Fortune: BRICS kỳ vọng trở thành trụ cột mới của quản trị toàn cầu

Tuy nhiên, song hành với tốc độ mở rộng nhanh chóng, khối này cũng đang đối mặt với những bài toán về việc duy trì sự gắn kết và hiện thực hóa các cam kết cải cách.

Kể từ khi được định danh vào năm 2001, BRICS đã có bước tiến dài về tầm vóc.

Tính đến tháng 1/2026, khối này đã mở rộng lên 10 quốc gia thành viên, bao gồm 5 nước sáng lập là Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi và 5 thành viên mới là Ai Cập, Ethiopia, Indonesia, Iran cùng Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Sự hiện diện của các quốc gia này giúp BRICS nắm giữ gần một nửa dân số thế giới, khoảng 3/4 trữ lượng khoáng sản đất hiếm và hơn 1/3 sản lượng dầu thô toàn cầu.

Trong bối cảnh hệ thống đa phương truyền thống xuất hiện nhiều rạn nứt, BRICS được kỳ vọng là "hạt nhân" của một trật tự thế giới đa cực.

Đối với các quốc gia thành viên, đây là nền tảng để tìm kiếm thị trường mới, xây dựng chuỗi cung ứng thay thế và tăng cường khả năng tự cường trước xu hướng bảo hộ thương mại đang gia tăng tại một số nền kinh tế lớn.

Sự trỗi dậy của BRICS đã thu hút sự chú ý đặc biệt từ Mỹ. Tổng thống Donald Trump từng đưa ra những thông điệp cứng rắn, bao gồm khả năng áp thuế đối với các quốc gia trong khối nếu tiến tới xây dựng một đồng tiền chung, hoặc với những chính sách mà phía Mỹ cho là gây ảnh hưởng đến lợi ích của nước này.

Bên cạnh những sức ép từ bên ngoài, giới phân tích cho rằng, thách thức trọng tâm đối với BRICS hiện nay nằm ở khả năng điều phối nội khối.

Việc mở rộng thành viên nhanh chóng đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc xây dựng các quy tắc chung và cơ chế thực thi thống nhất. Để duy trì động lực phát triển, khối cần tìm điểm tương đồng trong chính sách của các thành viên, đặc biệt là giữa hai nền kinh tế lớn nhất là Trung Quốc và Ấn Độ.

Bên cạnh đó, việc dung hòa giữa an ninh kinh tế và mục tiêu chính trị riêng biệt của từng quốc gia cũng là một bài toán khó.

Thực tế cho thấy, một số cơ chế hợp tác của khối vẫn cần thời gian để hoàn thiện tính độc lập.

Điển hình như Thỏa thuận Dự trữ dự phòng (CRA) – công cụ hỗ trợ thanh khoản trong khủng hoảng ngoại hối. Quy định hiện tại của CRA vẫn yêu cầu các thành viên phải đáp ứng một số điều kiện từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) nếu muốn tiếp cận trên 30% hạn mức.

Nhiều chuyên gia nhận định, để BRICS vượt xa tầm mức của một biểu tượng địa chính trị, các quốc gia thành viên cần thúc đẩy sự chuyển đổi từ đối thoại sang hợp tác định chế có ràng buộc.

Việc xây dựng và chấp nhận các quy tắc chung có khả năng thực thi sẽ là chìa khóa để đảm bảo tính bền vững của khối trong dài hạn. Trong giai đoạn tiếp theo, sự cân bằng giữa quy mô và chiều sâu hợp tác sẽ quyết định khả năng của BRICS trong việc đóng góp vào sự ổn định và công bằng của hệ thống quản trị toàn cầu.

(theo Fortune)

Quang Huy