EU giữ lập trường trung lập trong tranh cãi về điều hòa giữa nắng nóng kỷ lục

Người dân tránh nắng dưới bóng cây trong công viên tại London, Anh. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Theo kênh Euronews ngày 29/6, EC khẳng định sẽ không đưa ra lập trường ủng hộ hay phản đối việc sử dụng điều hòa không khí, cho rằng đây không phải lĩnh vực mà cơ quan điều hành của Liên minh châu Âu (EU) cần can thiệp, ngay cả khi các đợt nắng nóng cực đoan đang khiến chủ đề này trở thành tâm điểm tranh luận chính trị tại nhiều quốc gia.

Phát biểu trước báo giới, người phát ngôn của EC Anna-Kaisa Itkonen cho biết phần lớn nhà ở tại EU không được thiết kế sẵn hệ thống điều hòa do đặc điểm khí hậu trong quá khứ cũng như tuổi đời cao của nhiều công trình.

Bà cho biết EC không có quan điểm "ủng hộ hay phản đối" điều hòa không khí, song đang xử lý vấn đề này thông qua các chính sách cải tạo nhà ở, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và chiến lược phát triển nhà ở của khối.

Khi được hỏi liệu EC có nên đưa ra lập trường rõ ràng hơn trước ý nghĩa chính trị ngày càng lớn của cuộc tranh luận này hay không, bà Itkonen cho biết ưu tiên của EC vẫn là thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế trung hòa khí hậu một cách hiệu quả, thay vì đưa ra các chỉ dẫn về lựa chọn của người dân.

Tuy nhiên, EC cũng không loại trừ khả năng xem xét lại cách tiếp cận hiện nay nếu vấn đề trở thành chủ đề được các quốc gia thành viên đưa ra thảo luận ở cấp chính trị.

Theo bà Itkonen, đợt nắng nóng vừa qua nhiều khả năng chỉ là khởi đầu cho mùa hè năm nay. Nếu các nước thành viên coi đây là vấn đề cần được xử lý ở cấp độ toàn khối thì EC sẽ cân nhắc các bước đi phù hợp trong phạm vi thẩm quyền của mình.

Dù vậy, bà nhấn mạnh việc lắp đặt điều hòa trong các hộ gia đình vẫn là quyết định cá nhân và EC không có chủ trương can thiệp vào những lựa chọn như vậy.

Hiện chỉ khoảng 20% hộ gia đình tại châu Âu được trang bị điều hòa, thấp hơn rất nhiều so với tỷ lệ trên 90% tại Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Thiếu hệ thống làm mát đã trở thành chủ đề gây tranh cãi sau khi đợt nắng nóng kéo dài vừa qua khiến ít nhất 1.300 người tại châu Âu thiệt mạng và buộc nhiều người dân phải tìm các giải pháp tạm thời để chống chọi với nhiệt độ cực đoan.

Cuộc tranh luận về điều hòa cũng phản ánh những quan điểm trái chiều trong chính sách khí hậu của châu Âu.

Những người phản đối cho rằng việc sử dụng điều hòa sẽ làm tăng nhu cầu tiêu thụ điện, gây áp lực lên hệ thống điện, thải thêm nhiệt ra môi trường và không giải quyết tận gốc nguyên nhân của biến đổi khí hậu.

Trong khi đó, những người ủng hộ cho rằng điều hòa ngày càng trở thành nhu cầu thiết yếu để bảo đảm điều kiện sống và duy trì năng suất lao động trong bối cảnh các đợt nắng nóng xuất hiện thường xuyên hơn.

Tại Pháp, đảng Tập hợp Quốc gia (NR), lực lượng đang dẫn đầu nhiều cuộc thăm dò trước cuộc bầu cử tổng thống năm tới, đã đề xuất chương trình trợ cấp quy mô lớn nhằm mở rộng việc lắp đặt điều hòa cho người dân. Ngay cả lãnh đạo đảng Xanh Marine Tondelier cũng thừa nhận điều hòa đang dần trở thành một nhu cầu cần thiết.

Trước những tranh luận này, EC cho rằng trọng tâm không nên nằm ở bản thân thiết bị điều hòa mà ở nguồn điện vận hành. Theo số liệu của EC, khoảng 47% lượng điện của EU trong năm 2025 được sản xuất từ các nguồn năng lượng tái tạo.

Trong tháng tới, EC dự kiến công bố Kế hoạch Hành động về Điện khí hóa, trong đó đưa ra các biện pháp mới nhằm thúc đẩy điện khí hóa hệ thống sưởi và làm mát trên toàn EU.

Cuộc tranh luận về điều hòa diễn ra trong bối cảnh EU cũng đang điều chỉnh cách tiếp cận đối với chương trình chuyển đổi xanh. Mặc dù mục tiêu đạt trung hòa khí hậu vào năm 2050 vẫn được giữ nguyên, nhiều chính sách thuộc Thỏa thuận Xanh châu Âu (Green Deal) đã được đơn giản hóa đáng kể trước sức ép từ các chính phủ và doanh nghiệp.

EC hiện cũng ít sử dụng thuật ngữ "Green Deal" trong các thông điệp chính thức, thay vào đó nhấn mạnh các mục tiêu "phát thải ròng bằng 0" và "khử carbon".

Cuộc tranh luận cho thấy thách thức ngày càng rõ với châu Âu đó là làm sao để bảo vệ người dân trước các đợt nắng nóng cực đoan mà vẫn không làm chệch hướng mục tiêu giảm phát thải dài hạn.