EU mở hầu bao tiếp sức Ukraine, tên lửa Patriot thành 'hàng hiếm'

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Tổng Thư ký NATO Mark Rutte tại cuộc họp báo ở Brussels ngày 2/9, trong bối cảnh EU xem xét cấp thêm hàng tỷ Euro hỗ trợ năng lực phòng không Ukraine. (Nguồn: Euronews)

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen ngày 2/9 cho biết, cơ quan này đã nhận được đề nghị mới từ Ukraine, trong đó nguồn kinh phí sẽ được sử dụng cho các hệ thống phòng không, bao gồm tên lửa đánh chặn PAC-3 Patriot.

Theo kế hoạch, các nước thành viên EU có thể thảo luận đề nghị này vào ngày 7/9, với mục tiêu phê duyệt sớm nhất trong tuần tới.

Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu của Kiev, EU cần cho phép miễn trừ một quy định trong khuôn khổ khoản vay hỗ trợ Ukraine trị giá 90 tỷ Euro.

Theo quy định hiện hành, việc mua sắm quốc phòng bằng nguồn vốn này chỉ được dành tối đa 35% cho các sản phẩm có nguồn gốc ngoài châu Âu, trừ trường hợp không có sản phẩm thay thế phù hợp từ châu Âu.

Một quan chức EC tiết lộ, mức kinh phí chính xác chưa được công bố nhằm tránh tạo thêm sức ép đối với các nước thành viên trong quá trình phê duyệt.

Bên cạnh đó, một phần nguồn tiền có thể được NATO đóng góp, song các cuộc thảo luận về phương án này vẫn đang diễn ra.

Patriot khan hiếm, Ukraine thêm khó

Trong khi đó, nhu cầu bổ sung tên lửa đánh chặn của Ukraine ngày càng cấp thiết khi Nga gia tăng các cuộc tập kích đường không.

Trong những tuần gần đây, Moscow có thời điểm phóng tới 30 tên lửa đạn đạo chỉ trong một đêm, khiến kho tên lửa đánh chặn vốn đã suy giảm của Kiev chịu thêm sức ép.

Patriot được đánh giá là một trong những hệ thống hiệu quả nhất hiện nay trong việc đánh chặn tên lửa đạn đạo. Tuy nhiên, loại tên lửa này cần nhiều thời gian để sản xuất.

Trong khi đó, nguồn dự trữ đã suy giảm đáng kể sau hơn 4 năm xung đột tại Ukraine, cùng nhu cầu sử dụng lớn trong cuộc xung đột Mỹ-Iran hồi đầu năm 2026.

Theo truyền thông Ukraine, Kiev đề nghị EC cho phép chi khoảng 2 tỷ Euro để mua tên lửa đánh chặn Patriot.

Dẫu vậy, với Ukraine, vấn đề lớn nhất hiện nay không nằm ở nguồn tài chính mà là khả năng tìm được tên lửa để mua.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky từng thông báo hồi tháng 7 rằng, nước này cần ít nhất 140 tên lửa đánh chặn Patriot để đối phó với một cuộc tấn công của Nga sử dụng khoảng 70 tên lửa đạn đạo.

Tại cuộc họp không chính thức của các bộ trưởng quốc phòng EU ở Ireland đầu tuần này, các quan chức châu Âu cũng vận động những nước còn duy trì lượng dự trữ đáng kể chia sẻ tên lửa với Kiev, song chưa đạt được kết quả như kỳ vọng.

Ukraine hiện đã được EU cho phép miễn trừ đối với Patriot do Mỹ sản xuất trong khuôn khổ khoản vay 90 tỷ Euro, bên cạnh một trường hợp khác liên quan việc mua linh kiện máy bay không người lái từ Trung Quốc.

Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh Pháp đang thúc đẩy EU giảm dần sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp quốc phòng ngoài châu Âu.

Về dài hạn, Chủ tịch EC Ursula von der Leyen cũng đề cập dự án phòng thủ tên lửa đạn đạo Freya do Ukraine dẫn dắt, với sự tham gia của một số doanh nghiệp châu Âu.

Quan chức EC kỳ vọng, sáng kiến này có thể góp phần thu hẹp khoảng trống năng lực phòng không của châu Âu, trong khi nguồn lực hiện tại tiếp tục chịu sức ép từ nhu cầu hỗ trợ Ukraine.