Dựng xây trường giữa ngàn mây Y Tý

Trận mưa rừng bất chợt đổ xuống, giội vào những vách đá, khiến con đường độc đạo đi từ phường Sa Pa lên xã Y Tý vốn đã quanh co, nay càng thêm trơn trượt và khó khăn gấp bội. Một bên là vách núi dựng đứng, một bên là vực sâu hun hút. Vậy mà, vượt lên cái khắc nghiệt của thời tiết và địa hình, không khí lao động tại công trường xây dựng Trường Phổ thông dân tộc nội trú Tiểu học và THCS Y Tý rất khẩn trương, sôi động. Suốt 9 tháng qua, những cán bộ, kỹ sư, người lao động Chi nhánh Trường Sơn 97 đã bám trụ nơi đây, biến những vách đá thành khối nhà.

Trên công trường xây dựng Trường Phổ thông dân tộc nội trú Tiểu học và THCS Y Tý, xã Y Tý, tỉnh Lào Cai.

Đứng trên đỉnh dốc giữa cái nắng chói chang hè tháng 7, nhìn xuống toàn cảnh dự án, những dãy nhà cao tầng màu tôn đỏ đã hiện hình rõ nét. Gương mặt sạm đen vì nắng gió của Thượng úy QNCN Nguyễn Trọng Tiến, Phó giám đốc Xí nghiệp 97.2 (Chi nhánh Trường Sơn 97), Chỉ huy trưởng công trường, lộ rõ vẻ nhẹ nhõm sau chuỗi ngày dài căng thẳng.

Kể từ ngày khởi công vào tháng 11-2025, dự án có tổng diện tích quy hoạch lên tới 5,47ha, quy mô 28 lớp học với khoảng 980 học sinh này là một bài toán đầy thử thách. Suốt ngần ấy thời gian, đội ngũ kỹ sư, người lao động của đơn vị phải trải qua một mùa đông giá rét cắt da cắt thịt, những đợt mưa rừng để bám trụ công trường, thi công xuyên Tết, xuyên lễ không một ngày ngơi nghỉ.

Không chỉ vậy, giữa đỉnh trời Y Tý, nước sinh hoạt là một thứ xa xỉ. Anh em lội rừng sâu, dẫn hệ thống ống nước từ một con suối cách công trường hơn 1,1km về dùng. Những ngày mưa lũ, nước suối đục ngầu, không thể tắm giặt hay nấu ăn, đơn vị chấp nhận mất nước sinh hoạt cả tuần. Anh Nguyễn Văn Hanh, nhân viên kỹ thuật của Xí nghiệp 97.2, bám trụ tại công trường từ những ngày đầu, bùi ngùi nhớ lại quãng thời gian khó khăn, nhất là khi dòng điện lưới chưa kéo tới nơi: “Đơn vị phải nhờ hết các nơi, kéo tạm nguồn điện từ nhà dân bản về, nhưng điện quá yếu, cắm nồi cơm điện từ trưa đến tối mịt mở ra vẫn sống sượng. Rồi cái rét mùa đông tràn về, nhiệt độ có lúc chạm ngưỡng 0 độ C. Quần áo bảo hộ lao động thấm đẫm mồ hôi và sương núi, phơi cả tuần trong không khí nồm ẩm không thể nào khô nổi, anh em lại phải mặc đồ ẩm để ra công trường. Đáng nhớ nhất là những trận mưa rừng đổ ập về trong đêm, nước chảy làm ngập tràn lán trại. Có những hôm mới 4 giờ, toàn bộ chỉ huy và thợ công trường phải hò nhau thức dậy, nổ máy xúc, máy ủi để be bờ, nắn dòng chảy, ngăn không cho dòng nước dữ cuốn trôi nơi ăn, chốn ở”.

Vượt qua những khắc nghiệt bằng tinh thần, trách nhiệm của người lính Binh đoàn 12, đến nay, công trường đã bước vào giai đoạn nước rút với một diện mạo hoàn toàn khác. Đi dọc các khối nhà đang thi công, tiếng búa gõ, tiếng máy cắt hòa cùng tiếng cười nói rộn rã của những tốp thợ cần mẫn. Dưới cái nắng của mùa hè vùng cao, tốp thợ này đang vắt vẻo trên cao lợp mái tôn, tốp kia tỉ mẩn lăn từng nước sơn hoàn thiện, xa xa phía dãy nhà ký túc xá học sinh, những bàn tay thoăn thoắt trát vữa hoàn thiện phần thô cuối cùng.

Lau vội những giọt mồ hôi lăn dài trên má, anh Dương Văn Tuấn, quê ở tỉnh Quảng Trị ra làm công nhân công trường từ ngày đầu, chia sẻ: “Dù xa quê, điều kiện sống khắc nghiệt nhưng sự quan tâm chu đáo của ban chỉ huy đơn vị từ thu nhập đến từng bữa ăn nhanh trong đêm để tăng ca đã giúp anh em công nhân coi công trường như nhà mình. Thời tiết ở Y Tý thất thường, lúc nắng gay gắt, lúc mưa dầm, anh em bảo nhau đi làm từ tờ mờ sáng để tránh cái nắng đầu giờ chiều và chủ động tăng ca vào buổi tối, cốt sao cho kịp ngày bàn giao”.

Để chuẩn bị cho chiến dịch về đích, Chi nhánh Trường Sơn 97 đã linh hoạt huy động từ 500 đến 580 lao động trong giai đoạn hoàn thiện, ưu tiên tuyển dụng người dân địa phương và các vùng lân cận, vừa đẩy nhanh tiến độ vừa tạo việc làm cho đồng bào. Công tác tập kết vật liệu hoàn thiện được tính toán khoa học, đi trước một bước. Đến nay, toàn bộ phần xây dựng của dự án đạt hơn 70%, kết cấu cốt lõi đã hoàn thành xong 8 trên tổng số 10 khối nhà chính. Đồng chí Lương Việt Đức, Giám đốc quản lý dự án Trường Phổ thông dân tộc nội trú Tiểu học và THCS Y Tý đánh giá rất cao tinh thần, trách nhiệm của cán bộ, kỹ sư, người lao động Binh đoàn 12. “Nếu không có tinh thần quản lý khoa học, sự kiên cường và cái tâm vì con chữ vùng cao của Chi nhánh Trường Sơn 97, một công trình đồ sộ như thế này khó có thể định hình vững chãi và nhanh chóng đến vậy trước mùa khai giảng mới”, đồng chí Lương Việt Đức trải lòng.

Giữa ngàn mây Y Tý, một ngôi trường mới đang dần hiện ra. Mai này, khi tiếng trống khai trường vang lên giữa núi rừng, những học sinh đồng bào nơi đây sẽ được học tập, sinh hoạt dưới mái trường khang trang, hiện đại. Và trong niềm vui chung ấy, cán bộ, kỹ sư, người lao động Chi nhánh Trường Sơn 97 vinh dự khi được góp một phần nhỏ bé để dựng xây mái trường.

Để bảo đảm chất lượng cho một công trình giáo dục vùng cao, Chi nhánh Trường Sơn 97 đã huy động tối đa nhân lực cùng dàn phương tiện máy móc hiện đại nhất như máy khoan nhồi, máy xúc, cẩu tự hành và cả một trạm trộn bê tông chuyên dụng. Tuy nhiên, tầng địa chất ở Y Tý chủ yếu là đá cứng. Có những ngày, chiếc máy khoan nhồi công suất lớn hoạt động hết công suất, gầm rú vang động cả khu rừng nhưng cũng chỉ nhích được vỏn vẹn 8m sâu vào lòng đất. Chưa kể, cung đường đèo dốc hiểm trở khiến việc vận chuyển vật tư, sắt thép, xi măng từ dưới xuôi lên mất gấp đôi thời gian và chi phí so với đồng bằng. Đơn vị tốn rất nhiều công sức và thời gian để hoàn thành xong phần móng vững chãi cho các tòa nhà.