnh: Quỳnh Hương
Đối với nhân viên trực tiếp phục vụ thì cần phải đáp ứng tốt nhu cầu và nỗ lực mang đến trải nghiệm vượt mong đợi. Ở cấp quản lý, trách nhiệm còn bao gồm phân tích dữ liệu, nhận diện rủi ro và chủ động đề xuất những giải pháp tạo thêm giá trị cho khách hàng. Còn lãnh đạo cấp cao phải xây dựng được một hệ thống vận hành mà ở đó tinh thần phục vụ khách hàng trở thành chuẩn mực chung.
Như vậy, cùng một giá trị nhưng được cụ thể hóa thành những hành vi khác nhau, tương ứng với trách nhiệm của mỗi vị trí. Đây là cách biến một khái niệm trừu tượng thành những yêu cầu có thể nhận diện, thực hiện và đánh giá.
Để văn hóa thực sự đi vào hoạt động, bà Trinh cho rằng doanh nghiệp còn phải kết nối những giá trị cốt lõi với hệ thống quản trị, từ phân quyền, đánh giá hiệu quả công việc đến chính sách lương thưởng và phát triển nhân sự.
Một nhân viên kinh doanh có thể hoàn thành gấp đôi chỉ tiêu doanh số. Tuy nhiên, nếu thành tích được tạo ra bằng những hành vi thiếu đạo đức, gây tổn hại đến đồng nghiệp hoặc đi ngược các giá trị của tổ chức, doanh nghiệp không thể chỉ nhìn vào kết quả kinh doanh để đánh giá.
Tương tự, nếu tổ chức đề cao tinh thần đồng đội nhưng cơ chế khen thưởng chỉ khuyến khích thành tích cá nhân, nhân viên có thể tập trung cạnh tranh với nhau thay vì hợp tác.
Ở một góc độ khác, bà Giang cho biết cần phải đồng kiến tạo tầm nhìn, tạo điều kiện để đội ngũ cùng tham gia xác định mục tiêu và định hướng phát triển của tổ chức. Người lãnh đạo phải sẵn sàng chia sẻ quyền quyết định, cơ hội phát triển và thành quả đạt được. Khi nhân viên nhìn thấy sự gắn kết giữa mục tiêu chung với khát vọng của bản thân, động lực làm việc không còn phụ thuộc hoàn toàn vào những lời kêu gọi từ cấp trên.
Tại Unilever Việt Nam, việc tạo điều kiện để nhân viên chủ động đóng góp cũng được thực hiện trong khuôn khổ chiến lược chung của tập đoàn.
Bà Trịnh Mai Phương, Phó chủ tịch phụ trách nhân sự Unilever Việt Nam, cho biết chiến lược có thể được xây dựng từ cấp tập đoàn, nhưng cách thức thực hiện tại từng thị trường phải dựa vào sự chủ động và sáng tạo của đội ngũ địa phương.
Nhân viên marketing được khuyến khích trực tiếp tìm hiểu cuộc sống của người tiêu dùng, đến các hộ gia đình để quan sát, lắng nghe những khó khăn và nhu cầu thực tế. Trong hoạt động bán hàng, nhân viên không chỉ tập trung vào việc đưa sản phẩm đến khách hàng, mà còn cần hiểu những vấn đề đối tác đang gặp phải và tìm cách hỗ trợ giải quyết.
Bà Phương lấy ví dụ về mối quan hệ giữa doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng và các nhà bán lẻ. Khi đối mặt với áp lực doanh số, nhà bán lẻ có thể liên tục đề xuất những chương trình khuyến mãi. Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào giảm giá, hiệu quả kinh doanh và giá trị sản phẩm có thể bị ảnh hưởng.
Thay vì chỉ đáp ứng yêu cầu khuyến mãi, nhân viên cần cùng đối tác nhận diện những rào cản khiến người tiêu dùng chưa lựa chọn sản phẩm, từ đó tìm giải pháp phát triển ngành hàng và gia tăng sức mua. Khi trực tiếp giải quyết được một vấn đề thực tế và nhìn thấy tác động từ sáng kiến của mình, nhân viên sẽ cảm nhận rõ hơn ý nghĩa của công việc. Đó cũng là nguồn động lực để họ tiếp tục chủ động đóng góp.
Lãnh đạo gieo trồng lãnh đạo
Một trong những điều khiến bà Phương tự hào trong quá trình làm công tác nhân sự tại Unilever là được chứng kiến sự phát triển của những nhân viên từng được tuyển dụng cách đây 15–20 năm.
Có người tiếp tục gắn bó với doanh nghiệp, có người chuyển sang những tổ chức khác. Nhưng những giá trị và năng lực được hình thành trong quá trình làm việc vẫn có thể tiếp tục được lan tỏa.
Bà gọi đó là tinh thần “lãnh đạo gieo trồng lãnh đạo”. Doanh nghiệp không chỉ đào tạo con người để đáp ứng nhu cầu nhân sự trước mắt, mà còn góp phần hình thành những thế hệ lãnh đạo có khả năng tiếp tục tạo ra giá trị trong tương lai.
Tại Unilever, bên cạnh các chương trình nâng cao năng lực chuyên môn, doanh nghiệp còn chú trọng những nội dung giúp nhân viên xác định mục đích sống, phát triển kỹ năng và tìm kiếm sự cân bằng giữa công việc với đời sống cá nhân.
Bà Phương kể rằng có những nhân viên sau khi tham gia chương trình đào tạo đã thay đổi cách nhìn nhận về bản thân, gia đình và những mối quan hệ xung quanh.
Có người chia sẻ rằng đây là lần đầu tiên họ thực sự dành thời gian suy nghĩ về những vấn đề như mục đích sống hay điều khiến mình hạnh phúc. Khi tìm thấy ý nghĩa trong cuộc sống và công việc, mỗi người có thêm nền tảng để tạo ra những giá trị tích cực cho người khác.

Bà Trịnh Mai Phương, Phó chủ tịch phụ trách nhân sự Unilever Việt Nam. Ảnh: Quỳnh Hương
Tại Tâp đoàn Phúc Sinh, việc phát triển con người được chú trọng thông qua những trải nghiệm thực tế. Ông Phan Minh Thông, Chủ tịch HĐQT cho biết với hoạt động kinh doanh tại nhiều thị trường quốc tế, doanh nghiệp đặc biệt chú trọng khả năng thấu hiểu những khác biệt về văn hóa và phương thức làm việc.
Thay vì chỉ truyền đạt kiến thức trong nội bộ, Phúc Sinh tạo điều kiện để nhân viên trực tiếp tiếp xúc với khách hàng, tham gia các chuyến công tác nước ngoài và chủ động giải quyết công việc. Nhờ vậy, nhân viên có cơ hội mở rộng góc nhìn, phát triển năng lực giao tiếp và từng bước hình thành tư duy làm chủ.
Những câu chuyện tại Unilever hay Phúc Sinh cho thấy phát triển con người không chỉ diễn ra trong các chương trình đào tạo. Chính môi trường làm việc, quyền chủ động và cơ hội trải nghiệm cũng góp phần định hình năng lực, tư duy và cách ứng xử của mỗi nhân viên.
Khi đội ngũ trưởng thành, doanh nghiệp sẽ có thêm những con người đủ năng lực để chủ động giải quyết vấn đề, thích ứng với thay đổi và đảm nhận trách nhiệm lớn hơn.
Và chính một nền văn hóa được thiết kế tốt không chỉ giúp chiến lược được thực thi mà còn tạo ra nguồn lực con người để doanh nghiệp tiếp tục phát triển.
Nguồn Nhà Quản Trị: https://theleader.vn/dung-de-van-hoa-doanh-nghiep-chi-nam-tren-giay-d48522.html

