Gần 30 năm gieo chữ cho những phận đời đặc biệt

Trao cơ hội, gieo niềm tin

Đều đặn từ thứ hai đến thứ sáu hằng tuần, tại Nhà sinh hoạt cộng đồng Tổ dân phố số 6 Thanh Xuân Nam, phường Thanh Liệt, một lớp học đặc biệt vẫn được duy trì. Học sinh ở đây từ 8 - 30 tuổi, mỗi em có một hoàn cảnh, khả năng nhận thức và mức độ tiếp thu khác nhau. Điểm chung là các em đều được học miễn phí.

Người đứng lớp là bà Phạm Thị Huyền, sinh năm 1954, một giáo viên đã nghỉ hưu. Gần 30 năm trước, chứng kiến những trẻ em nghèo, trẻ mắc hội chứng down, trẻ khiếm khuyết về trí não không có cơ hội đến trường như bạn bè cùng trang lứa, bà quyết định mở lớp học tình thương; tự mua giấy, bút, sách vở phát cho học sinh.

Từ đó đến nay, lớp học được duy trì thường xuyên. Mỗi năm có khoảng 13 học sinh theo học; tính trong gần 30 năm, khoảng 300 trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, khó khăn đã được bà dạy dỗ, giúp đỡ. Không có một giáo án chung cho tất cả học sinh, bà Huyền gọi cách dạy của mình là “lớp học linh hoạt”. Với những em có khả năng học tập bình thường, bà ưu tiên dạy kiến thức văn hóa. Với những em chậm tiếp thu, bà kết hợp dạy chữ với rèn kỹ năng sống. Với học sinh lớn tuổi, bà lược bớt những nội dung không cần thiết, tập trung vào kiến thức và kỹ năng thiết thực với cuộc sống.

Bà Phạm Thị Huyền luôn tận tình chỉ dạy những học sinh trong lớp học tình thương. Ảnh: AT

Bà Huyền hướng dẫn các em cách giao tiếp, ứng xử, giữ gìn vệ sinh cá nhân, đi học đúng giờ, tự chăm sóc bản thân, đồng thời rèn tính kiên trì và nghị lực. Với những học sinh gặp nhiều hạn chế, từng bước nhỏ trong quá trình tiến bộ đều có ý nghĩa.

Anh Vũ Hồng Quân, 30 tuổi, anh trai của học viên Vũ Thành Trung, cho biết, Trung theo học lớp tình thương được hai năm. Do từng bị suy dinh dưỡng từ khi mới hai tháng tuổi, em không có được thể chất bình thường như nhiều trẻ em khác. Trước đây, Trung rất nhút nhát, không biết chữ, không biết số và hầu như không giao tiếp với người lạ.

“Sau một năm học, Trung đã biết số, biết đường đi và có thể tự đi về nhà bằng ba tuyến xe buýt mà không bị lạc. Em còn được bà Huyền dạy nấu ăn, rèn nếp sống, cách chào hỏi, yêu thương bạn bè và giữ vệ sinh cá nhân” - anh Quân xúc động nói.

Tuy nhiên, với Trung, điều làm em nhớ hơn cả là tình yêu thương của bà Huyền. Một điều tưởng như rất nhỏ nhưng lại khiến Trung nhắc mãi, đó là mỗi khi gặp em, bà Huyền thường hỏi đã ăn gì chưa. Nếu em chưa ăn, bà cho ăn mì và uống sữa. Với những đứa trẻ kém may mắn, sự ân cần, yêu thương đã tạo cho các em động lực để đến lớp, học tập và trưởng thành hơn.

Với chị Nguyễn Thị Tuyến, phụ huynh em Phạm Văn Tùng ở Ninh Bình, sự thay đổi từng ngày của con là một niềm vui lớn. Tùng năm nay 15 tuổi, đã học lớp tình thương được hai năm. Khi mới đến, em chậm phát triển, chưa biết chữ và không biết làm việc gì. Đến nay, nhờ sự dìu dắt của bà Huyền, Tùng đã biết làm nhiều việc, đi học đúng giờ, viết chữ đẹp, giữ gìn vệ sinh cá nhân, sống gọn gàng, sạch sẽ và thân thiện hơn với bạn bè. Bên cạnh những giờ đến lớp học chữ, nhận biết số, những chuyến đi tham quan Bảo tàng Quân đội, Công viên Thiên văn do bà Huyền tổ chức cũng trở thành những trải nghiệm đáng nhớ với em.

Từ con chữ đến những cuộc đời tự lập

Bà Phạm Thị Huyền và các em học sinh tại lớp học tình thương. Ảnh: AT

Sau gần ba thập kỷ, điều khiến bà Huyền hạnh phúc không phải là lớp học có bao nhiêu học sinh, mà là việc các em từng bước trưởng thành. “Gần 300 em nhỏ có hoàn cảnh đặc biệt đã đi qua lớp học của tôi. Trong hành trình ấy, nhiều học sinh đã tốt nghiệp lớp 5, lớp 9, lớp 12. Có em hiện nay là giáo viên, có em là giám đốc, đầu bếp, có em làm an ninh tại sân bay Nội Bài hay làm việc tại các khu công nghiệp. Rất nhiều em đã xây dựng gia đình và có mái nhà hạnh phúc” - bà Huyền chia sẻ.

Trong số những học trò để lại ấn tượng sâu sắc với bà có Thèn Thị Giang, người dân tộc Nùng ở Hà Giang. Năm 26 tuổi, Giang mới bắt đầu đến lớp và làm quen với những chữ cái đầu tiên. Đến nay, Giang đã lập gia đình, ổn định cuộc sống ở Đan Phượng và làm chủ một cửa hàng làm đẹp.

Với bà Huyền, mỗi học sinh tiến bộ, mỗi em có thể tự lo cho bản thân là một lần bà có thêm động lực để tiếp tục công việc đã chọn. Khi các học viên biết đọc, biết viết, có gia đình hạnh phúc, bà cảm thấy rất vui, như đã chở chuyến đò qua sông an toàn. Cũng bởi vậy, gần 30 năm qua, dù công việc đòi hỏi nhiều thời gian, công sức và không có thù lao, bà vẫn kiên trì với lớp học.

Không chỉ dạy học, bà Huyền còn tham gia các hoạt động nhân đạo, từ thiện tại địa phương, hỗ trợ công tác phòng, chống dịch Covid-19, ủng hộ các nạn nhân vụ cháy tại phố Khương Hạ, đồng bào bị ảnh hưởng bởi bão Yagi và các hoạt động, quỹ nhân đạo của Hội Chữ thập đỏ phường.

Phó Chủ tịch UBND phường Thanh Liệt Nguyễn Anh Tuấn đánh giá, gần 30 năm qua, bà Huyền đã dành tâm huyết, thời gian và cả nguồn lực cá nhân để chăm lo cho trẻ em nghèo, trẻ mắc hội chứng down và trẻ khiếm khuyết về trí não. “Còn sức khỏe là còn cống hiến” là tinh thần bà Huyền lựa chọn sau khi nghỉ hưu. Lớp học của bà Huyền góp phần bù đắp một phần khoảng trống trong việc chăm sóc, giáo dục và hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt; đồng thời thể hiện tinh thần khuyến học, xây dựng xã hội học tập và quan tâm đến những người yếu thế. “Ý nghĩa của lớp học không chỉ nằm ở những kiến thức các em được học mà còn ở cơ hội được tham gia, được giao tiếp, được tin tưởng và từng bước tự lập” - ông Nguyễn Anh Tuấn bày tỏ.

Những đóng góp của bà Huyền đã được ghi nhận bằng nhiều hình thức khen thưởng, trong đó có danh hiệu “Người tốt, việc tốt” tiêu biểu và Bằng khen của UBND thành phố Hà Nội năm 2014; Kỷ niệm chương Vì sự nghiệp Khuyến học Việt Nam năm 2016; Bằng khen về thành tích xuất sắc trong công tác xóa mù chữ giai đoạn 2008 - 2018 năm 2018; danh hiệu “Người tốt, việc tốt” thành phố Hà Nội năm 2025. Năm 2026, bà Phạm Thị Huyền tiếp tục được đề nghị xét tặng danh hiệu “Công dân Thủ đô ưu tú”.

Mỗi năm, khi một học sinh rời lớp, bà Huyền cảm thấy vô cùng hạnh phúc. Niềm vui ấy lại trở thành động lực để bà tiếp tục làm tốt công việc dạy học hơn nữa trong những năm tiếp theo. “Điều tôi muốn nhắn gửi, đó là mỗi người dân hãy chung tay xây dựng Thủ đô vững mạnh bằng việc làm tử tế mỗi ngày. Chỉ cần có tấm lòng thì ai cũng có thể làm được” - bà Huyền bộc bạch.

Đó cũng là điều lớp học tình thương của bà đã âm thầm trao gửi trong gần ba thập kỷ qua. Từ những cuốn sách, những trang giấy, sự kiên nhẫn và tấm lòng nhân hậu của một giáo viên nghỉ hưu, gần 300 số phận kém may mắn, từng đứng ngoài cánh cửa trường học đã được gieo chữ, trao niềm tin, tiếp thêm động lực và tự bước đi bằng đôi chân của chính mình.