Gần một nửa dòng chảy dầu mỏ toàn cầu đi qua các vùng xung đột

Theo Reuters, gần một nửa lượng dầu của thế giới hiện có nguồn gốc từ những quốc gia chịu ảnh hưởng của xung đột hoặc các biện pháp trừng phạt. Các quốc gia này đóng góp khoảng 45 triệu thùng/ngày trong năm 2025, tương đương hơn 43% nguồn cung dầu toàn cầu.

Tàu chở dầu qua eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng quan trọng của thế giới. Ảnh: Reuters

Cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran đã gây cú sốc lớn đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ quốc tế. Tâm điểm là Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải nằm giữa Iran và Oman, kết nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và Biển Arab. Đây là một trong những “nút thắt” quan trọng nhất của hệ thống năng lượng toàn cầu, trong khi các tuyến thay thế có khả năng vận chuyển khối lượng tương đương còn rất hạn chế.

Theo dữ liệu từ công ty theo dõi hàng hải Kpler, trong 60 ngày thực hiện bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran, khoảng 374 triệu thùng dầu đã đi qua khu vực Vịnh, tương đương trung bình 6,1 triệu thùng/ngày. Dù gần gấp ba mức 2,3 triệu thùng/ngày trước khi bản ghi nhớ được ký, con số này vẫn chỉ bằng khoảng 40% lượng dầu từng đi qua eo biển Hormuz trước chiến tranh.

Đáng chú ý, cuộc khủng hoảng đang chuyển từ nguy cơ thiếu dầu thô sang thiếu nhiên liệu tinh chế.

Reuters ngày 24-8 cho biết lượng diesel, xăng và nhiên liệu máy bay nhập khẩu vào châu Á đã giảm khoảng 21% so với trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran hồi tháng 2. Công suất lọc dầu toàn cầu cũng chịu sức ép từ các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở lọc dầu của Nga và những gián đoạn tại Trung Đông.

Thị trường vì thế vẫn có thể thiếu nhiên liệu ngay cả khi một phần dòng dầu thô được duy trì. Việc thay thế nguồn dầu đầu vào, chuyển hướng nguồn cung và thay đổi tuyến vận tải đều cần thời gian.

Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) cho biết cuộc khủng hoảng đã gây ra sự gián đoạn chưa từng có đối với thị trường nhiên liệu toàn cầu. Để hạn chế tác động, các nước thành viên IEA đã phối hợp đưa 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp ra thị trường, đợt giải phóng dự trữ lớn nhất trong lịch sử tổ chức này. Tuy nhiên, lượng dầu dự trữ đưa ra thị trường đang dần cạn, trong khi tồn kho trên đất liền và trên các tàu chở dầu cũng giảm mạnh.

Giá dầu vì thế vẫn đứng trước nguy cơ tăng trở lại. Ngày 24-8, dầu Brent giao dịch quanh mức 92 USD/thùng, sau khi giảm nhờ kỳ vọng các biện pháp trừng phạt mới của Mỹ có thể thúc đẩy Tehran nhượng bộ và mở đường cho đàm phán. Tuy nhiên, nếu căng thẳng tiếp tục leo thang và nguồn dự trữ suy giảm, giá dầu có thể vượt trở lại ngưỡng 100 USD/thùng.