EU đề xuất áp thêm biện pháp trừng phạt lên dầu Nga

Chủ tịch EC Ursula von der Leyen - Ảnh: AP

Theo kế hoạch ban đầu, EU sẽ rà soát cơ chế trần giá dầu vào ngày 15/7. Tuy nhiên, giá dầu đã tăng mạnh sau khi eo biển Hormuz bị đóng cửa. Nếu tiến hành rà soát trong bối cảnh hiện nay, giá trần có thể được điều chỉnh tăng theo giá thị trường, qua đó giúp Nga thu được nhiều tiền hơn từ xuất khẩu dầu.

Để tránh kịch bản này, Ủy ban châu Âu (EC), cơ quan điều hành của EU, đề xuất một đợt trừng phạt mới nhằm hoãn đợt rà soát và tiếp tục duy trì sức ép lên nguồn thu dầu mỏ của Moscow.

Các biện pháp trong gói trừng phạt mới nhắm tới nhiều lĩnh vực, gồm hoạt động bán dầu của Nga, “đội tàu bóng tối” chuyên vận chuyển dầu Nga, ngân hàng, công ty tiền số, kim loại, sản phẩm thủy sản và các binh sĩ Nga từng tham gia cuộc chiến tại Ukraine.

Đề xuất được Chủ tịch EC Ursula von der Leyen công bố ngày thứ Ba (8/6) trong bối cảnh các nước EU đang tìm cách thúc đẩy tiến trình kết thúc chiến tranh tại Ukraine, đồng thời gây sức ép buộc Điện Kremlin chấp nhận ngừng bắn trước khi bước vào đàm phán.

“Mục tiêu của gói trừng phạt này không thể rõ ràng hơn: chúng tôi muốn duy trì toàn bộ sức ép từ các biện pháp trừng phạt đối với Nga”, bà von der Leyen cho biết.

Trọng tâm của đề xuất lần này là cơ chế giá trần đối với dầu Nga. Cơ chế này được EU phối hợp với Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) và Australia triển khai từ tháng 12/2022, nhằm hạn chế nguồn thu từ dầu mỏ của Moscow. Năm ngoái, cơ chế được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn, theo đó giá trần được đặt thấp hơn 15% so với giá dầu trung bình tại thời điểm rà soát.

Tuy nhiên, giá dầu tăng mạnh sau khi hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn vì xung đột tại Trung Đông đã làm thay đổi tính toán của EU. Giá dầu Urals của Nga hiện tăng lên 87 USD/thùng, so với mức 58 USD/thùng hồi tháng 2.

Trong bối cảnh đó, nếu EU vẫn tiến hành rà soát cơ chế giá trần vào ngày 15/7 như kế hoạch, mức trần có thể được điều chỉnh tăng theo giá thị trường. Điều này sẽ giúp Moscow có thêm nguồn thu từ dầu mỏ, dù chỉ trong ngắn hạn. Vì vậy, EC đề xuất hoãn đợt rà soát này đến tháng 1/2027 và tiếp tục giữ giá trần ở mức hiện tại là 44,1 USD/thùng.

“Cơ chế điều chỉnh giá trần không được xây dựng để ứng phó với những cú sốc lớn trên thị trường, chẳng hạn biến động do eo biển Hormuz bị đóng cửa. Do đó, việc tạm hoãn rà soát đến tháng 1/2027 sẽ giúp thị trường dầu có thời gian ổn định, trong khi vẫn duy trì sức ép lên nguồn thu của Nga”, bà von der Leyen cho biết.

Đầu năm nay, bà von der Leyen từng đề xuất cấm hoàn toàn các dịch vụ hàng hải hỗ trợ hoạt động xuất khẩu dầu của Nga, như ngân hàng, bảo hiểm, vận tải biển. Biện pháp này nhận được sự ủng hộ của các nước Bắc Âu và Baltic, nhưng dần mất động lực sau khi xung đột ở Trung Đông nổ ra. Hy Lạp và Malta, hai nước thành viên EU có ngành dịch vụ hàng hải liên quan đến tàu chở dầu Nga, phản đối kế hoạch này. Hai nước cho biết sẽ không triển khai biện pháp nếu G7 không cùng tham gia. Trong khi đó, các nước G7 cũng không mặn mà với đề xuất, khiến kế hoạch nhanh chóng rơi vào bế tắc.

Việc EC chuyển trọng tâm sang cơ chế giá trần cho thấy lệnh cấm dịch vụ hàng hải khó có thể được triển khai trong thời gian sắp tới. Cuộc gặp thượng đỉnh G7 dự kiến diễn ra vào tuần tới tại Pháp. Bà von der Leyen được cho là sẽ nhân dịp này để thảo luận với các lãnh đạo G7 về các biện pháp trừng phạt Nga.

Ngoài cơ chế giá trần, EC còn đề xuất đưa 30 tàu thuộc “đội tàu bóng tối” vào danh sách đen. Đây là đội tàu mà Moscow sử dụng để tránh các hạn chế liên quan đến giá trần dầu Nga. Các tàu chở dầu này đang xuống cấp nghiêm trọng và bị coi là rủi ro về an ninh cũng như môi trường đối với châu Âu. Đến nay, hơn 600 tàu thuộc diện này đã bị từ chối tiếp cận các cảng và dịch vụ của EU.

Bên cạnh đó, theo bà von der Leyen, các tàu và cơ sở hạ tầng như cảng biển và nhà máy lọc dầu, hỗ trợ hoạt động của “đội tàu bóng tối” cũng sẽ bị đưa vào danh sách đen.

Dự thảo gói trừng phạt mới còn nhắm tới 31 ngân hàng Nga, cùng 20 công ty tiền số, nền tảng giao dịch và doanh nghiệp kinh doanh dầu ở nước ngoài bị cáo buộc giúp Moscow tránh các biện pháp hạn chế. Gói trừng phạt cũng dự kiến cấm xuất khẩu nhiều loại kim loại, hợp kim và linh kiện được sử dụng trong lĩnh vực quốc phòng tại EU. Ngoài ra, lần đầu tiên EU đề xuất cấm nhập khẩu một số sản phẩm thủy sản từ Nga.

Một điểm đáng chú ý khác là đề xuất cấm nhập cảnh vào khu vực Schengen đối với các binh sĩ Nga từng tham gia cuộc chiến tại Ukraine. Sáng kiến này được Estonia đưa ra hồi đầu năm nay và sau đó nhận được sự ủng hộ của một số nước khác.

“Châu Âu sẽ không mở cửa cho bất kỳ ai từng tham gia cuộc tấn công Ukraine, đơn giản là như vậy”, bà von der Leyen nói.

Gói trừng phạt cần được toàn bộ 27 nước thành viên EU nhất trí thông qua. Nếu được phê chuẩn, đây sẽ là gói hạn chế thứ 21 của EU nhằm vào Nga kể từ tháng 2/2022. Các quan chức EU hy vọng gói trừng phạt mới sẽ được thông qua trước ngày 15/7.