Nhập siêu 60 tỷ USD: một số doanh nghiệp ngành điện tử cần làm rõ cơ cấu nhập khẩu

Sáng 8/9, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đã có buổi làm việc với Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam (VEIA) và một số doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn trong ngành điện tử, bán dẫn để lắng nghe những khó khăn, vướng mắc, kiến nghị của doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc làm việc với VEIA và một số doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn trong ngành điện tử, bán dẫn. Ảnh: chinhphu.vn

8 tháng năm 2026, nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện ghi nhận tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 262,6 tỷ USD. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 101 tỷ USD, tăng 51% so với cùng kỳ; kim ngạch nhập khẩu đạt 161,6 tỷ USD, tăng 68,3%. Cán cân thương mại nhập siêu 60,5 tỷ USD.

Nhóm hàng điện thoại và linh kiện có tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 52,46 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu đạt khoảng 45,6 tỷ USD, tăng 19%; nhập khẩu 6,86 tỷ USD, giảm 1,7%. Cán cân thương mại xuất siêu khoảng 38 tỷ USD.

Báo cáo tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết phần lớn kim ngạch nhập khẩu nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện là chip, bộ nhớ, bộ xử lý, màn hình, bảng mạch và các đầu vào phục vụ sản xuất, lắp ráp, đóng gói, kiểm thử, tích hợp sản phẩm để xuất khẩu. Thực trạng cho thấy ngành điện tử Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung linh kiện, bán dẫn, thiết bị và nguyên vật liệu công nghệ cao từ nước ngoài, trong khi giá trị gia tăng trong nước còn hạn chế.

Trong khi đó, nhu cầu toàn cầu đối với AI, trung tâm dữ liệu, máy chủ và thiết bị điện tử tiếp tục tăng, tạo cơ hội mở rộng sản xuất và thu hút đầu tư vào Việt Nam, mở ra dư địa phát triển hệ sinh thái công nghiệp điện tử, bán dẫn trong nước.

Sau khi lắng nghe các ý kiến, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh, thời gian qua, sản xuất và xuất khẩu là những động lực tăng trưởng chủ yếu của nền kinh tế. Phó Thủ tướng đánh giá thực trạng giá trị nhập khẩu linh kiện, nguyên vật liệu, thiết bị đầu vào đang lớn hơn nhiều so với giá trị xuất khẩu cùng kỳ; xuất hiện nhập siêu cục bộ ở nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện và tại một số doanh nghiệp. Nhiều ngành còn phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ nước ngoài, trong khi giá trị gia tăng nội địa còn hạn chế.

Ông yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước cùng quan tâm giải quyết những vấn đề trên nhằm nâng cao năng lực nội tại, tính chủ động và sức chống chịu của ngành điện tử trước biến động của thương mại quốc tế.

Trong đó, Phó Thủ tướng Thường trực giao Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và VEIA làm việc với các doanh nghiệp có chênh lệch lớn giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu, nhất là doanh nghiệp nhập siêu lớn. Ông cho rằng cần làm rõ cơ cấu, mục đích nhập khẩu, mức độ phục vụ sản xuất, xuất khẩu để có giải pháp phù hợp, thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu. Phó Thủ tướng Thường trực lưu ý việc này nhằm cùng doanh nghiệp tìm giải pháp và không can thiệp vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Bộ Công Thương cũng được yêu cầu tiếp tục rà soát, cập nhật Danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, ưu tiên ngành điện tử; tập trung vào các linh kiện, vật liệu có nhu cầu lớn, có khả năng nội địa hóa và nghiên cứu cơ chế hỗ trợ theo chuỗi, theo sản phẩm; chủ trì xây dựng chương trình kết nối, phát triển các nhà cung cấp Việt Nam cho các tập đoàn điện tử, bán dẫn và công nghệ trong và ngoài nước theo từng chuỗi sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật và nhu cầu của doanh nghiệp; rà soát, báo cáo Thủ tướng Chính phủ việc thay thế Quyết định số 10/2017/QĐ-TTg theo hướng hoàn thiện cơ chế triển khai Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ, bảo đảm rõ nhiệm vụ, nguồn lực và trách nhiệm thực hiện.

Giao nhiệm vụ cho VEIA, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc yêu cầu Hiệp hội cần phát huy vai trò đầu mối liên kết của ngành; kết nối doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước, xây dựng cơ chế kết nối cung-cầu; xác định các sản phẩm, linh kiện, vật liệu, công đoạn có khả năng nội địa hóa để tập trung phát triển.

Ông nhấn mạnh, mục tiêu nội địa hóa phải gắn với năng lực thực tế của doanh nghiệp Việt, không thể áp đặt bằng biện pháp hành chính khi doanh nghiệp trong nước chưa đáp ứng được yêu cầu. Thay vào đó, cần phát triển công nghiệp hỗ trợ phù hợp với nhu cầu thực tế của các doanh nghiệp FDI.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các doanh nghiệp điện tử, bán dẫn, nhất là doanh nghiệp có kim ngạch xuất khẩu lớn, xác định nâng cao giá trị gia tăng, phát triển hệ thống nhà cung cấp trong nước, từng bước giảm phụ thuộc vào nhập khẩu là trách nhiệm chiến lược; xây dựng kế hoạch cụ thể về nội địa hóa sản phẩm, linh kiện, vật liệu và các công đoạn sản xuất.

Doanh nghiệp FDI chủ động tham gia phát triển hệ sinh thái điện tử Việt Nam, mở rộng mạng lưới nhà cung cấp trong nước; chia sẻ tiêu chuẩn, quy trình quản lý chất lượng, đào tạo nhân lực, tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam từng bước tham gia chuỗi cung ứng trên tinh thần hợp tác cùng có lợi.

Doanh nghiệp trong nước tiếp tục nâng cao năng lực công nghệ, quản trị chất lượng, tự động hóa, chuyển đổi số, R&D và nhân lực; từng bước chuyển từ công đoạn có giá trị gia tăng thấp sang sản xuất linh kiện, vật liệu và các khâu có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng cao. Gắn hoạt động nhập khẩu với sản xuất và xuất khẩu; sử dụng hiệu quả nguyên liệu, máy móc, thiết bị nhập khẩu, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả đầu vào, bảo đảm nhập khẩu góp phần tạo năng lực sản xuất, giá trị gia tăng và kim ngạch xuất khẩu cho Việt Nam.

Doanh nghiệp tuân thủ nghiêm các quy định về xuất xứ, hải quan và thương mại quốc tế, không để xảy ra gia công đơn giản, chuyển tải bất hợp pháp.

Đáng chú ý, các doanh nghiệp có kim ngạch nhập khẩu, nhập siêu lớn chủ động làm việc với Bộ Công Thương và các địa phương để làm rõ cơ cấu, mục đích nhập khẩu, mức độ đóng góp cho sản xuất, xuất khẩu; đồng thời xây dựng kế hoạch nâng cao giá trị gia tăng và phát triển nhà cung cấp trong nước.