Đừng tự ti với những điều thầm lặng

Một xã hội lành mạnh cần những người trẻ biết ước mơ, nhưng cũng cần những người trẻ hiểu giá trị của lao động. Ảnh: Hà Nội Xanh

Khi cha mẹ chọn im lặng

Trong một gia đình, cha mẹ thường muốn dành cho con những điều tốt đẹp nhất. Vì thế, không ít người dù đã có công việc ổn định vẫn tranh thủ chạy xe, bán hàng, làm thêm giờ, nhận việc ngoài giờ hoặc lao động chân tay để tăng thêm thu nhập. Điều đáng nói là đôi khi họ không kể với con.

Một người mẹ có thể nói mình “bận việc” khi thực ra đang làm thêm tại một quán ăn. Một người cha có thể giấu bộ đồng phục lao động trong cốp xe trước khi về nhà. Họ sợ con nhìn thấy mình vất vả, càng sợ hơn nếu con nghĩ rằng gia đình mình “không bằng” gia đình bạn bè. Nỗi lo ấy xuất phát từ tình yêu thương, nhưng cũng phản ánh một vấn đề đáng suy ngẫm: Vì sao lao động chân chính lại có thể trở thành điều khiến một gia đình phải giấu giếm?

Trong xã hội, nghề nghiệp khác nhau về tính chất, thu nhập và môi trường làm việc, nhưng một công việc lương thiện không quyết định giá trị của một con người. Một người công nhân đứng nhiều giờ trong nhà máy, một cô lao công làm việc từ sáng sớm, một bác xe ôm rong ruổi ngoài đường hay một người bán hàng ở chợ đều đang dùng sức lao động của mình để tạo ra thu nhập bằng con đường chính đáng. Điều đáng tự hào không nằm ở việc cha mẹ mặc quần áo gì, làm công việc gì hay kiếm được bao nhiêu tiền, mà nằm ở việc họ đã sống có trách nhiệm với gia đình và xã hội như thế nào.

Câu chuyện của nhiều nhân vật thành công cũng cho thấy phía sau những thành tựu tưởng như hào nhoáng thường là một hành trình lao động bền bỉ. Những câu chuyện ấy không nhằm so sánh hoàn cảnh hay thành công, mà nhắc chúng ta rằng xuất phát điểm bình thường không phải điều đáng hổ thẹn.

Ở Việt Nam, nhiều nhân vật thành công trong nghệ thuật, thể thao, kinh doanh cũng từng chia sẻ về những năm tháng gia đình khó khăn và sự hy sinh của cha mẹ. Đằng sau một người trẻ có cơ hội học tập, theo đuổi ước mơ đôi khi là những người cha, người mẹ đã âm thầm làm thêm, tiết kiệm từng khoản nhỏ và chấp nhận phần thiệt về mình.

Hãy nói ra những điều “bí mật”

Giới trẻ hôm nay lớn lên trong thời đại mà hình ảnh về cuộc sống được chia sẻ liên tục trên mạng xã hội. Quần áo đẹp, những chuyến du lịch, điện thoại đắt tiền hay những bữa ăn sang trọng rất dễ khiến người trẻ hình thành tâm lý so sánh. Từ đó, một số bạn có thể cảm thấy tự ti khi cha mẹ làm những công việc giản dị. Có người ngại bạn bè biết mẹ mình bán hàng ngoài chợ. Có người không muốn kể rằng bố chạy xe ngoài giờ. Thậm chí, có người còn cố tạo ra một hình ảnh gia đình khác với thực tế.

Nhưng nghèo không phải là điều đáng xấu hổ, và lao động chân chính càng không phải điều đáng che giấu.

Nếu có điều gì đáng suy nghĩ, thì đó là thái độ coi thường người lao động, đánh giá con người bằng tiền bạc hoặc xem nghề nghiệp như một thước đo địa vị. Một xã hội văn minh không thể được xây dựng chỉ từ những công việc “sang trọng”; xã hội vận hành mỗi ngày nhờ vô số người đang âm thầm làm những công việc bình dị.

Có lẽ điều cha mẹ cần nhất từ con cái không phải là một lời hứa sẽ “đền đáp” bằng những điều lớn lao. Đôi khi, đó chỉ là sự thấu hiểu. Nếu một ngày bạn tình cờ nhìn thấy cha mình mặc bộ quần áo lao động sau giờ làm, hoặc bắt gặp mẹ đang tất bật với một công việc mà trước đó bà chưa từng kể, hãy thử nghĩ đến lý do phía sau.

Lẽ ra họ đã có thể nghỉ ngơi nhưng lại chọn kiếm thêm một khoản tiền để đóng học phí cho con. Cũng có thể họ giấu đi sự vất vả chỉ vì không muốn con phải mặc cảm trước bạn bè. Và cũng có thể, chính lúc ấy, người trẻ nhận ra một bài học mà sách vở khó có thể dạy: Giá trị của một gia đình không nằm ở việc gia đình ấy trông giàu có đến đâu, mà ở cách những thành viên yêu thương và gánh vác cho nhau như thế nào. Cha mẹ không cần con phải xấu hổ thay mình. Họ càng không cần con phải thương hại. Điều họ xứng đáng nhận được là sự tôn trọng.

Một xã hội lành mạnh cần những người trẻ biết ước mơ, nhưng cũng cần những người trẻ hiểu giá trị của lao động. Hãy học thật tốt, hãy cố gắng xây dựng tương lai, nhưng đừng quên nhìn lại những đôi tay đã giúp mình có cơ hội bước đi.

Nếu cha mẹ đang làm thêm, hãy hiểu rằng đó có thể là một lựa chọn để gia đình vượt qua khó khăn. Nếu cha mẹ đang làm một công việc giản dị, hãy nhớ rằng sự giản dị ấy không làm họ kém giá trị. Và nếu cha mẹ từng giấu bạn chuyện đi làm thêm vì sợ bạn xấu hổ với bạn bè, có lẽ điều bạn cần nói với họ không phải là: “Sao bố mẹ phải làm công việc ấy?", mà là: “Con biết bố mẹ đã vất vả vì con”.

Bởi sau cùng, thứ đáng để một người trẻ tự hào không phải là có cha mẹ làm nghề gì, sở hữu bao nhiêu tiền hay sống trong căn nhà lớn đến đâu. Đó là khi có thể ngẩng cao đầu nói rằng: “Cha mẹ tôi đã lao động bằng chính đôi tay của mình để nuôi tôi khôn lớn. Và tôi trân trọng điều đó”.