Xuất khẩu nông sản khởi sắc, nhưng áp lực logistics gia tăng

Quang cảnh họp báo

Xuất khẩu nông sản tăng trưởng tích cực

Tại buổi họp báo thường kỳ do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức sáng 11/3, ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, trong hai tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt khoảng 11,3 tỷ USD, tăng 17,1% so với cùng kỳ năm 2025. Kết quả này cho thấy đà phục hồi và tăng trưởng khá vững chắc của ngành nông nghiệp ngay từ những tháng đầu năm.

Trong cơ cấu xuất khẩu, nhóm nông sản tiếp tục giữ vai trò chủ lực, với kim ngạch đạt 6,09 tỷ USD, tăng 17,1% so với cùng kỳ năm trước. Bên cạnh đó, xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi ghi nhận mức tăng trưởng nổi bật, đạt 140,7 triệu USD, tăng tới 84,3%, phản ánh những tín hiệu tích cực sau quá trình tái cơ cấu ngành và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Ở các lĩnh vực khác, xuất khẩu thủy sản đạt 1,76 tỷ USD, tăng 23,3%; xuất khẩu lâm sản đạt 2,82 tỷ USD, tăng 7,4%. Ngoài ra, nhóm sản phẩm đầu vào phục vụ sản xuất nông nghiệp đạt 482,8 triệu USD, tăng 51,7%, trong khi xuất khẩu muối đạt 2,3 triệu USD, tăng 69% so với cùng kỳ năm trước.

Xét theo thị trường, châu Á tiếp tục là khu vực tiêu thụ lớn nhất đối với nông, lâm, thủy sản Việt Nam, chiếm 45,5% thị phần. Hai thị trường lớn tiếp theo là châu Mỹ với 21% và châu Âu với 15,7%. Trong khi đó, thị phần của châu Phi và châu Đại Dương còn khiêm tốn, lần lượt chiếm 2,2% và 1,4%.

So với cùng kỳ năm trước, giá trị xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam sang châu Á tăng 27,7%, sang châu Mỹ tăng 10,4%, châu Âu tăng 12%, châu Đại Dương tăng 32,4%, trong khi châu Phi giảm 19,6%.

Ở cấp độ thị trường cụ thể, Trung Quốc, Hoa Kỳ và Nhật Bản tiếp tục là ba thị trường xuất khẩu lớn nhất của nông, lâm, thủy sản Việt Nam, với thị phần lần lượt 22,9%, 18,7% và 7,2%. So với cùng kỳ năm trước, xuất khẩu sang Trung Quốc tăng mạnh 55,9%, sang Hoa Kỳ tăng 9,2%, và sang Nhật Bản tăng 9,8%.

Đối với từng ngành hàng, gỗ và sản phẩm gỗ vẫn duy trì vị thế quan trọng trong nhóm lâm sản. Riêng tháng 2/2026, giá trị xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ ước đạt 1 tỷ USD, đưa tổng kim ngạch hai tháng đầu năm lên 2,61 tỷ USD, tăng 5,8% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, Hoa Kỳ là thị trường tiêu thụ lớn nhất, chiếm 50,4% thị phần, tiếp theo là Trung Quốc với 14,2% và Nhật Bản với 13,4%.

Ngành cà phê tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực. Khối lượng xuất khẩu cà phê trong tháng 2/2026 ước đạt 170 nghìn tấn, trị giá 808,1 triệu USD. Tính chung hai tháng đầu năm, xuất khẩu cà phê đạt 394,3 nghìn tấn, tương đương 1,89 tỷ USD, tăng 22,9% về khối lượng và 6,3% về giá trị so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, rau quả là nhóm hàng có tốc độ tăng trưởng mạnh nhất trong thời gian qua. Riêng tháng 2/2026, giá trị xuất khẩu rau quả ước đạt 450 triệu USD, đưa tổng kim ngạch hai tháng đầu năm lên 1,09 tỷ USD, tăng 59,5% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, Trung Quốc tiếp tục là thị trường tiêu thụ chủ lực, chiếm 58,3% tổng giá trị xuất khẩu của nhóm hàng này.

Đối mặt rủi ro từ xung đột và chi phí logistics

Mặc dù đạt kết quả tích cực trong những tháng đầu năm, ngành nông nghiệp Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức từ bối cảnh kinh tế và địa chính trị toàn cầu.

Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 11,3 tỷ USD sau 2 tháng đầu năm

Ông Lê Bá Anh, Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, các xung đột địa chính trị trên thế giới đang tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu nông sản, đặc biệt trong lĩnh vực vận tải và logistics quốc tế.

Theo ông Lê Bá Anh, tình trạng gián đoạn chuỗi vận tải biển khiến thời gian vận chuyển hàng hóa kéo dài hơn so với thông thường. Một số hãng tàu biển đã thông báo tạm ngừng hoặc hạn chế tuyến vận chuyển đến khu vực Trung Đông, trong khi chi phí bảo hiểm hàng hải tăng mạnh do rủi ro an ninh gia tăng. Những yếu tố này đang tạo thêm áp lực chi phí đối với doanh nghiệp xuất khẩu.

Đặc biệt, các doanh nghiệp xuất khẩu những mặt hàng cần bảo quản bằng container lạnh, như thủy sản và rau quả, đang chịu ảnh hưởng nặng nề hơn. Thời gian vận chuyển kéo dài không chỉ làm tăng chi phí logistics mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng hàng hóa trong quá trình vận chuyển.

Ngoài ra, các tác động gián tiếp từ biến động địa chính trị, đặc biệt là xu hướng tăng của giá dầu trên thị trường quốc tế, cũng khiến chi phí sản xuất và vận hành trong toàn chuỗi cung ứng nông nghiệp tăng lên đáng kể.

Theo kịch bản đánh giá của Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, nếu các xung đột địa chính trị tiếp tục kéo dài, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam có thể chịu tác động đáng kể. Trong trường hợp xung đột kéo dài khoảng 1 tháng, giá trị xuất khẩu có thể giảm khoảng 1 tỷ USD. Nếu tình hình kéo dài trên 3 tháng, mức suy giảm có thể lên tới 3–3,5 tỷ USD.

Thị trường Trung Đông, hiện chiếm khoảng 2% tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành, được dự báo sẽ chịu ảnh hưởng rõ rệt. Đồng thời, giá trị xuất khẩu sang một số khu vực liên quan như châu Âu và Bắc Phi có thể giảm tới 50% trong trường hợp gián đoạn vận tải kéo dài. Những mặt hàng như rau quả, hạt điều, cà phê và thủy sản được dự báo sẽ chịu tác động trực tiếp.

Trước bối cảnh đó, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho rằng năm 2026 là giai đoạn đan xen cả cơ hội và thách thức. Bên cạnh yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển xanh, ngành nông nghiệp còn phải đối mặt với các rủi ro về hạn hán, xâm nhập mặn, cũng như những biến động trong chuỗi cung ứng và logistics toàn cầu.

Để ứng phó với các biến động thị trường và bù đắp kim ngạch xuất khẩu, tho ông Tiến, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ đẩy mạnh xuất khẩu sang các thị trường truyền thống như Trung Quốc, Nhật Bản, ASEAN, Hàn Quốc, Liên minh châu Âu và Hoa Kỳ.

Bên cạnh đó, ngành nông nghiệp sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các vướng mắc về chính sách, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý và sản xuất, nâng cao hiệu quả quản trị chuỗi cung ứng.

Hồng Hạnh