Festival Thăng Long - Hà Nội 2026: Nghe tiếng trống kể chuyện ngàn năm văn hiến

Chương trình “Nhất trống - Một tiếng trống - Ngàn năm văn hiến” khai mạc tại di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Ảnh: H.L

Chương trình là một trong những hoạt động văn hóa đặc sắc, đồng thời hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám - trường quốc học đầu tiên của Việt Nam (1076 - 2026).

Trong đời sống văn hóa Việt Nam, trống không chỉ là một nhạc cụ mà còn gắn bó mật thiết với tín ngưỡng, lễ hội, giáo dục và sinh hoạt cộng đồng qua nhiều thế hệ. Tiếng trống hiện diện trong nhiều không gian văn hóa, từ lễ hội làng, nghi lễ tín ngưỡng đến trường học và các sinh hoạt cộng đồng, mang những sắc thái khác nhau nhưng cùng thể hiện sự gắn kết, nhịp điệu và sức sống của cộng đồng.

Không gian trưng bày giới thiệu câu chuyện về trống truyền thống Việt Nam thông qua các hiện vật. Ảnh: H.L

Được tổ chức trong không gian Văn Miếu - Quốc Tử Giám, biểu tượng tiêu biểu của văn hiến và đạo học Việt Nam, chương trình “Nhất trống - Một tiếng trống - Ngàn năm văn hiến” nhằm giới thiệu tới công chúng những giá trị văn hóa, lịch sử, nghệ thuật và kỹ thuật chế tác trống truyền thống.

Thông qua chương trình, các nghệ nhân, làng nghề và cộng đồng đang gìn giữ, trao truyền những tri thức, kỹ năng và thực hành văn hóa gắn với trống trong đời sống đương đại cũng được tôn vinh.

Chương trình gồm ba hoạt động chính: Trưng bày chuyên đề “Nhất trống - Một tiếng trống - Ngàn năm văn hiến”; trải nghiệm nghề làm trống và trình diễn nghệ thuật trống.

Nhiều loại hình trống dân gian, truyền thống được giới thiệu tới công chúng. Ảnh: H.L

Không gian trưng bày giới thiệu câu chuyện về trống truyền thống Việt Nam thông qua các hiện vật, tư liệu, hình ảnh, sản phẩm và công cụ chế tác tiêu biểu. Qua đó, công chúng có cơ hội tìm hiểu về lịch sử, giá trị văn hóa, nghệ thuật cũng như kỹ thuật làm trống được gìn giữ tại nhiều vùng miền.

Tại đây, Ban Tổ chức còn giới thiệu một số làng nghề và vùng văn hóa tiêu biểu như làng trống Đọi Tam (Ninh Bình), làng trống Lâm Yên (Đà Nẵng), làng trống Bình An (Tây Ninh), không gian văn hóa trống Tây Nguyên cùng một số địa phương, làng nghề có truyền thống chế tác và sử dụng trống.

Điểm đáng chú ý là không chỉ giới thiệu những sản phẩm hoàn thiện, không gian trưng bày còn kể câu chuyện phía sau mỗi chiếc trống, từ nguồn nguyên liệu, kỹ thuật thủ công, kinh nghiệm nghề nghiệp đến những tri thức được các thế hệ nghệ nhân lưu giữ và trao truyền.

Video biểu diễn trống trong chương trình.

Cùng với trưng bày, hoạt động trình diễn nghề có sự tham gia trực tiếp của các nghệ nhân đến từ các làng nghề truyền thống. Công chúng có cơ hội quan sát một số công đoạn tiêu biểu trong quá trình chế tác trống, từ lựa chọn nguyên liệu, tạo tang trống, xử lý và căng mặt trống đến hoàn thiện sản phẩm.

Các nghệ nhân đồng thời giao lưu, chia sẻ về kỹ thuật, kinh nghiệm và những câu chuyện gắn với quá trình giữ nghề, truyền nghề. Qua hình thức trình diễn trực tiếp, công chúng không chỉ được nhìn thấy một sản phẩm thủ công truyền thống mà còn hiểu rõ hơn về giá trị của lao động nghề nghiệp, kỹ năng thủ công và tri thức dân gian được tích lũy qua nhiều thế hệ.

Phát biểu về chương trình, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám Lê Xuân Kiêu cho biết, trống là một hình ảnh rất quen thuộc trong đời sống văn hóa của người Việt, nhưng phía sau mỗi tiếng trống là nhiều lớp giá trị về lịch sử, nghề thủ công, lễ hội, tín ngưỡng và đời sống cộng đồng.

Một số loại hình trống được trưng bày giới thiệu tới người dân và du khách. Ảnh: H.L

“Khi được giới thiệu trong không gian Văn Miếu - Quốc Tử Giám, tiếng trống tạo nên sự kết nối giàu ý nghĩa giữa di sản vật thể với các giá trị văn hóa phi vật thể, giữa truyền thống với đời sống hôm nay. Đây cũng là cách chúng tôi mong muốn đưa di sản đến gần hơn với công chúng. Thông qua chương trình, chúng tôi kỳ vọng góp phần tôn vinh các nghề thủ công truyền thống, các nghệ nhân và cộng đồng đang thực hành, gìn giữ di sản; đồng thời tạo thêm những trải nghiệm văn hóa có chiều sâu cho công chúng trong khuôn khổ Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II năm 2026”, ông Lê Xuân Kiêu chia sẻ.