Học tăng cường không thu tiền: Phụ huynh cần nhìn vào nội dung, không phải tên lớp

Một trường liên cấp ở Hà Nội đang tổ chức tiếng Anh liên kết với mức khoảng 160.000 đồng mỗi học sinh một tháng. Trong phản ánh công bố ngày 15.10, lãnh đạo trường ước tính nếu chuyển sang miễn phí cho 600 học sinh, trường cần gần 60 triệu đồng mỗi tháng, khoảng 540 triệu đồng trong năm học.

Đây là phép tính của một cơ sở, không phải định mức chung. Tuy nhiên, nó chỉ ra việc cần giải quyết trước khi thay đổi cách thu: khoản tiền phụ huynh đang trả sẽ được thay bằng nguồn nào, và hoạt động nào thực sự thuộc diện không được thu?

Tiết thực hành Toán lớp 4 tại Trường Tiểu học Hải Hưng B, xã Hải Hưng, tỉnh Ninh Bình. Nguồn ảnh: Cổng Thông tin điện tử Chính phủ

Đổi tên thành “tự nguyện” chưa đủ để thu tiền

Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT phân biệt hoạt động tăng cường với hoạt động theo nhu cầu người học. Nhóm tăng cường bổ sung những nội dung giáo dục cần thiết, thực hành, trải nghiệm; nhóm theo nhu cầu đáp ứng sở thích, năng khiếu và định hướng cá nhân trên cơ sở tự nguyện.

Quy định cũng không cho dùng kết quả tham gia các hoạt động này thay thế kết quả học tập trong chương trình phổ thông.

Về tài chính, hoạt động tăng cường không thu tiền của người học. Nguồn chi có thể từ dự toán thường xuyên, học liệu dùng chung và nguồn hợp pháp khác; không được chia bình quân thành khoản đóng góp bắt buộc để học sinh tham gia.

Hoạt động theo nhu cầu được thu kinh phí trên cơ sở đăng ký tự nguyện. Trường công phải tuân thủ danh mục và mức thu tối đa do UBND cấp tỉnh quyết định. Đặc biệt, việc phân loại căn cứ vào mục tiêu, nội dung, đối tượng và cách tổ chức, không căn cứ tên gọi; không được chuyển phần tăng cường sang nhóm theo nhu cầu để thu tiền.

Vì vậy, một thông báo ghi “câu lạc bộ”, “kỹ năng” hay “tự nguyện” chưa trả lời được câu hỏi khoản thu có phù hợp hay không. Phụ huynh cần biết con học gì, ở mức độ nào và hoạt động ấy nằm ở đâu trong kế hoạch giáo dục.

Quyền lựa chọn phải thể hiện trên thời khóa biểu

Quy định mới cấm xếp hoạt động theo nhu cầu xen kẽ chương trình chính khóa và tăng cường, đồng thời cấm ép buộc, vận động phụ huynh đăng ký.

Đây là điểm quan trọng với những gia đình lo con bị bỏ lại ngoài lớp nếu không tham gia chương trình có thu tiền. Quyền từ chối chỉ thực chất khi việc không đăng ký không khiến trẻ mất phần học chung.

Trước khi ký đăng ký một lớp học, phụ huynh có thể yêu cầu làm rõ ba nội dung: mục tiêu và chương trình cụ thể; thời gian tổ chức cùng phương án dành cho học sinh không tham gia; căn cứ mức thu và các khoản chi. Đây là cách kiểm tra trực tiếp hơn việc tranh luận một lớp học mang tên “tăng cường” hay “nâng cao”.

Ở phía nhà trường, khó khăn nguồn lực cần được nhìn nhận. Nhưng thiếu kinh phí và quyền thu tiền là hai vấn đề khác nhau: phản ánh khó khăn không tự tạo ra ngoại lệ cho khoản thu.

Bài toán triển khai vì thế cần được giải bằng dự toán và chương trình cụ thể. Hoạt động nào cần thuê chuyên gia, hoạt động nào giáo viên có thể đảm nhiệm, phần nào dùng học liệu chung phải được tính rõ. Nếu chỉ đổi nhãn lớp học mà không làm rõ nội dung, phụ huynh vẫn đứng trước cùng một khoản tiền với tên gọi khác.