Gặp lại Khu đội trưởng dân quân Nam Ngạn

Bà Nguyễn Thị Hằng - nguyên Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Khu đội trưởng Khu đội dân quân Nam Ngạn anh hùng thời kỳ 1965 đón chúng tôi tại nhà riêng trong căn hộ chung cư trên phố Kim Mã. Căn hộ có diện tích không lớn nhưng đồ đạc được sắp đặt khá gọn gàng. Vị trí trang trọng nhất trong phòng khách treo bức ảnh thời trẻ bà được gặp Bác Hồ.

Tấm ảnh chụp với Bác Hồ được treo ở vị trí trang trọng trong nhà bà Hằng.

Bà Nguyễn Thị Hằng tự hào kể lại: "Ngày ấy tôi mới 21 tuổi, sau sự kiện Hàm Rồng chiến thắng ngày 3/4/1965 vài ngày, tôi được thay mặt cho quân dân Thanh Hóa ra Thủ đô dự lễ báo công đánh thắng trận đầu. Ra đến Thủ đô mới thấy mình thật vinh dự khi đại diện cho 21 đơn vị... cùng các chiến sĩ Không quân nhân dân Việt Nam quả cảm như Trần Hanh, Nguyễn Văn Cốc... được Bác trao tặng Bằng khen. Sau buổi lễ đó, Bác còn gọi riêng tôi vào nhà sàn để hỏi cặn kẽ phương pháp đánh địch, cách bảo vệ bà con và duy trì sản xuất tại địa phương".

Trong câu chuyện, bà lấy trong tủ ra cuốn album ảnh cũ cho chúng tôi xem và đưa chúng tôi trở về những năm tháng hào hùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Những tấm ảnh kỷ niệm từ thời thanh xuân được bà cất giữ rất cẩn thận.

Bà Nguyễn Thị Hằng lật giở cho tôi xem cuốn album cũ có nhiều tấm ảnh tư liệu quý bà vẫn còn lưu giữ.

Bà Nguyễn Thị Hằng sinh năm 1944 trong một gia đình thuần nông tại làng Nam Ngạn, xã Đông Giang, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa (nay là phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa). Như bao bạn bè cùng trang lứa, Nguyễn Thị Hằng lớn lên tại làng quê, tham gia nhiệt tình vào các phong trào địa phương, được bầu làm Chi đoàn trưởng, Tiểu đội trưởng dân quân rồi tham gia Ban quản trị Hợp tác xã phụ trách về kỹ thuật.

Chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ nổ ra, thanh niên của làng người lên phía Bắc làm đường, người được điều vào Nam chiến đấu, bà được cử làm Trung đội trưởng rồi Khu đội trưởng dân quân Nam Ngạn - Hàm Rồng. Giữa trận địa khói lửa, bà đã vững vàng chỉ huy đơn vị, đánh trả máy bay Mỹ bảo vệ cầu Hàm Rồng - con đường huyết mạch chi viện từ miền Bắc vào miền Nam.

Bà Nguyễn Thị Hằng tự hào kể lại những ký ức về cuộc chiến đấu bảo vệ cầu Hàm Rồng năm xưa.

Với bà, ký ức khi đó không chỉ là bom rơi đạn nổ, mà còn là tinh thần thép của những con người kiên cường trên tuyến huyết mạch chi viện từ miền Bắc vào miền Nam. Bà kể lại: “Không quân Mỹ coi đây là mục tiêu ưu tiên nên đánh phá dữ dội lắm. Mỗi ngày có hàng trăm lượt máy bay của Mỹ bay vào ném bom. Nhiệm vụ của tôi cùng đồng đội là bảo vệ cầu đường, nhà máy và tiêu diệt máy bay Mỹ, nên chúng tôi chỉ biết làm thật tốt. Đã ra trận thì sống chết có nhau, trong đầu không bao giờ có chỗ cho sự sợ hãi”.

Bà Hằng vẫn nhớ như in hình ảnh những đồng đội của bà sẵn sàng xả thân chiến đấu và phục vụ chiến đấu bảo vệ cầu Hàm Rồng trong 2 ngày 3 và 4/4/1965. Đạn trên tàu hết, dân quân Nam Ngạn tiếp tục vác đạn, chở thuyền tiếp tế cho tàu ta đánh địch, một số đồng chí khác làm nhiệm vụ tiếp tế lương thực, thực phẩm xuống tàu phục vụ các chiến sĩ hải quân. Người không trực tiếp bắn máy bay thì làm nhiệm vụ cứu thương, tải thương, lo thực phẩm.

Bà xúc động nghẹn ngào khi nhắc đến tên của từng người con quả cảm của quê hương Nam Ngạn như Trung đội trưởng Trung đội dân quân xếp dỡ Hàm Rồng Đỗ Khắc Cảu. Mặc vết thương máu loang đỏ áo, anh vẫn chỉ huy đồng đội chuyển đạn cho các chiến sĩ pháo cao xạ bắn máy bay. Nữ đội viên tự vệ Ngô Thị Dung bất chấp máy bay giặc bổ nhào cắt bom vẫn xông lên ụ pháo, hy sinh trong tư thế đang tiếp đạn cho đồng đội. Nữ dân quân Ngô Thị Sáu 3 lần bị thương vẫn không rời trận địa cho đến lúc hy sinh... Nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Thị Tuyển, người đã vác 2 hòm đạn chạy băng băng qua đạn lửa.

Với bà Nguyễn Thị Hằng chiến tranh không chỉ là bom rơi, đạn nổ, là mất mát đau thương mà chiến tranh cũng để lại những những khoảnh khắc không thể nào quên. Đó là 3 lần bà được gặp Bác Hồ.

Lần đầu tiên cô dân quân Nam Ngạn năm xưa trực tiếp trông thấy Bác là ngày 7/8/1965, tại lễ khai mạc Đại hội Thi đua “Quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược” ở Hà Nội. “Hôm đó, Bác ân cần đặt tay lên vai tôi hỏi tên, hỏi quê hương và động viên chiến đấu. Lần thứ hai là hôm sau, tại Hội trường Câu lạc bộ Quân nhân, tôi và đoàn đại biểu nghe Bác căn dặn sau khi trở về phải kiên cường hơn nữa, học tập nhiều hơn nữa để phục vụ công cuộc xây dựng đất nước”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh chụp với đại biểu một số đơn vị và 21 cá nhân có nhiều thành tích xuất sắc của các lực lượng vũ trang nhân dân toàn miền Bắc lần thứ nhất, ngày 7/8/1965. Bà Hằng ngồi thứ hai từ phải sang trái.

Lần thứ ba gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh là sau khi bà từ Liên Xô về nước, nghỉ ở Nhà khách của Bộ Quốc phòng, thì nhận được thông báo “6 giờ tối nay đi công tác và khi đi không được mang túi xách”. Đoán được sẽ gặp Bác nên thời điểm đó bà hồi hộp lắm. Đúng hẹn, bà được người đón và dẫn tới Phủ Chủ tịch.

“Đến nơi, tôi nhìn thấy Bác Hồ đã đứng đợi ở ngoài sân. Bác gọi tôi nói: “Hằng đó à con”. Tôi run lên xúc động, nước mắt cứ thế trào ra rồi lao tới chỗ Bác. Bác ân cần hỏi thăm sức khỏe, kinh nghiệm chiến đấu, rồi dặn dò phải giữ gìn lực lượng để chiến đấu lâu dài...”, bà Nguyễn Thị Hằng xúc động nhớ lại giây phút thiêng liêng.

Hơn 60 năm đã trôi qua, nhưng những cử chỉ ân cần và lời căn dặn ấy vẫn in đậm trong tâm khảm bà Nguyễn Thị Hằng. Đó là nguồn động viên để bà không ngừng phấn đấu, từ ngày cầm súng bảo vệ cầu đến khi gánh vác trọng trách Bộ trưởng, “lúc nào cũng tự nhủ phải sống xứng đáng với lời Bác dạy”.

Bà Nguyễn Thi Hằng cùng chồng sống những ngày hạnh phúc, bình dị an hưởng niềm vui tuổi già.

Sau ngày đất nước thống nhất, bà Nguyễn Thị Hằng tiếp tục cống hiến ở nhiều cương vị: Phó Bí thư Tỉnh đoàn Thanh Hóa, Bí thư Trung ương Đoàn, rồi nhiều năm liền là Ủy viên Trung ương Đảng và đại biểu Quốc hội. Những năm tháng trên cương vị Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, bà đặc biệt chú trọng các chính sách an sinh gắn bó trực tiếp với đời sống Nhân dân, nhất là người có công với cách mạng. Bà luôn tâm niệm, sự hy sinh của lớp lớp chiến sĩ và đồng bào là nền móng để đất nước đứng vững, và công việc của mình là góp phần làm cho cuộc sống của họ ngày càng ổn định, ấm áp nghĩa tình.

Bà Nguyễn Thị Hằng tâm sự: “Chúng tôi nghĩ rằng thế hệ chúng tôi đã thực hiện được lời thề giữ nước, biến gian khổ thành niềm tin. Giờ đây, thế hệ hôm nay sẽ đưa đất nước tới ngày mai tươi sáng, giàu mạnh, văn minh”.

Minh Thúy