Gắn ưu đãi đầu tư đặc biệt với kết quả thực hiện cam kết của doanh nghiệp

Sáng 23-10, tại chương trình làm việc của kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.

Đề xuất bổ sung 4 hình thức hỗ trợ đầu tư mới

Theo tờ trình, dự thảo Luật hoàn thiện quy định về ngành, nghề và điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài nhằm mở rộng việc tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Dự thảo Luật đã bổ sung khoản 3a Điều 8 của Luật Đầu tư năm 2025 về việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài nhằm thể chế hóa các giải pháp đã đề ra tại Nghị quyết số 10-NQ/TW.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình. Ảnh: Quochoi.vn

Dự thảo Luật hoàn thiện quy định về chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư nhằm đổi mới định hướng đầu tư nước ngoài, xây dựng cơ chế ưu đãi vượt trội, cạnh tranh, thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế số theo hướng sửa đổi, bổ sung quy định về hình thức ưu đãi, hỗ trợ đầu tư (Điều 14 Luật Đầu tư năm 2025).

Cụ thể, dự thảo Luật bổ sung 4 hình thức hỗ trợ đầu tư mới, gồm: Hỗ trợ phát triển chuỗi cung ứng; hỗ trợ sản xuất sản phẩm công nghệ cao; hỗ trợ đầu tư tạo tài sản cố định; hỗ trợ hợp tác, liên kết giữa doanh nghiệp với các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, tổ chức khoa học và công nghệ nhằm thể chế hóa quan điểm tại Nghị quyết số 10-NQ/TW và thể chế hóa yêu cầu đối với chính sách đã được đề ra tại Kết luận số 18-KL/TW.

Ngoài ra, dự thảo Luật bổ sung hình thức ưu đãi đầu tư là miễn, giảm tiền sử dụng khu vực biển theo quy định về pháp luật tài nguyên, môi trường biển và hải đảo để đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ với quy định của pháp luật về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo.

Đáng chú ý, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung quy định về ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt (Điều 17 Luật Đầu tư năm 2025) với 4 nội dung: Đối tượng áp dụng ưu đãi đầu tư đặc biệt; nguyên tắc áp dụng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt; chính sách hỗ trợ đầu tư đặc biệt; cơ chế cho phép Chính phủ quyết định gói chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư vượt trội thuộc thẩm quyền của Chính phủ gắn với kết quả thực hiện tiêu chí, điều kiện và cam kết trong trường hợp cần khuyến khích phát triển dự án đầu tư đặc biệt quan trọng có tác động lớn đến phát triển kinh tế - xã hội.

Quang cảnh phiên làm việc sáng 23-10. Ảnh: Quochoi.vn

Theo cơ quan soạn thảo, việc bổ sung quy định này nhằm khuyến khích, yêu cầu doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cam kết về công nghệ, nghiên cứu và phát triển, chuyển giao công nghệ, phát triển, đào tạo người Việt Nam, tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước, phát triển nhà cung ứng nội địa, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số để được hưởng các ưu đãi đầu tư theo kết quả thực hiện.

Đồng thời đổi mới cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đầu tư, chuyển dần từ ưu đãi truyền thống sang cơ chế hỗ trợ gắn với hiệu quả hoạt động của dự án; xây dựng cơ chế hậu kiểm, thu hồi ưu đãi, hỗ trợ nếu không thực hiện theo cam kết; ưu tiên các dự án có cam kết tự nguyện và triển khai thực hiện tốt các cam kết về sử dụng công nghệ tiên tiến, thân thiện môi trường...

Làm rõ tiêu chí ưu đãi đầu tư đặc biệt

Thẩm tra nội dung trên, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, về quy định nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài, đa số ý kiến cơ bản thống nhất với định hướng mở rộng tiếp cận thị trường, phù hợp với chủ trương phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, cần cân nhắc kỹ quy định giao Chính phủ “xem xét, quyết định việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường” đối với các điều kiện được quy định tại luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên để bảo đảm tính hợp pháp, tính thống nhất.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra. Ảnh: Quochoi.vn

Bên cạnh đó, việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp và trên cơ sở đánh giá đầy đủ, toàn diện tác động như yêu cầu của Nghị quyết số 10-NQ/TW, nhất là tác động đối với các ngành, lĩnh vực nhạy cảm và yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Đối với ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt, đa số ý kiến Ủy ban đề nghị làm rõ ngay trong Luật các nguyên tắc, tiêu chí cơ bản để xác định dự án được hưởng ưu đãi, hỗ trợ đặc biệt, nhất là các tiêu chí về “tác động lan tỏa”, “tạo động lực phát triển” và đóng góp nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, hạn chế giao quá nhiều nội dung có tính quyết định cho văn bản dưới luật. Đặc biệt, cần làm rõ cơ chế gắn ưu đãi, hỗ trợ với kết quả thực hiện cam kết của nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, cần rà soát mối quan hệ giữa thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ, Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong việc quyết định ưu đãi, hỗ trợ vượt trội; làm rõ trường hợp nào là vượt thẩm quyền của Chính phủ, giới hạn về nội dung và nguồn lực ngân sách, cũng như căn cứ xác định vấn đề thuộc thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.