Gắn đào tạo giáo viên Địa lý với thực tế ở Vườn quốc gia Hoàng Liên

Giảng viên và sinh viên Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng đi thực tế tại Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên, thuộc Vườn quốc gia Hoàng Liên. Ảnh: Trọng Bắc

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu, suy giảm đa dạng sinh học và các vấn đề môi trường đang trở thành thách thức lớn đối với nhân loại, việc nâng cao chất lượng giáo dục về tài nguyên thiên nhiên, môi trường và phát triển bền vững cho thế hệ trẻ đang là yêu cầu cấp thiết đối với các cơ sở đào tạo trên cả nước.

Đặc biệt, đối với ngành Sư phạm Địa lý - lực lượng trực tiếp truyền tải kiến thức về thiên nhiên, môi trường và con người tới các thế hệ học sinh - việc gắn đào tạo lý thuyết với thực tiễn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Hoạt động không chỉ giúp sinh viên tiếp cận thực tiễn nghề nghiệp mà còn mở ra những góc nhìn sinh động, trực quan về công tác quản lý tài nguyên thiên nhiên trong điều kiện hiện nay.

"Lớp học thực địa" giữa đại ngàn Hoàng Liên hùng vĩ

Vườn quốc gia Hoàng Liên được ví như "kho báu xanh" của vùng Tây Bắc. Đây không chỉ là khu rừng đặc dụng có giá trị cao về đa dạng sinh học mà còn là địa chỉ nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và trải nghiệm thiên nhiên hấp dẫn đối với học sinh, sinh viên, nhà khoa học trong và ngoài nước.

Đây là năm thứ hai liên tiếp, Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng) tổ chức cho sinh viên đến nghiên cứu, khảo sát và tìm hiểu thực tiễn công tác bảo tồn đa dạng sinh học, giáo dục môi trường và phát triển du lịch sinh thái tại khu vực núi cao Hoàng Liên Sơn.

Giới thiệu cho sinh viên các loài thực vật đặc hữu, quý hiếm ở Vườn quốc gia Hoàng Liên. Ảnh: Trọng Bắc

Với địa hình núi cao đặc trưng của dãy Hoàng Liên Sơn, nơi đây hội tụ nhiều kiểu hệ sinh thái rừng á nhiệt đới, ôn đới độc đáo cùng điều kiện khí hậu đa dạng theo độ cao. Vườn quốc gia Hoàng Liên hiện ghi nhận 2.853 loài thực vật bậc cao thuộc 229 họ, 1.064 chi trong 6 ngành thực vật; cùng 599 loài động vật có xương sống trên cạn gồm 98 loài thú, 346 loài chim, 67 loài bò sát và 88 loài lưỡng cư. Nhiều loài quý hiếm có tên trong Sách đỏ Việt Nam và thế giới đang được bảo vệ nghiêm ngặt tại đây.

Vườn quốc gia Hoàng Liên được ví như kho báu giữa đại ngàn Tây Bắc. Ảnh: Hải Sâm

Đối với sinh viên ngành Địa lý, những kiến thức trên sách vở về địa hình, khí hậu, sinh thái học hay phân bố sinh vật được "hiện thực hóa" thông qua trải nghiệm trực tiếp tại hiện trường.

Các chuyên đề trao đổi giữa cán bộ của Vườn quốc gia với đoàn sinh viên đã mang lại nhiều góc nhìn mới về mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên; giữa phát triển kinh tế, du lịch với bảo tồn tài nguyên môi trường. Vườn quốc gia Hoàng Liên được ví như "Giảng đường xanh" sống động giữa đại ngàn Tây Bắc.

Giới thiệu về công tác chăm sóc, bảo tồn Gấu chó và Gấu ngựa ở Vườn quốc gia Hoàng Liên. Ảnh: Trọng Bắc

Không chỉ dừng lại ở lý thuyết, sinh viên còn được khảo sát thực tế tại khu cứu hộ, bảo tồn động thực vật; tìm hiểu các công việc tiếp nhận, chăm sóc, cứu hộ và tái thả động vật hoang dã về tự nhiên; trực tiếp quan sát nhiều loài động vật đang được cứu hộ, chăm sóc tại Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên.

Thông qua hoạt động trải nghiệm, nhiều sinh viên bày tỏ sự bất ngờ trước quy mô, giá trị đa dạng sinh học của Vườn quốc gia Hoàng Liên cũng như những khó khăn, áp lực trong công tác quản lý, bảo vệ rừng hiện nay.

Sinh viên bộ môn Địa lý thuộc Trường Đại học sư phạm Đà Nẵng tham quan, khảo nghiệm việc chăm sóc động vật hoang dã quý hiếm ở Vườn quốc gia Hoàng Liên. Ảnh: Trọng Bắc

Có thể nói, các chuyến học tập thực địa như tại Vườn quốc gia Hoàng Liên không chỉ giúp sinh viên nâng cao kiến thức chuyên môn mà còn góp phần hình thành trách nhiệm xã hội, ý thức bảo vệ môi trường và khát vọng cống hiến cho sự nghiệp giáo dục. Đây là cơ hội quý để sinh viên tiếp cận thực tiễn nghề nghiệp, nâng cao kỹ năng nghiên cứu, khảo sát thực địa - những nội dung đặc biệt cần thiết đối với sinh viên ngành Sư phạm Địa lý trong tương lai.

Tiếp tục đổi mới giáo dục môi trường gắn với thực tiễn

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong công tác giáo dục môi trường và đón tiếp các đoàn học sinh, sinh viên đến tham quan, học tập, song thực tế cho thấy hoạt động giáo dục môi trường tại Vườn quốc gia Hoàng Liên vẫn còn một số hạn chế cần tiếp tục khắc phục.

Trong đó, tài liệu phục vụ giáo dục môi trường cần được cập nhật đa dạng, hiện đại hơn; phương pháp truyền đạt, kỹ năng thuyết trình và tổ chức hoạt động trải nghiệm của đội ngũ viên chức làm công tác giáo dục môi trường cần tiếp tục được nâng cao để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người học. Việc quảng bá, kết nối với các trường đại học, cơ sở nghiên cứu trong nước và quốc tế tuy đã được quan tâm nhưng độ lan tỏa vẫn còn hạn chế.

Tham quan việc bảo tồn các loài thực vật và bảo vệ rừng ở Vườn quốc gia Hoàng Liên. Ảnh: Trọng Bắc

Tuy nhiên, với những giá trị nổi bật về đa dạng sinh học, cảnh quan thiên nhiên và tiềm năng giáo dục thực địa, Vườn quốc gia Hoàng Liên vẫn là địa chỉ học tập, nghiên cứu đầy triển vọng đối với sinh viên nhiều ngành học như Địa lý, Sinh học, Lâm nghiệp, Môi trường, Du lịch sinh thái hay Biến đổi khí hậu.

Việc tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo với các khu bảo tồn thiên nhiên sẽ góp phần đổi mới phương pháp đào tạo theo hướng thực tiễn, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong lĩnh vực giáo dục, môi trường và bảo tồn thiên nhiên.

Khảo nghiệm việc chăm sóc động vật hoang dã tại Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên. Ảnh: Trọng Bắc

Chuyến học tập thực tế của sinh viên ngành Sư phạm Địa lý, Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng tại Vườn quốc gia Hoàng Liên tiếp tục khẳng định hiệu quả của mô hình đào tạo gắn lý thuyết với thực tiễn. Đồng thời cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của các khu bảo tồn thiên nhiên trong công tác giáo dục môi trường, nghiên cứu khoa học và nâng cao nhận thức cộng đồng.