FiinGroup: Chỉ khoảng 8,8% doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận được vốn vay

Theo Báo cáo “Doanh nghiệp SME Việt Nam: Mức độ trưởng thành và Tiếp cận tín dụng” tháng 8/2026 của FiinGroup, DNVVN chiếm khoảng 94% tổng số doanh nghiệp cả nước theo số liệu phân loại của FiinGroup. Tuy nhiên, khu vực này đóng góp vào nền kinh tế còn hạn chế, với doanh thu dưới 20% và tổng kim ngạch xuất nhập khẩu khoảng 8%.

Báo cáo ghi nhận khoảng 914.000 DNVVN, trong đó có 36.000 doanh nghiệp tham gia xuất khẩu và 83.000 doanh nghiệp tham gia nhập khẩu. Khu vực này có khoảng 6,6 triệu lao động. Tỷ trọng trong tổng kim ngạch xuất khẩu là 6,7%, nhập khẩu 9,0% và tổng lao động toàn quốc 38,6%.

Hiện nay chỉ có khoảng 8,8% DNVVN được tiếp cận vốn vay, giảm 0,5 điểm phần trăm so với năm 2025.

Thế nhưng, hiện nay chỉ khoảng 8,8% DNVVN được tiếp cận vốn vay, giảm 0,5 điểm phần trăm so với năm 2025. Tỷ lệ tương ứng ở doanh nghiệp lớn là 47,1%, cho thấy khoảng cách đáng kể về khả năng tiếp cận tài chính giữa hai nhóm doanh nghiệp.

Không chỉ tỷ lệ tiếp cận tín dụng thấp, dữ liệu của FiinGroup còn cho thấy, gần 90% DNVVN trong mẫu chưa ghi nhận nợ vay. Ngược lại, các ngân hàng và tổ chức tài chính có xu hướng lựa chọn những doanh nghiệp có lịch sử hoạt động đủ dài để cấp tín dụng. Gần 85% DNVVN có vay vốn hoạt động từ 5 năm trở lên và hồ sơ rủi ro của nhóm này cũng tốt hơn đáng kể.

Cách tiếp cận thận trọng của các tổ chức tín dụng có cơ sở khi khu vực DNVVN vẫn đối mặt với áp lực sàng lọc lớn. Theo FiinGroup, năm 2025, doanh nghiệp siêu nhỏ có tỷ lệ đóng cửa cao nhất, khoảng 22,7%, DNNVV 12,7% và doanh nghiệp lớn 4,9%.

Tuy nhiên, tại kỳ cập nhật gần nhất năm 2026, tỷ trọng DNVVN thuộc nhóm rủi ro cao trở lên giảm còn khoảng 39%, trong khi nhóm rủi ro thấp và rất thấp tăng lên 37,2%. Đây là tín hiệu cho thấy cơ cấu rủi ro tại thời điểm cập nhật có sự cải thiện.

Dù vậy, dữ liệu cho thấy không phải toàn bộ nhóm DNVVN chưa vay vốn đều có mức độ rủi ro cao. Khảo sát của FiinGroup ước tính  khoảng 45% doanh nghiệp có thời gian hoạt động trên 5 năm, rủi ro ở mức trung bình và thấp nhưng chưa tiếp cận vốn vay. FiinGroup đánh giá đây có thể là nhóm tiềm năng để các tổ chức tín dụng hướng tới.

Cụ thể, trong 222.000 doanh nghiệp hoạt động trên 5 năm nhưng chưa tiếp cận vốn vay, tỷ trọng doanh nghiệp có dòng tiền từ hoạt động kinh doanh (CFO) dương là 47,8%, tỷ trọng doanh nghiệp có tăng trưởng doanh thu dương là 59,0%. Đáng chú ý, có 67.000  doanh nghiệp đồng thời có CFO và tăng trưởng doanh thu dương. Đây là  tệp khách hàng đáng ưu tiên tiếp cận và đánh giá nhu cầu vốn.

Theo FiinGroup, khu vực DNVVN vừa có vai trò lớn về số lượng, vừa còn khoảng trống đáng kể trong tiếp cận tín dụng. Tuy nhiên, khả năng mở rộng tín dụng cần đi cùng đánh giá về sức khỏe tài chính, dòng tiền, thời gian hoạt động và mức độ rủi ro của từng nhóm doanh nghiệp.

Chẳng hạn, với ngành Thương mại, có tổng số 275.000 doanh nghiệp, 1,2 triệu lao động và 221.000 tỷ đồng nợ vay. Trong số 249.000 DNVVN chưa vay được phân bổ theo rủi ro, có 93.000 doanh nghiệp rủi ro cao, 97.000 rủi ro trung bình và 59.000 rủi ro thấp.

FiinGroup đánh giá khả năng sinh lời của ngành Thương mại tương đối tích cực, với biên lợi nhuận gộp trung vị 11,6% và biên lợi nhuận ròng trung vị dương. Tuy nhiên, chỉ 23,4% doanh nghiệp có CFO dương, cho thấy chất lượng dòng tiền vẫn là yếu tố cần lưu ý. Chưa đến 10% DNVVN trong lĩnh vực này đang được tiếp cận vốn vay. "Đây là cơ hội tốt để các ngân hàng có thể xem xét mở rộng cấp tín dụng, đặc biệt hướng tới nhóm DNVVN rủi ro trung bình và thấp", FiinGroup đánh giá.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, việc khơi thông dòng vốn cho khu vực DNVVN có ý nghĩa không chỉ với từng doanh nghiệp mà còn với khả năng mở rộng quy mô của cả nền kinh tế.

FiinGroup cho biết hiện nay khả năng nâng quy mô của doanh nghiệp còn rất hạn chế. Năm 2026, số doanh nghiệp nâng quy mô đạt gần 43.000 doanh nghiệp, tăng so với năm 2025 và cao hơn mức ghi nhận năm 2023. Động lực chủ yếu đến từ nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ chuyển lên DNNVV, với tỷ lệ so với năm trước tăng từ 7,5% lên khoảng 9,0%.

Tuy nhiên, tỷ lệ doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa chuyển lên nhóm doanh nghiệp lớn chỉ dao động từ 0,7%-0,9% qua các năm. Riêng số doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa chuyển thành doanh nghiệp lớn được báo cáo ghi nhận ở mức 7,2 nghìn doanh nghiệp, tăng 0,2%  so với cùng kỳ năm trước.

Nếu tín dụng tiếp tục tập trung chủ yếu vào nhóm doanh nghiệp đã lớn và có lịch sử tín dụng tốt, khoảng cách về quy mô giữa DNVVN và doanh nghiệp lớn có thể tiếp tục kéo dài. Ngược lại, nếu nhận diện được đúng những doanh nghiệp có khả năng tăng trưởng, dòng tiền và mức rủi ro phù hợp, tín dụng có thể trở thành đòn bẩy giúp một bộ phận DNVVN chuyển từ quy mô nhỏ sang lớn.