Elbit đối mặt rủi ro tại châu Âu khi Romania đe dọa hủy hợp đồng UAV chiến lược

UAV chiến thuật Watchkeeper X. Ảnh: Elbit Systems

Bộ trưởng Quốc phòng Romania Radu Miruta, cho biết trong tuần này rằng Bộ Quốc phòng đang nghiên cứu các phương án pháp lý để chấm dứt hợp đồng, sau khi các thiết bị bay không người lái (UAV) dự kiến bàn giao vào mùa hè năm 2025 đến nay vẫn chưa được cung cấp. Ông cảnh báo rằng nếu tình trạng chậm trễ tiếp tục, các hệ thống này có thể mất đi tính hiệu quả và khả năng tác chiến trong tương lai.

Watchkeeper X, dựa trên nền tảng Hermes 450 của Elbit, được thiết kế để thu thập thông tin tình báo, giám sát và định vị mục tiêu. Hệ thống được công ty con của Elbit tại Vương quốc Anh sản xuất và đạt tiêu chuẩn Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Vào tháng 12/2022, Elbit đồng ý bán cho Romania bảy hệ thống, tổng cộng 21 UAV, với đơn hàng ban đầu trị giá khoảng 180 triệu USD đặt vào tháng 6/2023.

Tuy nhiên, theo các quan chức Romania, công ty Israel này đã viện dẫn những trì hoãn do tình hình chiến sự ở Dải Gaza, đồng thời 3 lần nộp đơn yêu cầu áp dụng điều khoản bất khả kháng. Hai lần đầu được chấp thuận, nhưng lần thứ ba xin gia hạn thêm sáu tháng đã bị Bucharest từ chối.

Ông Miruta cho biết, các khoản phạt tính đến nay đối với Elbit đã lên tới khoảng 60 triệu euro và tiếp tục tăng theo ngày. Bộ Quốc phòng Romania nhấn mạnh rằng vẫn có cơ sở pháp lý để hủy hợp đồng, bao gồm lo ngại về việc công nghệ có thể trở nên lỗi thời trước khi được bàn giao. Vị Bộ trưởng này cũng xác nhận Romania đã thực hiện thanh toán một phần theo hợp đồng, nhưng từ chối tiết lộ số tiền này sẽ được xử lý thế nào nếu hợp đồng bị hủy.

Cuộc tranh cãi còn liên quan đến các linh kiện quan trọng của hệ thống, bao gồm radar do công ty Pháp Thales cung cấp. Theo các báo cáo, những linh kiện này ban đầu được gửi đến Israel để tích hợp, nhưng đến nay vẫn chưa chuyển về Romania và có thể vẫn còn nằm tại Israel.

Trong phản hồi, Elbit Systems khẳng định dự án phát triển và sản xuất UAV cho Romania đang tiến triển theo kế hoạch và đang ở giai đoạn hoàn thiện trước khi bàn giao. Công ty cho biết hệ thống này được xây dựng dựa trên kinh nghiệm thực chiến phong phú và tích hợp các khả năng tiên tiến, độc đáo đã được chứng minh trong môi trường tác chiến phức tạp.

Elbit nhấn mạnh: “Bất chấp những thách thức phát sinh từ tình hình an ninh đặc biệt tại Israel, vốn được khách hàng toàn cầu công nhận là sự kiện bất khả kháng, dự án vẫn được ưu tiên cao. Hệ thống sẵn sàng cho các bài kiểm tra nghiệm thu cuối cùng tại Romania vào cuối tháng 4, tùy thuộc vào phê duyệt quy định".

Giới quan sát nhận định, việc Romania cân nhắc hủy hợp đồng với Elbit phản ánh lo ngại ngày càng tăng về tính thời sự của các hệ thống UAV trong bối cảnh chiến tranh hiện đại, khi công nghệ quân sự phát triển nhanh chóng và thời gian chậm trễ có thể khiến các hệ thống trở nên lỗi thời trước khi đưa vào sử dụng.

Nếu hợp đồng bị hủy, đây sẽ là một đòn giáng mạnh đối với Elbit tại thị trường châu Âu, đồng thời đặt ra câu hỏi về chiến lược trang bị UAV cho Romania, quốc gia đang tìm cách hiện đại hóa quân đội và tăng cường năng lực giám sát biên giới trong bối cảnh an ninh khu vực bất ổn.