Fecon muốn tăng vốn: Giải áp nợ vay hay 'thử thách' cổ đông?

Kế hoạch phát hành 87,5 triệu cổ phiếu của FECON đối diện với không ít thách thức khi thị trường chứng khoán suy giảm thanh khoản, thị giá chưa tạo được khoảng cách đủ hấp dẫn so với giá chào bán, trong khi chính doanh nghiệp vẫn đang chịu áp lực lớn từ nợ vay, công nợ và nhu cầu vốn lưu động. Ảnh: Fecon

Dùng vốn cổ phần "trám" nợ vay

Sau một lần lùi lịch, một lần tổ chức bất thành, đại hội đồng cổ đông 2026 của Công ty CP Fecon (mã CK: FCN) cuối cùng cũng diễn ra, thuộc nhóm chậm nhất tổ chức đại hội cổ đông trong mùa năm nay.

Việc tổ chức đại hội đồng cổ đông khá lận đận tuy nhiên mục tiêu của Fecon đặt ra trong năm nay lại đầy tham vọng, từ đổi tên doanh nghiệp lên tập đoàn, tăng trưởng lợi nhuận đột biến, đặc biệt kế hoạch dự kiến phát hành 87,5 triệu cổ phiếu để tăng vốn điều lệ (tương đương khoảng 55,6% số cổ phiều đang lưu hành).

Kế hoạch phát hành lớn này khiến mức độ tương tác với cổ đông trở thành một vấn đề mang tính chiến lược với Fecon, vượt qua khuôn khổ trách nhiệm tổ chức đại hội theo đúng quy định của một doanh nghiệp đại chúng niêm yết trên sàn chứng khoán.

Theo đó, doanh nghiệp dự kiến sẽ chào bán hơn hơn 55,1 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ 20:7 với giá 10.000 đồng/cổ phiếu. Công ty đồng thời dự kiến chào bán riêng lẻ 24,5 triệu cổ phiếu cho nhà đầu tư chuyên nghiệp và phát hành gần 7,9 triệu cổ phiếu ESOP.

Nếu hoàn thành toàn bộ kế hoạch, vốn điều lệ Fecon sẽ tăng từ hơn 1.574 tỷ đồng lên khoảng 2.449 tỷ đồng, qua đó thay đổi đáng kể đối với cấu trúc vốn, đảm bảo “bộ đệm” tài chính tốt hơn cho kế hoạch vươn tầm trong giai đoạn mới.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý hơn cả với Fecon nằm ở nơi dòng tiền sẽ đi đến đâu, bởi lẽ trong hơn 551 tỷ đồng (tương ứng 55,1 triệu cổ phiếu) dự kiến thu từ cổ đông hiện hữu, khoảng 301 tỷ đồng sẽ được Fecon dành để thanh toán nợ vay ngắn hạn, bổ sung vốn lưu động 150 tỷ đồng và 100 tỷ đồng dành cho đầu tư máy móc, thiết bị. Ngoài ra, với 24,5 triệu cổ phiếu phát hành riêng lẻ ở mức 13.000 đồng/cổ phiếu và 7,9 triệu cổ phiếu ESOP cũng được hướng gần như toàn bộ cho trả nợ vay ngắn hạn và xử lý nghĩa vụ tài chính.

Tổng cộng, theo phương án tổng thể, khoảng 698 tỷ đồng trong số tiền có thể huy động được sẽ phục vụ trả nợ vay.

Điều này phản ánh nghịch lý khá đặc trưng của Fecon hiện nay khi doanh nghiệp đang không thiếu việc, backlog đến cuối quý II/2026 vào khoảng 10.000 tỷ đồng, tạo nguồn công việc cho năm 2026 và những năm tiếp theo, nhưng lại trong trạng thái áp lực căng thẳng về tài chính khi phải vay nợ với lãi suất cao để tài trợ cho các dự án dài hơi và có độ rủi ro cao về khả năng thu hồi công nợ.

Đến cuối quý II/2026, tổng nợ phải trả của Fecon tiếp tục gia tăng và vượt ngưỡng 7.700 tỷ đồng. Trong đó, riêng dư nợ vay tài chính khoảng 4.266 tỷ đồng với gần 2.800 tỷ đồng vay ngắn hạn, kéo theo chi phí lãi vay riêng trong quý II/2026 lên tới hơn 66,6 tỷ đồng.

Trong khi đó, phần lớn tài sản lưu động ở dạng kém thanh khoản. Tại thời điểm cuối quý II/2026, tài sản ngắn hạn chiếm gần 77% tổng tài sản, nhưng phần lớn bị "chôn vùi" dưới dạng công nợ và chi phí dở dang.

Riêng các khoản phải thu ngắn hạn đã tăng mạnh hơn 18% so với đầu năm, chạm ngưỡng 4.423 tỷ đồng bên cạnh khoản phải thu khác cũng duy trì ở mức rất cao, gần 682 tỷ đồng, chủ yếu là các khoản tạm ứng cho nhà thầu phụ, nhà cung cấp. Trong khi đó, hàng tồn kho vẫn duy trì ở mức hơn 3.444 tỷ đồng, chủ yếu là chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang tại các công trình với giá trị lên tới hơn 3.359 tỷ đồng.

Tổng giá trị của hai khoản mục phải thu ngắn hạn và hàng tồn kho lên tới 7.868 tỷ đồng, chiếm tới gần 71% (thậm chí nếu cộng cả các khoản phải thu dài hạn, tỷ lệ này lên tới 92,2% tài sản ngắn hạn) tổng tài sản của toàn doanh nghiệp.

Điều này cũng phần nào phản ánh nhu cầu Fecon phải hướng tới thị trường chứng khoán như một kênh bổ sung vốn chủ sở hữu để giảm bớt sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng, qua đó tái cân bằng cấu trúc nguồn vốn vốn đang nghiêng khá mạnh về phía nợ vay.

Kế hoạch phát hành cổ phiếu của Fecon. Nguồn: Fecon

Phép thử lớn cho Fecon?

Kế hoạch phát hành 87,5 triệu cổ phiếu không đơn thuần là câu chuyện tăng vốn điều lệ phục vụ tham vọng mở rộng quy mô, mà trước hết là một bài toán “giải áp” cho bảng cân đối kế toán. Khi gần 700 tỷ đồng nguồn vốn huy động dự kiến được sử dụng để trả nợ, Fecon đang kỳ vọng chuyển một phần nghĩa vụ tài chính ngắn hạn thành nguồn vốn chủ sở hữu dài hạn, từ đó giảm áp lực lãi vay và tạo thêm dư địa tài chính cho các dự án mới.

Tuy vậy, chuyển từ vốn vay sang vốn cổ phần không phải một phép tính có thể thực hiện chỉ bằng nghị quyết đại hội cổ đông. Để huy động được tiền thật, Fecon phải thuyết phục cổ đông hiện hữu và các nhà đầu tư chuyên nghiệp rằng lợi ích từ việc tái cấu trúc tài chính đủ lớn để bù đắp cho rủi ro pha loãng cũng như những bất định trong hoạt động kinh doanh.

Đây chính là điểm khiến tỷ lệ tham dự chỉ 29,6% tại đại hội lần đầu trở nên đáng chú ý hơn khi đặt cạnh kế hoạch phát hành quy mô lớn.

Theo thông báo của doanh nghiệp, Fecon có gần 14.900 cổ đông theo danh sách được chốt cho kỳ đại hội, vì vậy, việc cổ đông phân tán có thể lý giải phần nào việc tỷ lệ tham dự đại hội thấp, nhưng với một doanh nghiệp chuẩn bị chào bán hơn 55 triệu cổ phiếu trực tiếp cho chính nhóm cổ đông hiện hữu, mức độ gắn kết của cổ đông thông qua tỷ lệ chỉ có 29,6% tham dự đại hội lần thứ nhất không còn chỉ là câu chuyện quản trị doanh nghiệp.

Thay vào đó, nó có thể trở thành một biến số quyết định khả năng thành công của phương án tăng vốn.

Vấn đề lớn nhất của nhà thầu Fecon trong suốt nhiều năm vừa qua, thậm chí đã nhiều lần được chất vấn tại các kỳ đại hội cổ đông là khả năng thu hồi công nợ và cân đối chi phí tài chính cho hoạt động kinh doanh đặc thù – xây lắp hạ tầng.

Dù Fecon sở hữu nền tảng công nghệ thi công hàng đầu Việt Nam, đặc biệt trong hạ tầng ngầm, nền móng và cầu đường, được nhiều tổ chức lớn như Pyn Elite, Red One, HD Capital, NEXCO đánh giá cao, nhưng việc phụ thuộc quá nhiều vào vay nợ khiến câu chuyện lợi ích dài hạn khi đầu tư trở nên khó định lượng và tiềm ẩn rủi ro.

Không những vậy, đặt trong bối cảnh thị trường hiện nay khi thị trường chứng khoán đang chứng kiến giai đoạn thanh khoản chững lại mạnh, cùng lượng cổ phiếu phát hành mới từ các đơn vị khác và các kế hoạch IPO rầm rộ lên tới khoảng 48 tỷ đơn vị trong nửa cuối năm, thách thức cho việc phát hành mới (ngoại trừ ESOP) của Fecon lớn hơn nhiều.

Trong phân tích gần đây, các chuyên gia tới từ Chứng khoán Quốc gia NSI đánh giá, thị trường hiện "khát hàng mới chất lượng nhưng cực kỳ kén ăn". Điều này có nghĩa, giai đoạn tiền rẻ đã khép lại và dòng tiền hiện mang tính phòng thủ rõ rệt hơn, vì vậy, để một doanh nghiệp IPO hút được tiền ở giai đoạn này cần có câu chuyện tăng trưởng rõ ràng với một mức định giá thực sự hấp dẫn.

Với thị giá hiện tại chỉ ngang ngưỡng 10.000 – 11.000 đồng/cổ phiếu, nhà đầu tư sẽ phải cân nhắc vì sao họ cần bỏ thêm tiền để mua cổ phiếu phát hành mới trong khi có thể mua ngay trên sàn với mức giá tương tự và không phải chờ quá trình thực hiện quyền.