Elon Musk và Jensen Huang bất đồng về tương lai của hạ tầng AI

Tỷ phú Elon Musk và Jensen Huang. Ảnh: Reuters.

Cuộc đua phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) đang thúc đẩy nhu cầu về chip và năng lực tính toán, nhưng cũng đặt các doanh nghiệp cung cấp hạ tầng trước bài toán tài chính ngày càng lớn. Trong khi Elon Musk cảnh báo nhiều công ty chuyên cho thuê năng lực tính toán AI có nguy cơ thất bại, CEO Nvidia Jensen Huang vẫn tin nhu cầu thị trường đủ mạnh để giải quyết những khó khăn trước mắt.

Sự khác biệt giữa hai quan điểm phản ánh tranh luận lớn hơn về tính bền vững của làn sóng đầu tư vào hạ tầng AI, đặc biệt là câu hỏi nhu cầu tăng nhanh có đủ để bù đắp chi phí khổng lồ mà các doanh nghiệp phải bỏ ra từ sớm?

Bài toán vốn của các công ty hạ tầng AI

Elon Musk cảnh báo hàng trăm doanh nghiệp chuyên cho thuê bộ xử lý đồ họa (GPU) phục vụ AI, thường được gọi là neocloud, có thể không trụ vững. Theo ông, các công ty này gặp khó khi tiếp cận nguồn vốn, nhất là những đơn vị chưa có doanh thu ổn định từ các hoạt động trung tâm dữ liệu truyền thống. Một số doanh nghiệp có thể vượt qua giai đoạn khó khăn, nhưng số lượng sẽ không nhiều.

Trong khi đó, Huang thể hiện quan điểm lạc quan hơn. Trả lời CNBC tại Berlin, lãnh đạo Nvidia cho rằng nhu cầu tính toán đang tăng mạnh và những khó khăn về vốn trong ngắn hạn có thể được tháo gỡ.

Nvidia cũng đang tìm cách mở rộng nguồn tài chính cho ngành. Hồi tháng 8, hãng công bố hợp tác với sáu tổ chức tài chính nhằm huy động hơn 500 tỷ USD vốn từ bên thứ ba theo thời gian để hỗ trợ các khoản đầu tư liên quan đến AI.

CEO Nvidia bác bỏ lo ngại về một cuộc khủng hoảng mang tính hệ thống. Ảnh: Reuters.

Tuy nhiên, nhu cầu thị trường lớn không đồng nghĩa các doanh nghiệp cung cấp hạ tầng có thể dễ dàng biến doanh thu tương lai thành dòng tiền hiện tại. Họ phải chi hàng tỷ USD để mua GPU và xây dựng trung tâm dữ liệu trước khi thu được tiền từ khách hàng. Nếu dự án triển khai chậm hoặc doanh thu không đạt kỳ vọng, chi phí lãi vay tiếp tục gia tăng, gây thêm áp lực lên dòng tiền.

CoreWeave, một trong những nhà cung cấp hạ tầng AI đáng chú ý, là ví dụ cho thấy quy mô của bài toán này. Theo ước tính của Bernstein, công ty có thể cần thêm 18-42 tỷ USD vốn để thực hiện lượng hợp đồng tồn đọng trị giá khoảng 129 tỷ USD.

Trong quý II, doanh thu CoreWeave tăng gấp đôi so với cùng kỳ, lên 2,6 tỷ USD. Dù vậy, chi phí lãi vay ròng cũng tăng từ 267 triệu USD lên 640 triệu USD. Điều này cho thấy tăng trưởng doanh thu chưa đủ để loại bỏ sức ép tài chính khi doanh nghiệp phải liên tục đầu tư và vay nợ.

Một rủi ro khác nằm ở chênh lệch thời hạn giữa khoản vay và hợp đồng khách hàng. Các khoản vay của CoreWeave có kỳ hạn khoảng 5 năm, trong khi thời hạn hợp đồng với khách hàng trung bình khoảng 3 năm.

Nếu hợp đồng không được gia hạn hoặc nhu cầu suy yếu, doanh nghiệp có thể phải tìm khách hàng mới trong khi vẫn phải trả nợ. Chi phí vốn cao hơn hoặc giá thuê năng lực tính toán giảm cũng có thể làm suy yếu khả năng sinh lời.

Một số công ty vẫn tìm được nguồn tài chính mới. Nebius đã huy động khoản vay cầu nối 3,5 tỷ USD từ Citibank và có thể tiếp tục vay dài hạn dựa trên các hợp đồng trị giá hơn 40 tỷ USD với những khách hàng có xếp hạng tín nhiệm đầu tư. Theo Morgan Stanley, vốn vẫn có thể tiếp cận được, nhưng điều kiện tài trợ sẽ khác nhau tùy thuộc vào từng doanh nghiệp.

Các tập đoàn lớn có lợi thế về dòng tiền

So với những nhà cung cấp hạ tầng AI chuyên biệt, các tập đoàn công nghệ lớn như Microsoft, Amazon, Alphabet và Meta có lợi thế nhờ nguồn tiền từ những hoạt động kinh doanh hiện hữu. Dòng tiền này giúp họ tài trợ một phần cho các khoản đầu tư AI mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào vốn vay.

Tại Trung Quốc, các tập đoàn Internet lớn như Alibaba, Tencent và Baidu cũng đang chi mạnh cho hạ tầng AI. Tổng chi phí đầu tư vốn của ba doanh nghiệp đạt 131,9 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 19,8 tỷ USD, trong quý II. Cả ba đều ghi nhận dòng tiền tự do âm trong giai đoạn này, theo SCMP.

Các ông lớn công nghệ Trung Quốc như Tencent cũng đang chi khoản tiền rất lớn cho hạ tầng AI. Ảnh: Reuters.

Dù vậy, nguồn tiền từ hoạt động kinh doanh vẫn tạo ra dư địa tài chính đáng kể. Tencent ghi nhận dòng tiền từ hoạt động kinh doanh đạt 52,7 tỷ nhân dân tệ. Nếu không tính các khoản trả trước để đảm bảo năng lực tính toán, dòng tiền tự do của công ty có thể đạt 37,6 tỷ nhân dân tệ.

Trung Quốc còn có một số lợi thế trong việc phát triển trung tâm dữ liệu, bao gồm khả năng kết nối nguồn điện và cấp phép xây dựng. Theo công ty nghiên cứu SemiAnalysis, một cơ sở công suất 100 MW có thể được hoàn thành trong khoảng 12 tháng. Tuy nhiên, các hạn chế xuất khẩu chip tiên tiến vẫn có thể gây trở ngại cho việc tiếp cận thiết bị.

Giới phân tích cũng cảnh báo định giá các doanh nghiệp hạ tầng AI có thể chịu sức ép khi nhà đầu tư đánh giá lại triển vọng lợi nhuận. Chelsey Tam, chuyên gia tại Morningstar, cho rằng hệ số định giá có thể thu hẹp, trong khi chi tiêu vốn lớn nhiều khả năng còn kéo dài đến năm 2028 trước khi doanh thu bắt kịp.

Charlie Chai, chuyên gia tại 86Research, nhận định các công ty AI Trung Quốc có nguồn tài chính ổn định hơn so với những nhà cung cấp hạ tầng phương Tây vốn nhạy cảm với biến động lợi suất trái phiếu. Tuy nhiên, rủi ro lớn là liệu doanh nghiệp và người tiêu dùng Trung Quốc, vốn nhạy cảm với chi phí, có sẵn sàng chi đủ tiền cho các dịch vụ AI để biện minh cho quy mô đầu tư hiện nay hay không.

Chai dự báo chu kỳ đầu tư AI toàn cầu có thể hạ cánh mềm, một phần nhờ những hạn chế về năng lực của chuỗi cung ứng giúp ngăn tình trạng đầu tư quá mức. Dù vậy, theo ông, vẫn còn quá sớm để kết luận Trung Quốc đang hình thành bong bóng AI.