El Nino mạnh bất thường làm gia tăng rủi ro đối với kinh tế toàn cầu

Hiện tượng thời tiết El Nino được dự báo diễn biến đặc biệt mạnh trong năm nay, có thể làm trầm trọng thêm những gián đoạn đối với kinh tế toàn cầu.

El Nino mạnh bất thường làm gia tăng rủi ro đối với kinh tế toàn cầu. Ảnh minh họa. Nguồn: TTXVN

El Nino mạnh bất thường làm gia tăng rủi ro đối với kinh tế toàn cầu. Ảnh minh họa. Nguồn: TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại châu Á, hiện tượng thời tiết El Nino được dự báo diễn biến đặc biệt mạnh trong năm nay, có thể làm trầm trọng thêm những gián đoạn đối với kinh tế toàn cầu, đẩy giá lương thực và điện tăng cao, đồng thời gây sức ép lên hoạt động thương mại và kiểm soát lạm phát.

El Nino là hiện tượng nóng lên bất thường của nhiệt độ bề mặt nước biển ở khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương dọc đường xích đạo, làm thay đổi các hình thái gió và lượng mưa trên thế giới, gây hạn hán, cháy rừng hoặc mưa lớn ở nhiều khu vực. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và giá năng lượng, nguyên liệu tăng cao do xung đột Mỹ - Iran, những tác động này càng có nguy cơ lan rộng.

Ông Paolo Zanghieri, chuyên gia kinh tế tại Công ty quản lý tài sản Generali, nhận định El Nino về cơ bản tạo ra một cú sốc nguồn cung tiêu cực nghiêm trọng. Nông nghiệp, thương mại và sản xuất thủy điện là những lĩnh vực chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất. Hiện tượng này được dự báo đạt đỉnh vào tháng 12/2026 và kéo dài ít nhất đến tháng 3/2027, song các hệ lụy có thể còn tiếp diễn trong nhiều tháng sau đó.

Theo Oxford Economics, nếu El Nino mạnh như cảnh báo, GDP toàn cầu có thể giảm 0,6% trong năm 2027 và giảm thêm 0,8% vào năm 2028. Nắng nóng hoặc mưa lớn bất thường có thể khiến mùa màng thất thu, đẩy giá lương thực tăng cao. Tác động sẽ đặc biệt nặng nề tại các nước đang phát triển, nơi thực phẩm chiếm tỷ trọng lớn trong chi tiêu của các hộ gia đình.

Trong báo cáo gần đây, ông Zanghieri và đồng nghiệp Guillaume Tresca, chiến lược gia về thị trường mới nổi, cảnh báo nếu nhiệt độ mặt nước Thái Bình Dương tăng 2 độ C, giá lương thực toàn cầu có thể tăng tới 20% vào quý I/2028. Kịch bản này có thể đẩy lạm phát tại Mỹ và Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) tăng thêm 0,4 điểm phần trăm, trong khi mức tăng tại các nước đang phát triển có thể lên tới 3 điểm phần trăm. Nam Á và khu vực châu Phi nằm phía Nam sa mạc Sahara được đánh giá là những nơi dễ bị tổn thương nhất.

Các nhà phân tích Deutsche Bank cảnh báo một cú sốc giá lương thực lan rộng tại nhiều quốc gia sẽ khó được bù đắp bằng nhập khẩu, hàng dự trữ hoặc thay thế sản phẩm, đồng thời có thể tạo ra những làn sóng lạm phát tiếp theo. Chẳng hạn, sản lượng ngô giảm tại Brazil có thể kéo theo tác động dây chuyền đối với ngành chăn nuôi và sản xuất thịt, theo ông Simon Lacoume, chuyên gia kinh tế tại Coface – tập đoàn bảo hiểm tín dụng xuất khẩu của Pháp.

 Hạn hán còn có thể làm cạn các hồ chứa phục vụ thủy điện, buộc nhiều nước tăng nhập khẩu dầu mỏ và khí đốt trong lúc giá năng lượng đang ở mức cao do xung đột tại vùng Vịnh. Tuy nhiên, tác động của El Nino không đồng nhất giữa các khu vực. Sri Lanka gần đây hủy kế hoạch tăng giá điện sau khi mưa lớn giúp bổ sung lượng nước tại các hồ chứa.

Hạn hán cũng ảnh hưởng đến các tuyến vận tải quốc tế. Tại kênh đào Panama, mực nước dự trữ thấp buộc nhà chức trách hạn chế hoạt động lưu thông từ tháng 9. Mưa gần đây đã cho phép tăng số lượt tàu qua kênh, song Chính phủ Panama vẫn ban bố tình trạng khẩn cấp trên toàn quốc trước nguy cơ El Nino diễn biến đặc biệt mạnh.

Trong khi đó, các ngân hàng trung ương phải cân nhắc giữa kiềm chế lạm phát và nguy cơ tăng lãi suất quá mức, có thể đẩy nền kinh tế vào suy thoái. Ông Guillaume Tresca cho rằng tác động của El Nino rất khác nhau giữa các khu vực và khó định lượng chính xác, do còn phụ thuộc vào thời điểm các hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra trong chu kỳ gieo trồng.

Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) kêu gọi các chính phủ tăng đầu tư vào các kế hoạch nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, việc triển khai các biện pháp thích ứng trong nông nghiệp và cơ sở hạ tầng tại nhiều nước vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Bà Catherine Gamper, Trưởng nhóm về thích ứng với biến đổi khí hậu của OECD, nhận định các kế hoạch cấp quốc gia chưa được cụ thể hóa thành những yêu cầu và cam kết đầu tư rõ ràng đối với các chủ thể kinh tế.

Bên cạnh đó, nợ công và thâm hụt ngân sách gia tăng trong những năm gần đây cũng khiến nhiều chính phủ thiếu dư địa tài chính để triển khai các biện pháp cần thiết. Theo bà Gamper, hạn chế về tài chính công đang là trở ngại lớn đối với nỗ lực đầu tư nâng cao khả năng thích ứng trước biến đổi khí hậu./.

Minh Hưởng/vnanet.vn

Nguồn Bnews: https://bnews.vn/el-nino-manh-bat-thuong-lam-gia-tang-rui-ro-doi-voi-kinh-te-toan-cau/445186.html