Elon Musk muốn sáp nhập Tesla và SpaceX để thúc đẩy tham vọng AI?

Tesla và SpaceX có nhiều điểm giao thoa về công nghệ, từ AI, robot đến hệ thống động cơ đẩy.

Ngày 15/10, Tesla giới thiệu Roadster thế hệ mới với màn trình diễn gây chú ý: Chiếc xe sử dụng hệ thống động cơ đẩy khí lạnh phát triển cùng SpaceX, kết hợp các quạt hút công suất lớn để thực hiện những chuyển động đặc biệt, bao gồm bật lên khỏi mặt đất. Theo TechCrunch, mẫu xe được giới thiệu với nhiều phiên bản, trong đó bản Rocket được thiết kế với 10 vòi phụt khí lạnh bố trí quanh thân xe.

Ngày 20/10, chỉ 5 ngày sau, Elon Musk xác nhận hội đồng quản trị Tesla và SpaceX đã thành lập các ủy ban đặc biệt gồm thành viên độc lập để xem xét khả năng sáp nhập. Theo Axios, giới phân tích cho rằng màn ra mắt Roadster diễn ra khi hai doanh nghiệp ngày càng có nhiều điểm giao thoa về công nghệ và chiến lược.

Tesla và SpaceX lập ủy ban độc lập xem xét sáp nhập

Trong cuộc trao đổi với các nhà đầu tư ngày 20/10 do TechCrunch dẫn lại, CEO Elon Musk công khai ủng hộ ý tưởng sáp nhập Tesla và SpaceX, song nhấn mạnh quyết định cuối cùng không nằm hoàn toàn ở ông. Trước đó, hai ủy ban độc lập đã được thành lập theo kiến nghị từ cổ đông nhằm đánh giá tính khả thi của thương vụ này.

Dù vậy, rào cản lớn nhất hiện nay nằm ở cơ chế phê duyệt. Ông Elon Musk cho biết đề xuất chỉ được thông qua nếu đạt sự chấp thuận của đa số cổ đông Tesla tính trên tổng số cổ phần lưu hành, thay vì chỉ dựa trên số phiếu tham gia biểu quyết. Quy định này biến tỷ lệ cử tri tham gia bỏ phiếu trở thành yếu tố then chốt quyết định thành bại của giao dịch.

Theo giới phân tích, việc hợp nhất sẽ tạo điều kiện cho hai tập đoàn tối ưu hóa nguồn lực đầu tư AI, chia sẻ hạ tầng kỹ thuật và cắt giảm chi phí vận hành. Tuy nhiên, các bài toán phức tạp về định giá, quyền biểu quyết, tính độc lập trong giám sát và lợi ích cổ đông vẫn cần thêm lời giải.

Đáng chú ý, Reuters ước tính quy mô doanh nghiệp sau sáp nhập có thể chạm mốc 3.500 tỷ USD.

Tham vọng AI: Động lực cốt lõi thúc đẩy kịch bản sáp nhập Tesla - SpaceX?

Nếu mẫu xe Roadster "bay" là biểu tượng trực quan cho sự giao thoa công nghệ giữa Tesla và SpaceX, thì trí tuệ nhân tạo (AI) mới chính là mảng hoạt động tạo ra nhu cầu hợp tác sâu rộng hơn. Trong khi Tesla tập trung phát triển xe tự hành, robot hình người Optimus và công nghệ sản xuất hiện đại, SpaceX lại mở rộng phạm vi từ tên lửa, vệ tinh sang hạ tầng tính toán AI. Cả hai định hướng này đều đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ, năng lực xử lý dữ liệu vượt trội và hệ thống chip chuyên dụng.

Theo Reuters, CEO Elon Musk đang hướng tới xây dựng một hệ sinh thái công nghệ - sản xuất quy mô lớn, kết nối toàn diện AI, năng lượng, robot, truyền thông và giao thông trên Trái Đất lẫn ngoài không gian. Việc hợp nhất hai tập đoàn sẽ giúp tối ưu hóa và đồng bộ hóa các nguồn lực trong cùng một chiến lược dài hạn, dù hiệu quả thực tế vẫn phụ thuộc vào năng lực tổ chức và vận hành.

Dự án Terafab và bài toán tự chủ bán dẫn

Minh chứng rõ nét nhất cho sự hợp lực này là Terafab - siêu nhà máy sản xuất chip do Tesla và SpaceX hợp tác phát triển tại Texas. 

Dẫn nguồn tin ngày 21/10 từ Reuters, CEO Elon Musk cho biết dự án dự kiến bắt đầu sản xuất chip quy mô lớn vào quý III/2028. Terafab hướng tới cung cấp năng lực tính toán phục vụ AI và robot, với mục tiêu dài hạn đạt công suất tương đương 1 terawatt/năm. Ông Elon Musk cho rằng đây là một kế hoạch vô cùng tham vọng và đối mặt với biên độ rủi ro lớn về tiến độ.

Nếu hiện thực hóa thành công, Terafab sẽ giúp hai doanh nghiệp chủ động hoàn toàn nguồn cung bán dẫn cho hạ tầng AI và robot. Tuy nhiên, giới quan sát nhận định đây mới chỉ là mục tiêu trên lý thuyết, dự án vẫn phải vượt qua nhiều rào cản lớn về vốn đầu tư, công nghệ chế tạo, thiết bị kỹ thuật cũng như tiến độ xây dựng.

Tối ưu hóa hạ tầng AI trên Trái Đất và ngoài không gian

Tham vọng AI của Elon Musk không dừng lại ở mặt đất. SpaceX hiện nghiên cứu đưa năng lực tính toán lên quỹ đạo thông qua hạ tầng vệ tinh, trong khi Tesla đẩy mạnh ứng dụng AI vào hệ thống tự hành và robot. Về mặt chiến lược, hai hướng đi này có thể hỗ trợ lẫn nhau thông qua việc chia sẻ thiết kế chip, phần mềm và năng lực tính toán. 

Tuy nhiên, ở góc độ quản trị, các cổ đông cần cân nhắc liệu một thương vụ sáp nhập có mang lại giá trị vượt trội so với các mô hình hợp tác độc lập hiện tại? Tesla và SpaceX hoạt động trong hai ngành nghề có chu kỳ đầu tư, rủi ro và thời gian hoàn vốn hoàn toàn khác biệt. Việc hợp nhất tuy giúp đơn giản hóa quá trình điều phối nguồn lực, nhưng lại khiến công tác giám sát phân bổ vốn và đánh giá hiệu quả kinh doanh của từng mảng trở nên phức tạp hơn.

Dù Tesla và SpaceX ngày càng có nhiều điểm giao thoa về công nghệ, khả năng sáp nhập vẫn là câu chuyện còn tìm lời giải đáp. Việc hai doanh nghiệp có tiến tới chung một cấu trúc sở hữu hay không sẽ phụ thuộc vào kết quả đánh giá của các ủy ban độc lập, hiệu quả kinh tế dự kiến và sự chấp thuận của cổ đông.