Gen Z lan tỏa tình yêu lịch sử

Những thành tích nổi bật

Không gian triển lãm do học sinh tổ chức trong trường nhân các ngày lễ lớn của đất nước. Ảnh: TTXVN phát

“Em học Lịch sử không chỉ để biết mà còn để hiểu, để yêu hơn quê hương, đất nước và con người”, đó là chia sẻ của em Đinh Kiến Văn, học sinh lớp 10 chuyên Hóa, Trường Trung học phổ thông Chuyên Trần Văn Giàu. Em vừa giành giải Nhất học sinh giỏi cấp tỉnh môn Lịch sử, năm học 2025-2026 với số điểm cao nhất, cùng Huy chương Vàng Kỳ thi Olympic truyền thống 30/4 năm 2026.

Ít ai nghĩ rằng, một học sinh theo đuổi khối khoa học tự nhiên lại có thể đạt thành tích nổi bật ở môn xã hội. Nhưng với Kiến Văn, sự yêu thích lịch sử dân tộc đến một cách tự nhiên gắn liền với truyền thống gia đình. Sinh ra trong gia đình có truyền thống cách mạng, ba mẹ công tác trong cơ quan nhà nước, Văn sớm được tiếp xúc với những câu chuyện về quá khứ dân tộc.

Không gian triển lãm do học sinh tổ chức trong trường nhân các ngày lễ lớn của đất nước. Ảnh: TTXVN phát

Từ những năm học trung học cơ sở, em đã bắt đầu tìm hiểu lịch sử qua sách, phim tư liệu và các chuyến tham quan di tích. Niềm yêu thích dần trở thành đam mê, thôi thúc em tự học, tự tìm tòi ngoài sách giáo khoa. Không chỉ là ghi nhớ, Văn tiếp cận lịch sử bằng tư duy logic và phản biện - lợi thế của học sinh chuyên tự nhiên. Em hệ thống hóa kiến thức, phân tích sự kiện, kết nối các mốc thời gian để hiểu sâu vấn đề.

“Lịch sử dạy em rất nhiều điều về cuộc sống. Qua các cuộc kháng chiến, tìm hiểu về các anh hùng, liệt sĩ đã có công bảo vệ và xây dựng tổ quốc, em học được tinh thần bất khuất, kiên cường của cha công, luôn cố gắng vượt qua khó khăn”, Văn chia sẻ.

Kiến Văn cho biết sẽ tiếp tục tham gia các kỳ thi để trau dồi kiến thức và giao lưu học hỏi. Với em, hiểu lịch sử chính là cách để bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, hiểu được cội nguồn, tổ tiên, để thấy mình cần nỗ lực hơn trong hành trình xây dựng quê hương, đất nước.

Nuôi dưỡng tình yêu bằng trải nghiệm và sáng tạo

Trường THPT Chuyên Trần Văn Giàu (Tây Ninh) tổ chức vinh danh học sinh giỏi, đạt giải trong các kỳ thi. Ảnh: TTXVN phát

Với Nguyễn Ngọc Ánh Dương, học sinh lớp 11 chuyên Anh Trường Trung học phổ thông Chuyên Trần Văn Giàu, tình yêu với lịch sử cũng được truyền cảm hứng từ truyền thống gia đình. Ông ngoại của Dương là cựu chiến binh, từng tham gia chiến đấu trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam. Những câu chuyện của ông về chiến trường, đồng đội, sự hy sinh lặng thầm của các anh hùng, liệt sĩ đã gieo vào em niềm xúc động từ khi còn nhỏ. Cha em cũng là người yêu thích lịch sử, thường xuyên chia sẻ và khuyến khích con tìm hiểu.

Đến cuối cấp trung học cơ sở em thi tuyển vào trường chuyên, khi đó Trường Trung học phổ thông Chuyên Trần Văn Giàu không có lớp chuyên Sử, Dương quyết định thi chuyên Anh với mục tiêu sau này tham gia đội tuyển học sinh giỏi Lịch sử. Từ lớp 10, em đạt nhiều thành tích đáng nể: giải Ba học sinh giỏi quốc gia năm 2025, Huy chương Bạc Trại hè phương Nam 2025, Huy chương Vàng Kỳ thi Olympic truyền thống 30/4 năm 2026.

Hiện không còn trong đội tuyển thi học sinh giỏi môn Lịch sử của trường nhưng Dương vẫn duy trì niềm đam mê bằng nhiều cách như đọc sách, xem phim tài liệu, theo dõi các kênh phân tích lịch sử trên mạng. Trung bình mỗi tháng, em đọc khoảng 3 cuốn sách, từ lịch sử Việt Nam, lịch sử thế giới đến các công trình nổi tiếng, những trận chiến được lưu vào sử sách, lịch sử quê hương và cả sách ngoại văn để trau dồi vốn tiếng Anh.

“Lịch sử giúp em hiểu hơn về chủ trương đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, về những gì đang diễn ra trên thế giới. Quan trọng hơn, em thấy mình biết đồng cảm, yêu thương mọi người hơn”, Dương chia sẻ.

Đặc biệt, nữ sinh này còn ấp ủ dự định xây dựng một dự án game lịch sử nhằm tạo cách tiếp cận mới mẻ nhằm thu hút bạn trẻ. Theo Dương, nếu được “nhập vai” vào các bối cảnh lịch sử thông qua công nghệ, học sinh sẽ dễ tiếp nhận và hứng thú hơn rất nhiều.

Khi Lịch sử không còn là môn học “khô khan”

Trường THPT Chuyên Trần Văn Giàu (Tây Ninh) tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa vun bồi tình lịch sử cho học sinh. Ảnh: TTXVN phát

Thực tế cho thấy, không nhiều học sinh yêu thích môn Lịch sử, một phần là do phương pháp dạy học còn nặng lý thuyết, thiếu tính trực quan. Tuy nhiên, theo những học sinh đam mê, lịch sử hoàn toàn có thể hấp dẫn nếu được tiếp cận phù hợp.

Em Đinh Kiến Văn chia sẻ, gia đình và nhà trường đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành tình yêu lịch sử trong em. Do đó, các gia đình cần khuyến khích, tạo điều kiện để con em tìm hiểu truyền thống dân tộc; nhà trường cần tăng cường các hoạt động trải nghiệm như tham quan di tích, thi tìm hiểu lịch sử, tổ chức các chương trình văn nghệ chủ đề quê hương đất nước

Còn Nguyễn Ngọc Ánh Dương cho rằng, đổi mới phương pháp giảng dạy là yếu tố then chốt. Bài học nên có hình ảnh, video, thậm chí ứng dụng công nghệ thực tế ảo để học sinh có thể ‘sống’ trong lịch sử. Việc kể chuyện, sơ đồ hóa kiến thức cũng giúp dễ tiếp thu hơn.

Một điểm đáng chú ý là nhiều học sinh không chỉ học Lịch sử để thi cử mà còn chủ động lan tỏa kiến thức qua thuyết trình, viết bài, tham gia hoạt động câu lạc bộ. Điều này giúp lịch sử trở nên gần gũi, sống động hơn trong đời sống học đường.

Tại Trường Trung học phổ thông Chuyên Trần Văn Giàu, các hoạt động của Câu lạc bộ Lý luận trẻ cho thấy lịch sử không hề “lạc lõng”. Các bài viết, hoạt động ngoại khóa, cuộc thi tìm hiểu lịch sử được tổ chức thường xuyên, thu hút đông đảo học sinh tham gia. Thầy Đàm Văn Tuyến, Hiệu trưởng nhà trường nêu rõ, giáo dục Lịch sử không chỉ diễn ra trong giờ học mà còn được lồng ghép qua nhiều hoạt động như triển lãm, sinh hoạt chủ đề, hoạt động văn hóa - nghệ thuật. Những học sinh được chọn tham gia đội tuyển học sinh giỏi môn Lịch sử không phải ngẫu nhiên. Các em có năng lực, có đam mê và thể hiện rất rõ qua việc chủ động tìm hiểu, tranh luận, đưa ra góc nhìn riêng. Nhà trường dự kiến mở lại lớp chuyên Lịch sử từ năm học 2026-2027 nhằm tạo điều kiện cho học sinh yêu thích môn học này được học tập chuyên sâu hơn. Đây cũng là bước đi nhằm định hướng nghề nghiệp trong các lĩnh vực khoa học xã hội, văn hóa - nghệ thuật.

Dù còn nhiều khó khăn, nhất là khi môn Lịch sử ở bậc trung học cơ sở đang được dạy tích hợp, chưa tạo nền tảng vững chắc nhưng những kết quả đạt được đã cho thấy tín hiệu tích cực. Năm học 2025-2026, học sinh của Trường Trung học phổ thông Chuyên Trần Văn Giàu giành được 4 giải Nhất, 8 giải Nhì và 3 giải Ba cấp tỉnh môn Lịch sử, trong đó có Kiến Văn, học sinh lớp 10 chuyên Hóa đạt điểm cao nhất toàn tỉnh.

Tình yêu lịch sử của giới trẻ hôm nay không còn bó hẹp trong trang sách giáo khoa mà hiện diện trong đời sống hằng ngày, trong những dự án sáng tạo và cách nhìn nhận thế giới. Khi lịch sử được tiếp cận bằng cảm xúc, trải nghiệm và sự chủ động, môn học này trở thành hành trình khám phá đầy ý nghĩa, nơi quá khứ soi sáng hiện tại và nuôi dưỡng tương lai.