EVNNPC triển khai lưu trữ năng lượng bằng pin BESS: Khi những “kho điện” đã vận hành

Mở rộng những “kho điện” cho miền Bắc

BESS đang trở thành một bước đi mới trong quá trình hiện đại hóa lưới điện của EVNNPC. Thay vì chỉ tập trung vào việc phát triển thêm năng lực truyền tải và phân phối, Tổng công ty đang từng bước bổ sung khả năng lưu trữ và điều tiết điện năng ngay trên lưới.

Công nhân kiểm tra lượng điện trong hệ thống pin lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS)

EVNNPC đang triển khai đầu tư hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin với tổng quy mô 530 MW/1.060 MWh, dự kiến lắp đặt tại 83 trạm biến áp, chia thành 3 giai đoạn.

Trong đó, giai đoạn 1 có quy mô 305 MW/610 MWh, triển khai tại 47 trạm biến áp thuộc 8 Công ty Điện lực. Đến nay, EVNNPC đã hoàn thành lắp đặt tại 9/47 trạm và đang tiếp tục đẩy nhanh tiến độ tại các vị trí còn lại.

Giai đoạn 2 có quy mô 140 MW/280 MWh tại 23 trạm biến áp, đang trong quá trình lựa chọn nhà thầu. Giai đoạn 3 dự kiến triển khai với quy mô 85 MW/170 MWh tại 13 trạm biến áp.

Những con số này cho thấy lưu trữ năng lượng bằng pin BESS đang được EVNNPC tính toán như một thành phần mới trong bài toán vận hành lưới điện, thay vì chỉ dừng ở một mô hình thử nghiệm đơn lẻ.

Theo ông Vũ Anh Phương, Phó Tổng giám đốc EVNNPC, việc triển khai lưu trữ năng lượng bằng pin BESS là một trong những bước đi quan trọng của Tổng công ty trong quá trình hiện đại hóa lưới điện, nâng cao tính linh hoạt trong vận hành và khả năng đáp ứng nhu cầu phụ tải ngày càng tăng.

Trong điều kiện phụ tải tiếp tục tăng nhanh, đặc biệt tại các khu vực tập trung công nghiệp, việc có thêm một nguồn công suất có thể huy động trong những thời điểm cần thiết sẽ giúp giảm áp lực cho hệ thống.

Không chỉ hỗ trợ vào giờ cao điểm, BESS còn mở ra khả năng khai thác hiệu quả hơn các nguồn năng lượng tái tạo.

Điện mặt trời, điện gió có đặc điểm phụ thuộc vào thời tiết và thời điểm phát điện. Khi nguồn điện dồi dào nhưng nhu cầu sử dụng chưa cao, BESS có thể tích trữ. Khi hệ thống cần điện, nguồn năng lượng đã tích trữ có thể được huy động trở lại.

Kiểm tra và vận hành hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin BESS

“Đồng thời, BESS tạo thêm dư địa để lưới điện vận hành linh hoạt hơn trong bối cảnh tỷ trọng các nguồn năng lượng tái tạo ngày càng gia tăng. Khả năng tích trữ điện năng khi nguồn phát dồi dào và huy động trở lại khi hệ thống có nhu cầu sẽ góp phần nâng cao hiệu quả khai thác các nguồn năng lượng tái tạo, tăng khả năng cân bằng cung - cầu và hỗ trợ vận hành hệ thống điện an toàn, ổn định”, ông Vũ Anh Phương nhấn mạnh.

Đây cũng là điểm khác biệt quan trọng của BESS. Hệ thống không tạo ra thêm nguồn điện theo cách của một nhà máy điện, nhưng giúp ngành điện **chủ động hơn với lượng điện đã có**, điều chỉnh thời điểm sử dụng và giảm áp lực lên lưới vào những lúc cao điểm.

Thực tế, cùng với sự phát triển của các nguồn điện phân tán, nhu cầu về khả năng lưu trữ và điều tiết ngày càng rõ nét.

Đến ngày 31/7/2026, EVNNPC có 13.080 khách hàng điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, với tổng công suất 823,7 MW. Riêng 7 tháng đầu năm, có thêm 11.481 khách hàng, với tổng công suất 499,9 MW.

Khi các nguồn điện phân tán tiếp tục phát triển, khả năng lưu trữ và điều tiết sẽ ngày càng có ý nghĩa đối với vận hành hệ thống. Với EVNNPC, triển khai BESS vì thế không chỉ là bổ sung một thiết bị mới, mà còn là một bước cụ thể hóa định hướng phát triển **lưới điện thông minh**, từng bước đưa công nghệ lưu trữ năng lượng vào hệ thống điện.

“Việc triển khai BESS cũng là bước cụ thể hóa định hướng phát triển lưới điện thông minh, từng bước ứng dụng các công nghệ lưu trữ năng lượng tiên tiến trong hệ thống điện; qua đó góp phần nâng cao năng lực thích ứng của lưới điện, sử dụng hiệu quả các nguồn năng lượng và thực hiện mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia theo tinh thần Nghị quyết số 70-NQ/TW đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”.

Những “kho điện” đầu tiên

Tại Bắc Ninh, những “kho điện” đầu tiên đã bắt đầu thực sự làm việc trên lưới.

Ngày 16/8/2026, hệ thống BESS tại Trạm biến áp 110kV Yên Phong 4 được nghiệm thu và chính thức đưa vào vận hành. Với những người trực tiếp quản lý trạm, đây không chỉ là việc đưa thêm một thiết bị mới vào hệ thống điện. BESS còn kéo theo một cách thức vận hành mới, với những thông số và quy trình mà người thợ điện phải làm quen, theo dõi hằng ngày.

Ông Nguyễn Văn Dương, Tổ trưởng Tổ thao tác lưu động tại Trạm 110kV Yên Phong 4 Bắc Ninh, cho biết tổ hiện quản lý, vận hành 5 trạm biến áp 110kV, trong đó có Yên Phong 4.

Từ khi BESS đi vào hoạt động, bên cạnh việc kiểm tra trực tiếp tại hiện trường, nhân viên vận hành phải thường xuyên theo dõi hệ thống điều khiển EMS. Trạng thái sạc của pin, điện áp, dòng điện, nhiệt độ và các cảnh báo bất thường đều được giám sát.

Không chỉ hệ thống pin, hệ thống làm mát và phòng cháy chữa cháy cũng được kiểm tra chặt chẽ nhằm bảo đảm thiết bị hoạt động an toàn, ổn định và tin cậy. “Việc sạc và xả điện của BESS không được thực hiện tùy ý mà phải theo chế độ vận hành và yêu cầu của hệ thống điện. Khi có điều kiện phù hợp, BESS sẽ sạc để tích trữ năng lượng; khi có yêu cầu hỗ trợ hệ thống điện, BESS sẽ xả năng lượng trở lại hệ thống”, ông Nguyễn Văn Dương cho biết.

Nói một cách dễ hiểu, BESS giống như một “kho điện” đặt ngay trên lưới. Khi hệ thống chưa cần nhiều điện, pin được sạc để tích trữ. Khi nhu cầu tăng cao, lượng điện đã tích trữ được đưa trở lại lưới. Điểm đặc biệt là “kho điện” này không nằm ở một nhà máy phát điện riêng biệt mà được đặt ngay tại các trạm biến áp 110kV. Nhờ đó, khi cần thiết, nguồn điện lưu trữ có thể hỗ trợ trực tiếp cho khu vực phụ tải mà trạm đang cấp điện.

Công ty Điện lực Bắc Ninh đã phối hợp với Ban Quản lý xây dựng Điện miền Bắc và các nhà thầu từ khâu thi công, nghiệm thu đến đóng điện; đồng thời tổ chức đào tạo, chuyển giao công nghệ và thực hành tại hiện trường cho lực lượng vận hành. Các quy trình vận hành, xử lý sự cố, bảo trì, bảo dưỡng cũng được xây dựng để bảo đảm hệ thống được khai thác an toàn.

Yên Phong 4 cũng không phải điểm duy nhất tại Bắc Ninh được triển khai công nghệ này. Bắc Ninh là địa bàn tập trung nhiều khu công nghiệp, doanh nghiệp FDI và các cơ sở sản xuất công nghệ cao quy mô lớn. Nhu cầu sử dụng điện vì thế tăng nhanh, kéo theo yêu cầu ngày càng cao về chất lượng và độ tin cậy cung cấp điện.

Ônh Lại Việt Anh - Trưởng phòng điều độ Công Ty Điện lực Bắc Ninh

Theo ông Lại Việt Anh, Trưởng Phòng Điều độ, Công ty Điện lực Bắc Ninh, tốc độ phát triển lưới điện trên địa bàn được dự báo khoảng 12-13%/năm. Đặc biệt trong những đợt nắng nóng, phụ tải tăng cao, trong khi chênh lệch công suất giữa giờ cao điểm và thấp điểm lớn.

“lưu trữ năng lượng bằng pin BESS có thể đóng vai trò kép: khi sạc, hệ thống là một phụ tải; khi xả, BESS lại trở thành nguồn bổ sung công suất cho lưới”, ông Lại Việt Anh cho hay.

Theo ông Việt Anh, khi được đưa vào khai thác, BESS có thể bổ sung nguồn vào giờ cao điểm khi phụ tải tăng, góp phần điều chỉnh, dịch chuyển phụ tải khỏi giờ cao điểm, đặc biệt là cắt đỉnh công suất hệ thống.

Trước đó, ngày 2/8/2026, BESS tại Trạm biến áp 110kV Song Khê đã được EVNNPC nghiệm thu, đóng điện thành công. Hệ thống có công suất 5 MW, dung lượng 10 MWh, gồm 2 cụm pin, mỗi cụm công suất 2,5 MW và dung lượng 5 MWh.

Từ Song Khê đến Yên Phong 4, những “kho điện” đầu tiên đã bắt đầu hiện diện trên lưới điện Bắc Ninh. Nhưng phía sau những điểm triển khai cụ thể ấy là một hướng đi rộng hơn của EVNNPC: Đưa khả năng lưu trữ vào bài toán vận hành hệ thống, để lưới điện miền Bắc không chỉ có thêm công suất mà còn có thêm sự linh hoạt.

Khi phụ tải tiếp tục tăng, các nguồn điện tái tạo và nguồn điện phân tán ngày càng phát triển, những “kho điện” trên lưới sẽ không chỉ đơn thuần là nơi cất giữ điện năng. Đó sẽ là một trong những công cụ giúp EVNNPC chủ động hơn trước những biến động của hệ thống điện, nâng cao độ tin cậy cung cấp điện và từng bước hiện thực hóa lưới điện thông minh.