Ebola bùng phát tại Congo, gần 30% nhân viên y tế nhiễm bệnh bị tử vong

Lực lượng y tế Congo bị thiệt hại nghiêm trọng do phơi nhiễm virus mà không biết. Ảnh: RFI.

Theo các thông tin được RFI Afrique tổng hợp ngày 5/9, kể từ khi dịch bùng phát, ít nhất 45 nhân viên y tế đã tử vong do nhiễm Ebola. Số liệu tính đến ngày 26/8 cho thấy 158 nhân viên y tế đã mắc bệnh. Như vậy, gần 30% người làm công tác y tế nhiễm Ebola đã không qua khỏi – một tỷ lệ đặc biệt đáng báo động.

Dịch bệnh có thể biến bệnh viện thành “ổ lây nhiễm”

Khái niệm “nhân viên y tế” trong thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) được hiểu khá rộng. Ngoài bác sĩ, y tá, còn bao gồm nữ hộ sinh, nhân viên xét nghiệm, hộ lý, nhân viên y tế cộng đồng, thậm chí cả nhân viên vệ sinh, bảo trì và tài xế làm việc tại các cơ sở y tế.

Nhân viên y tế là những người tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân nhiều nhất, đặc biệt trong giai đoạn bệnh nhân chưa được xác định là mắc Ebola. Điều nguy hiểm là triệu chứng ban đầu của Ebola có thể giống nhiều bệnh thông thường. Nếu bác sĩ, y tá chưa nghĩ đến Ebola và chưa áp dụng đầy đủ biện pháp phòng vệ, quy trình cách ly và kiểm soát nhiễm khuẩn, họ có thể bị phơi nhiễm mà không biết. WHO cũng xác định đây là một trong những nguyên nhân khiến nhân viên y tế có nguy cơ cao.

Điều này cho thấy mức độ nguy hiểm của virus không chỉ giới hạn ở những người trực tiếp điều trị bệnh nhân. Đặc biệt, các cơ sở khám chữa bệnh thông thường đang được xem là một trong những điểm có nguy cơ lây nhiễm cao. Người bệnh có thể được đưa vào khám và điều trị trước khi phát hiện họ đã nhiễm Ebola.

Đến ngày 5/9, đã có 6.342 ca nhiễm, 3.072 người tử vong vì Ebola. Ảnh: Singtao.

Khác với các trung tâm điều trị Ebola chuyên biệt, nhiều cơ sở y tế thông thường có thể chưa được trang bị đầy đủ quy trình phòng dịch và thiết bị bảo hộ. Chính khoảng trống này khiến nhân viên y tế có nguy cơ tiếp xúc với virus ngay từ giai đoạn đầu mà không biết.

Virus đã lan tới 6 tỉnh, 60 khu vực y tế

Đợt dịch hiện nay tại DRC là do virus Ebola chủng Bundibugyo. WHO cho biết các đợt Bundibugyo trước đây có tỷ lệ tử vong khoảng 30–50%, dịch đã lan tới 6 tỉnh và 60 khu vực y tế tại Congo.

Một trong những vấn đề khiến tình hình thêm đáng lo ngại là chủng Bundibugyo hiện chưa có vaccine chính thức được xác nhận là có hiệu quả, dù chăm sóc hỗ trợ sớm có thể cứu sống bệnh nhân. Tình trạng thiếu năng lực y tế, thiếu kinh phí và chưa có vaccine được cấp phép tiếp tục gây khó khăn cho ứng phó.

Nhân viên y tế tử vong nhiều trong một dịch bệnh mà vaccine chưa có sẵn càng làm tăng áp lực lên hệ thống y tế. Trong bối cảnh virus tiếp tục lây lan, việc bảo vệ lực lượng y tế trở thành ưu tiên đặc biệt. Mỗi nhân viên y tế bị nhiễm không chỉ là một tổn thất về nhân lực mà còn có thể làm suy yếu năng lực chống dịch tại chính những khu vực đang thiếu thốn nguồn lực.

Nhân viên y tế tuyến đầu chống dịch ở Congo đang chịu tổn thất nghiêm trọng . Ảnh: Xinhua.

Congo triển khai kế hoạch chống dịch 180 ngày

Ngày 4/9, chính phủ Congo khởi động một kế hoạch ứng phó mới kéo dài 180 ngày, với kinh phí dự kiến khoảng 1,3 tỷ USD. Mục tiêu chính là kiểm soát sự lây lan của virus và đặc biệt giảm số người tử vong trong đợt bùng phát Ebola lần thứ 17.

Con số thương vong hiện tại cho thấy cuộc chiến chống Ebola tại Congo đang đứng trước thách thức rất lớn. Không chỉ cộng đồng dân cư mà ngay cả những người ở tuyến đầu chống dịch – bác sĩ, y tá, kỹ thuật viên xét nghiệm và các nhân viên hỗ trợ – cũng đang phải đối mặt với nguy cơ lây nhiễm cao.

45 nhân viên y tế tử vong trong số 158 người mắc bệnh là lời cảnh báo rõ ràng về một mắt xích đặc biệt nguy hiểm của dịch Ebola: khi lực lượng bảo vệ sức khỏe cộng đồng cũng trở thành nạn nhân, khả năng kiểm soát dịch có thể nhanh chóng bị suy giảm.

Ebola không chỉ giết bệnh nhân – nó đang bào mòn đội ngũ chống dịch. Tỷ lệ tử vong cao trong nhân viên y tế là “báo động đỏ kép”: vừa cho thấy virus đang tấn công những người có mức phơi nhiễm cao nhất, vừa cho thấy hệ thống y tế tại tâm dịch có nguy cơ mất dần năng lực chống đỡ. Khi “người chữa bệnh” trở thành nạn nhân, Ebola không còn chỉ là một cuộc khủng hoảng y tế mà có thể biến thành khủng hoảng năng lực của cả hệ thống y tế và xã hội.