EU cảnh báo kỳ vọng thấp tại COP31, tranh luận về mục tiêu điện khí hóa

Song, ông cũng cho rằng hội nghị vẫn có cơ hội đạt được những tiến triển thiết thực nếu đặt vấn đề điện sạch và điện khí hóa vào trọng tâm thảo luận.

Ủy viên phụ trách khí hậu của Liên minh châu Âu (EU) Wopke Hoekstra. Ảnh: PAP/TTXVN

Phát biểu với báo giới tại Brussels, ông Hoekstra cho rằng mức kỳ vọng thấp phản ánh thực tế, trong bối cảnh các hội nghị khí hậu trước đây chưa đạt được kết quả như mong đợi. Theo ông, COP31 cần tập trung vào việc thực hiện những cam kết đã được thông qua, thay vì tiếp tục đưa ra các chiến lược hay ý tưởng mới. Về tài chính khí hậu, ưu tiên cần là bảo đảm nguồn vốn đã cam kết đến được đúng các quốc gia và cộng đồng cần hỗ trợ, nhất là những quốc đảo dễ bị tổn thương trước tác động của biến đổi khí hậu.

Một trong những vấn đề nổi bật tại COP31 hiện nay là đề xuất của nước chủ nhà Thổ Nhĩ Kỳ về mục tiêu nâng tỷ trọng điện trong tổng mức tiêu thụ năng lượng toàn cầu lên 35% vào năm 2035, so với khoảng 20% hiện nay. Ankara muốn đưa mục tiêu này vào văn kiện cuối cùng của hội nghị. Những người ủng hộ cho rằng thúc đẩy điện khí hóa sẽ giúp mở rộng sử dụng xe điện, thiết bị sưởi và các công nghệ chạy bằng điện, qua đó giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên, đề xuất đang gây tranh luận do chưa quy định rõ nguồn điện phải đến từ năng lượng sạch. Một số nước và nhà đàm phán EU muốn gắn mục tiêu điện khí hóa với việc mở rộng năng lượng tái tạo và giảm phát thải, thay vì chỉ tăng tỷ lệ sử dụng điện.

Sức ép thúc đẩy hành động càng rõ nét khi Báo cáo Ngân sách carbon toàn cầu năm 2026 công bố ngày 10/11 dự báo lượng khí CO2 phát thải từ nhiên liệu hóa thạch trên toàn cầu có thể giảm 0,4% trong năm nay, xuống khoảng 38,2 tỷ tấn. Đây có thể là lần giảm đầu tiên kể từ năm 2020, nhờ sự phát triển của điện Mặt Trời, điện gió và xe điện, cùng với nhu cầu sử dụng dầu giảm trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông đẩy giá năng lượng tăng cao. Tuy nhiên, các nhà khoa học cảnh báo mức giảm này chưa cho thấy xu hướng đảo chiều bền vững. Phát thải từ hoạt động sử dụng đất và phá rừng tăng có thể khiến tổng lượng CO2 phát thải toàn cầu vẫn tăng lên 43,3 tỷ tấn, so với 42,8 tỷ tấn năm 2025.

Một vấn đề đáng chú ý khác là khoảng cách giữa cam kết và hành động thực tế. Brazil ngày 10/11 đã công bố lộ trình hỗ trợ các nước chuyển đổi khỏi than đá, dầu mỏ và khí đốt sang năng lượng tái tạo, trong đó đề xuất ngừng xây dựng các nhà máy điện mới sử dụng nhiên liệu hóa thạch và giảm trợ cấp cho lĩnh vực này. Sáng kiến nhằm cụ thể hóa những cam kết chuyển dịch năng lượng vốn còn thiếu hướng dẫn triển khai trong các thỏa thuận khí hậu trước đây.

COP31 diễn ra tại thành phố Antalya từ ngày 9-20/11, với Thổ Nhĩ Kỳ giữ vai trò nước chủ nhà và Australia phụ trách điều phối đàm phán. Hội nghị dự kiến tập trung vào các vấn đề tài chính khí hậu, thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm phát thải, chuyển dịch năng lượng công bằng và cơ chế hỗ trợ các quốc gia chịu thiệt hại do biến đổi khí hậu. Hội nghị cấp cao các nhà lãnh đạo thế giới dự kiến diễn ra trong hai ngày 11-12/11, với sự tham gia của lãnh đạo hơn 90 quốc gia; lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc không nằm trong danh sách tham dự được công bố.

Giới quan sát cho rằng kết quả COP31 sẽ được đánh giá không chỉ qua những tuyên bố mới mà còn ở khả năng chuyển các cam kết thành kế hoạch cụ thể, nguồn tài chính và tiến độ thực hiện, nhất là trong bối cảnh mục tiêu hạn chế mức tăng nhiệt độ toàn cầu ở 1,5 độ C đang ngày càng khó đạt được.