FAO cảnh báo rủi ro trở lại thị trường lương thực, giá ngũ cốc tăng vọt

Giá ngũ cốc tăng mạnh

Nắng nóng gay gắt và hạn hán tại châu Âu, nguy cơ từ hiện tượng thời tiết El Nino khắc nghiệt cùng những biến động thương mại liên quan đến xung đột tại Ukraine và Iran đang gây bất ổn cho thị trường nông sản. Những yếu tố này đã đẩy giá ngũ cốc tăng mạnh. Theo CME Group, trong những tuần gần đây, giá hợp đồng tương lai của ngô, đậu tương và lúa mì tại Chicago đã tăng đáng kể, trong đó giá vào cuối tháng 8 và đầu tháng 9 chạm mức cao nhất trong nhiều năm.

Diễn biến trên diễn ra trong bối cảnh triển vọng nguồn cung toàn cầu chịu tác động đồng thời từ thời tiết cực đoan và những gián đoạn trong hoạt động thương mại.

Chỉ số giá lương thực cao nhất từ cuối năm 2022

Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), Chỉ số Giá Lương thực - thước đo sự thay đổi hàng tháng của một giỏ hàng hóa lương thực được giao dịch quốc tế - đạt bình quân 133,3 điểm trong tháng 8.

Mức này tăng so với 130,8 điểm trong tháng 7 và là mức cao nhất kể từ tháng 11/2022. Tuy nhiên, chỉ số vẫn thấp hơn gần 17% so với mức đỉnh kỷ lục ghi nhận vào tháng 3/2022, ngay sau khi xung đột Nga - Ukraine bùng nổ.

Maximo Torero, chuyên gia kinh tế trưởng của FAO, cho rằng việc giá lương thực toàn cầu tăng trong tháng 8 cho thấy các yếu tố rủi ro đang quay trở lại thị trường.

Theo ông, các cú sốc khí hậu, căng thẳng địa chính trị và gián đoạn trong chuỗi cung ứng thương mại đang cùng lúc xuất hiện, làm triển vọng nguồn cung trở nên thắt chặt hơn.

Châu Âu đối mặt sức ép từ thời tiết cực đoan

FAO cho biết thời tiết khắc nghiệt tại châu Âu đã ảnh hưởng đến triển vọng thu hoạch ngô và củ cải đường, đồng thời tác động đến sản lượng chăn nuôi.

Trong khi đó, nguy cơ xuất hiện El Nino cũng làm gia tăng lo ngại về sản lượng dầu cọ và đường tại châu Á.

Những diễn biến thời tiết bất lợi đang tạo thêm sức ép đối với nguồn cung nhiều mặt hàng nông sản, trong bối cảnh thị trường vốn đã chịu ảnh hưởng từ các yếu tố địa chính trị và thương mại.

Biển Đen gián đoạn hoạt động xuất khẩu

Tại khu vực Biển Đen, xung đột leo thang đã hạn chế hoạt động vận chuyển ngũ cốc từ Nga và Ukraine, trong bối cảnh cuộc xung đột giữa hai nước đã kéo dài hơn 4 năm. Cùng với đó, căng thẳng giữa Mỹ và Iran cũng gây áp lực lên nguồn cung phân bón phục vụ sản xuất nông nghiệp. Tổ chức chuyên đánh giá giá năng lượng và hàng hóa Argus cho rằng sự gián đoạn tại khu vực Biển Đen là nguyên nhân chính dẫn đến đợt tăng giá gần đây.

Theo Argus, lượng ngũ cốc xuất khẩu hàng ngày qua các cảng của Ukraine đã giảm mạnh xuống khoảng 20.000 tấn, từ mức hơn 180.000 tấn dưới thời Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen. Sáng kiến này được triển khai vào năm 2022 nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu ngũ cốc qua tuyến đường biển này, nhưng đã đổ vỡ vào năm sau đó.

Người mua phải tìm nguồn cung thay thế

Tình trạng gián đoạn nguồn cung diễn ra đúng vào mùa cao điểm xuất khẩu, kéo dài từ tháng 7 đến tháng 9. Trước diễn biến này, các bên mua hàng tại châu Âu, Bắc Phi và Trung Đông phải tìm kiếm nguồn cung thay thế từ Bắc Mỹ, Nam Mỹ và Australia. Việc chuyển hướng nguồn cung đã góp phần đẩy giá nông sản trên thị trường toàn cầu tăng cao.

Trong các nhóm hàng lương thực, chỉ số giá ngũ cốc của FAO tăng 2,2% trong tháng 8 so với tháng trước, lên mức cao nhất kể từ tháng 5/2024. Chỉ số giá dầu thực vật cũng tăng 0,6%, lên mức cao nhất kể từ tháng 6/2022.

Đường là một trong những mặt hàng ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong tháng 8. Theo FAO, chỉ số giá đường tăng 11,9%, lên mức cao nhất kể từ tháng 6/2025. Sản lượng sụt giảm tại khu vực sản xuất trọng điểm của Brazil, cùng với những lo ngại về thời tiết tại châu Âu và châu Á, đã tạo thêm áp lực lên giá đường.

Trong khi đó, nguồn cung phân bón cũng chịu sức ép từ xung đột tại Trung Đông. Eo biển Hormuz, tuyến đường thủy hẹp nằm ngoài khơi Iran, là một trong những tuyến vận chuyển quan trọng đối với hoạt động thương mại phân bón toàn cầu. Theo thông tin được đưa ra, tuyến đường này đang chịu tác động từ căng thẳng giữa Mỹ và Iran.

FAO hạ dự báo sản lượng ngũ cốc năm 2026

Trước những diễn biến bất lợi trên, FAO đã hạ dự báo sản lượng ngũ cốc toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,98 tỷ tấn. Mức dự báo mới giảm 3,4 triệu tấn so với ước tính được đưa ra hồi tháng 7 và thấp hơn 2% so với sản lượng năm 2025.

Đây là mức sụt giảm sản lượng hàng năm lớn nhất kể từ năm 2018. Tuy nhiên, sản lượng dự kiến vẫn đứng thứ hai trong lịch sử. FAO cũng điều chỉnh giảm 1,1% dự báo tồn kho ngũ cốc toàn cầu cuối niên vụ 2026/2027, xuống còn 947,2 triệu tấn. Con số này chỉ cao hơn không đáng kể so với mức tồn kho của niên vụ trước.

Tồn kho ngũ cốc thô tiếp tục chịu áp lực

Theo FAO, việc hạ dự báo tồn kho ngũ cốc thô đã lấn át tác động từ việc nâng dự báo tồn kho lúa mì. Dự báo mới phản ánh khả năng tồn kho tại Nga và Ukraine tăng lên do hoạt động vận chuyển bị gián đoạn.

Tuy nhiên, xét trên tổng thể, triển vọng nguồn cung vẫn chịu sức ép khi sản lượng toàn cầu được dự báo giảm, tồn kho cuối niên vụ được điều chỉnh thấp hơn và hoạt động thương mại tại một số khu vực xuất khẩu chủ chốt tiếp tục đối mặt với những rủi ro từ thời tiết và địa chính trị.