Hai chất tạo ngọt có thể thay đổi hệ vi sinh đường ruột qua nhiều thế hệ

Việc lựa chọn các loại đồ uống không chứa calo thay thế cho đường truyền thống đang trở thành xu hướng phổ biến nhằm kiểm soát cân nặng và duy trì đường huyết. 

Tuy nhiên, công trình nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí khoa học Frontiers in Nutrition đã đưa ra lời cảnh báo đáng chú ý về những ảnh hưởng lâu dài của thói quen này. 

Đội ngũ chuyên gia tại Đại học Chile (Chile) phát hiện 2 chất tạo ngọt quen thuộc là sucralose và stevia có thể làm biến đổi hệ vi sinh vật đường ruột, làm suy giảm các hợp chất có lợi và làm thay đổi hoạt động của các gen liên quan đến quá trình chuyển hóa cũng như phản ứng viêm.

Nghiên cứu mới chỉ ra 2 chất tạo ngọt sucralose và stevia có thể thay đổi hệ vi sinh đường ruột di truyền sang thế hệ con cháu. Ảnh minh họa: Shutterstock

Để đánh giá tác động kéo dài qua các thế hệ, nhóm nghiên cứu do Tiến sĩ Francisca Concha Celume dẫn dắt đã tiến hành thử nghiệm trên 47 con chuột đực và cái. 

Các cá thể được chia thành 3 nhóm, gồm nhóm uống nước lọc thông thường và 2 nhóm uống nước chứa sucralose hoặc stevia, với liều lượng tương đương mức tiêu thụ trung bình ở người.

Đáng chú ý, 2 thế hệ con và cháu sinh ra sau đó hoàn toàn không tiếp xúc với chất tạo ngọt mà chỉ sử dụng nước lọc thuần túy.

Kết quả phân tích cho thấy, dù hệ vi sinh vật đường ruột ở những con chuột phơi nhiễm có độ đa dạng cao hơn, lượng axit béo chuỗi ngắn sản sinh từ quá trình lên men xơ lại giảm xuống.

Đây là hợp chất quan trọng giúp điều hòa biểu hiện gen và duy trì chức năng chuyển hóa khỏe mạnh. Tình trạng sụt giảm chất chuyển hóa có lợi này vẫn tiếp diễn ở thế hệ cháu, dù các cá thể này chưa từng tiêu thụ chất tạo ngọt.

Đáng chú ý, mức độ ảnh hưởng cũng có sự khác biệt rõ rệt giữa hai loại phụ gia và theo từng giới tính. 

Ở thế hệ con, sự suy giảm khả năng dung nạp glucose chỉ xuất hiện trên chuột đực dòng sucralose. Đến thế hệ cháu, mức đường huyết lúc đói tăng cao được ghi nhận ở chuột đực dòng sucralose và chuột mái dòng stevia. 

Nhìn chung, sucralose tạo ra tác động mạnh mẽ và dai dẳng hơn khi làm gia tăng vi khuẩn tiềm ẩn nguy cơ gây bệnh, giảm số lượng vi khuẩn có lợi và thúc đẩy hoạt động của gen gây viêm kéo dài qua hai thế hệ. Tác động từ stevia nhẹ hơn và hầu như biến mất ở thế hệ thứ hai.

Tiến sĩ Francisca Concha Celume nhận định, điểm đáng kinh ngạc là các biến đổi sinh học diễn ra ngay ở liều lượng vốn được xem là an toàn. Việc các ảnh hưởng vẫn xuất hiện ở thế hệ cháu chứng tỏ đã có sự tái lập trình sinh học trong các giai đoạn phát triển then chốt. 

Dù loài chuột thử nghiệm không phát triển thành bệnh tiểu đường, những thay đổi tinh vi về điều hòa glucose và gen viêm được xem là tín hiệu sớm làm tăng nguy cơ gặp rối loạn chuyển hóa khi gặp các yếu tố bất lợi như chế độ ăn giàu chất béo.

Tuy nhiên, các tác giả nhấn mạnh kết quả từ mô hình động vật chưa thể áp dụng trực tiếp lên cơ thể người và nghiên cứu không nhằm mục đích gây hoang mang dư luận. 

"Mục đích của nghiên cứu này không phải để gây hoang mang, mà nhằm nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp tục tìm hiểu chuyên sâu", Tiến sĩ Concha chia sẻ. "Người tiêu dùng nên cân nhắc sử dụng điều độ các chất phụ gia này, đồng thời các nhà khoa học cần tiếp tục theo dõi những ảnh hưởng sinh học dài hạn của chúng".