(Emagazine) Giữ hồn văn hóa Dao Tiền qua nghề làm trang phục truyền thống ở Cao Bằng

Ở nhiều bản làng của đồng bào Dao Tiền tại tỉnh Cao Bằng, nghề làm trang phục truyền thống vẫn được gìn giữ như một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa cộng đồng.

Những bộ trang phục với hoa văn tinh xảo, gam màu nổi bật và kỹ thuật vẽ sáp ong đặc trưng không chỉ phản ánh thẩm mỹ dân gian mà còn chứa đựng dấu ấn văn hóa lâu đời của tộc người nơi miền non nước.

Theo các nghệ nhân địa phương, để hoàn thiện một bộ trang phục truyền thống, người phụ nữ Dao Tiền phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ, từ nhuộm chàm, vẽ sáp ong, thêu hoa văn đến đính các chi tiết trang trí bằng bạc.

Người Dao Tiền ở Cao Bằng gìn giữ nghệ thuật vẽ sáp ong trên trang phục truyền thống

Mỗi họa tiết trên trang phục đều mang ý nghĩa riêng, gắn với quan niệm về thiên nhiên, cuộc sống lao động và ước vọng về sự đủ đầy, may mắn.

Điểm đặc sắc trong nghệ thuật trang trí trang phục của người Dao Tiền là kỹ thuật vẽ hoa văn bằng sáp ong trên vải chàm. Người thợ sử dụng dụng cụ bằng đồng nhỏ để chấm sáp ong nóng rồi vẽ trực tiếp lên nền vải trước khi đem nhuộm.

Sau nhiều lần nhuộm chàm và đun nóng để tách lớp sáp, những hoa văn màu trắng hiện lên nổi bật trên nền xanh đậm đặc trưng.

Ghi nhận của PV Báo Văn Hóa tại một số xóm đồng bào Dao Tiền ở xã Tam Kim, tỉnh Cao Bằng, dù chịu tác động của đời sống hiện đại, nhiều gia đình vẫn duy trì nghề làm trang phục truyền thống.

Những hoa văn sáp ong độc đáo trên nền vải chàm tạo nên nét riêng trong trang phục của đồng bào Dao Tiền

Trong những ngôi nhà sàn đơn sơ, hình ảnh người phụ nữ Dao Tiền cặm cụi bên tấm vải chàm, tỉ mỉ vẽ sáp ong, thêu từng đường chỉ thủ công vẫn trở nên quen thuộc. Mỗi họa tiết được tạo nên bằng sự kiên nhẫn và kinh nghiệm truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Không chỉ mang giá trị văn hóa, nghề làm trang phục truyền thống hiện còn góp phần tạo sinh kế cho người dân vùng cao. Nhiều địa phương ở Cao Bằng đã hỗ trợ đồng bào thành lập tổ hợp tác, câu lạc bộ bảo tồn nghề truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng.

Các sản phẩm như túi thổ cẩm, khăn, ví, đồ lưu niệm từng bước được cải tiến mẫu mã để phù hợp với nhu cầu thị trường nhưng vẫn giữ nét hoa văn truyền thống.

Cùng với đó, nhiều lễ hội, chương trình trình diễn nghề thủ công truyền thống được tổ chức nhằm quảng bá giá trị văn hóa của đồng bào Dao Tiền tới du khách. Qua các hoạt động trải nghiệm, du khách có cơ hội tìm hiểu quy trình nhuộm chàm, vẽ sáp ong và trực tiếp tham gia trang trí hoa văn cùng người dân địa phương.

Nghề làm trang phục truyền thống góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa của người Dao Tiền ở Cao Bằng

Việc bảo tồn nghề làm trang phục truyền thống của người Dao Tiền không chỉ nhằm gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc mà còn góp phần phát triển du lịch bền vững, nâng cao đời sống người dân vùng cao. Nhiều nghệ nhân được tạo điều kiện tham gia hội chợ, ngày hội văn hóa các dân tộc để giới thiệu sản phẩm và truyền dạy nghề cho thế hệ trẻ.

Tuy nhiên, trước sự thay đổi của đời sống hiện đại, nghề truyền thống của người Dao Tiền cũng đứng trước không ít khó khăn. Nhiều bạn trẻ không còn mặn mà với nghề do công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ, mất nhiều thời gian trong khi thu nhập chưa cao. Một số nguyên liệu và phương pháp thủ công truyền thống cũng dần mai một.

Dẫu vậy, ở nhiều bản làng vùng cao Cao Bằng, nghề làm trang phục truyền thống của người Dao Tiền vẫn được gìn giữ bền bỉ. Những nét vẽ sáp ong trên nền vải chàm, những đường thêu thủ công tỉ mỉ không chỉ lưu giữ bản sắc văn hóa dân tộc mà còn trở thành sợi dây kết nối giữa quá khứ và hiện tại.

KIM NGÂN: thiết kế: MẠNH LÊ