EU chuẩn bị gói hỗ trợ thay thế cho Ukraine giữa tranh cãi khoản vay 90 tỷ euro

Ukraine sẽ nhận được tiền từ các quốc gia EU, hai nhà ngoại giao EU nói với Politico. Các lãnh đạo EU sẽ họp thượng đỉnh tại Brussels vào tuần tới, với hy vọng thuyết phục Thủ tướng Hungary Viktor Orbán và người đồng cấp Slovakia Robert Fico giữ lời hứa phê duyệt khoản vay của Ukraine. Gói tài chính dự kiến cung cấp khoảng hai phần ba số tiền mà Ukraine cần để tiếp tục chống lại các hoạt động tấn công của Russia cho đến cuối năm 2027.

Nhu cầu tài chính của Kyiv đã giảm bớt sau khi IMF phê duyệt khoản vay 8,1 tỷ USD vào cuối tháng trước, trong đó giải ngân ngay 1,5 tỷ USD. (Ảnh: Les Kasyanov/Global Images Ukraine qua Getty Images)

Tuy nhiên, nếu hai nhà lãnh đạo trên vẫn từ chối nhượng bộ, các nước Baltic và Bắc Âu đã có kế hoạch cung cấp cho Ukraine đủ tiền để duy trì hoạt động trong nửa đầu năm nay, theo hai nhà ngoại giao EU nắm rõ các cuộc thảo luận. Những người này giấu tên vì tính nhạy cảm của các cuộc đàm phán.

Một nguồn tin khác cho biết, tổng số tiền đang được xem xét là khoảng 30 tỷ euro. Vì đây sẽ là các khoản vay song phương giữa từng quốc gia với Ukraine nên sẽ không cần sự phê duyệt của toàn EU.

Bộ trưởng Tài chính Hà Lan Eelco Heinen đã thông báo với các đồng cấp hôm thứ Ba rằng chính phủ nước này dành ngân sách để hỗ trợ song phương cho Kyiv khoảng 3,5 tỷ euro mỗi năm cho đến năm 2029.

Ý tưởng cung cấp tài trợ riêng lẻ cho Ukraine từng được thảo luận trước hội nghị thượng đỉnh tháng 12, khi các lãnh đạo EU đồng ý tiến hành một khoản vay chung của toàn khối. Khi đó, phương án cho vay riêng lẻ bị xem là khó chấp nhận vì làm suy yếu tinh thần đoàn kết của EU với Ukraine và cho thấy sự chia rẽ trong khối.

Tuy nhiên, nếu ông Orbán vẫn kiên quyết phản đối, đây có thể là con đường duy nhất.

Ukraine còn tiền đến tháng 5

Nhu cầu tài chính của Kyiv đã giảm bớt sau khi IMF phê duyệt khoản vay 8,1 tỷ USD vào cuối tháng trước, trong đó 1,5 tỷ USD được giải ngân ngay lập tức. Theo bốn nguồn tin am hiểu tình hình tài chính của Ukraine, nước này có thể duy trì khả năng thanh toán đến đầu tháng 5.

Các ước tính trước đây của EU cho thấy, Kyiv có thể cạn tiền vào cuối tháng 3, điều khiến Ukraine rơi vào thế bất lợi lớn trước lực lượng Nga cũng như trong bối cảnh các cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ dẫn dắt đang diễn ra. Vì vậy, gói hỗ trợ 90 tỷ euro của EU trở nên đặc biệt cấp bách.

Khoản vay này dường như đã chắc chắn được thông qua cho đến cuối tháng 1, khi một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Nga làm hư hại đường ống Druzhba, tuyến vận chuyển dầu Nga qua Ukraine sang Hungary và Slovakia. Hai nước này được miễn trừ khỏi các lệnh trừng phạt của EU đối với dầu Nga.

Ông Orbán cáo buộc Ukraine cố tình trì hoãn việc sửa chữa đường ống vì lý do chính trị và rút lại cam kết tại hội nghị thượng đỉnh tháng 12 về việc thông qua khoản vay cho Ukraine. Nhà lãnh đạo Hungary cũng chặn gói trừng phạt thứ 20 của EU đối với Nga, vốn cần sự nhất trí của toàn bộ 27 lãnh đạo EU.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy, người bác bỏ cáo buộc Kyiv cố tình không sửa đường ống vì lý do chính trị, tuần trước nói với báo chí rằng dù không muốn làm vậy, Ukraine có thể khôi phục dòng dầu qua Druzhba "trong một tháng hoặc một tháng rưỡi" - tức là ngay sau cuộc bầu cử tại Hungary.

Trước đó, ông Zelensky cho biết, Ukraine chưa thể sửa đường ống vì Nga liên tục tấn công, kể cả khi các đội bảo trì đang làm việc tại hiện trường.

Thế Hải (Theo Politico, Theguardian)