Ghế an toàn cho trẻ em trên ô tô: Người dân chủ động trước quy định mới

​Việc sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô đang dần trở thành mối quan tâm hàng đầu của nhiều gia đình Việt Nam khi các quy định pháp luật liên quan đi vào thực tế. Đáng chú ý, một bộ phận không nhỏ phụ huynh đã chủ động mua sắm và sử dụng ghế an toàn từ trước, xuất phát từ nhận thức bảo vệ sức khỏe, tính mạng của con trẻ thay vì tâm lý thụ động chờ đến khi có chế tài xử phạt.

* Người tiêu dùng chủ động trang bị ghế an toàn

​Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP ban hành ngày 26/12/2024 quy định xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông trong lĩnh vực giao thông đường bộ; trừ điểm, phục hồi điểm giấy phép lái xe, hành vi chở trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m trên ô tô mà không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp từng được quy định mức phạt tiền từ 800.000 - 1 triệu đồng.

Ghế an toàn cho trẻ em cho ô tô. Ảnh: Vũ Anh Phương/BNEWS/TTXVN phát

Tuy nhiên, Nghị định 238/2026/NĐ-CP vừa ban hành ngày 26/6/2026 sửa đổi quy định này theo hướng áp dụng hình thức phạt cảnh cáo, đồng thời quy định trẻ thuộc nhóm trên không được ngồi cùng hàng ghế với người lái xe, trừ trường hợp ô tô chỉ có một hàng ghế. Nghị định có hiệu lực từ ngày 15/8/2026 và áp dụng với xe gia đình, xe cá nhân, không áp dụng cho xe kinh doanh vận tải hành khách.

​Việc chuyển từ phạt tiền sang cảnh cáo được lý giải theo hướng tăng tính giáo dục, tạo thời gian để người dân làm quen với quy định và trang bị thiết bị phù hợp. Mục tiêu cuối cùng không phải thu tiền phạt mà là giảm thiểu nguy cơ thương tích cho trẻ khi xảy ra va chạm.

Thực tế ghi nhận, ngay trước thời điểm quy định có hiệu lực thi hành, nhiều phụ huynh đã chủ động tìm hiểu và trang bị thiết bị này. Anh Vũ Anh Phương, cư trú tại phường Hà Đông (Hà Nội) chia sẻ, gia đình anh đã mua ghế an toàn cho con từ trước khi Nghị định 168/2024/NĐ-CP được ban hành. Theo anh Phương, việc trang bị xuất phát hoàn toàn từ nhu cầu bảo vệ con nhỏ trong mỗi chuyến đi, là quy trình chuẩn bị bắt buộc của gia đình trước mỗi lần khởi hành chứ không phụ thuộc vào yêu cầu xử phạt của cơ quan chức năng.

Các dữ liệu an toàn giao thông cho thấy, ghế an toàn giữ cơ thể trẻ ở vị trí cố định, hạn chế tối đa nguy cơ bị hất văng hoặc chịu tác động lực lớn khi xe phanh gấp hoặc xảy ra va chạm. Điều này chứng minh nhận thức của người dân đang chuyển biến tích cực, pháp luật đóng vai trò định hướng chứ không phải lực đẩy duy nhất.

​Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, hành vi chở trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m trên ô tô mà không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp từng được quy định mức phạt tiền từ 800.000 - 1 triệu đồng. Tuy nhiên, Nghị định 238/2026/NĐ-CP ban hành ngày 26/6/2026 sửa đổi quy định này theo hướng áp dụng hình thức phạt cảnh cáo. Ảnh: Vũ Anh Phương/BNEWS/TTXVN phát

Tuy nhiên, quá trình đưa quy định vào đời sống thực tế vẫn phát sinh không ít vướng mắc. Anh Phạm Văn Tuấn (phường Ba Đình, Hà Nội) cho biết, gia đình hoàn toàn ủng hộ chính sách nhưng bày tỏ lo ngại về tính linh hoạt. Trong thực tế, việc đưa đón trẻ thường có sự hỗ trợ từ ông bà, người thân hoặc bạn bè. Việc mỗi phương tiện đều phải lắp đặt ghế riêng gây ra bài toán chi phí không nhỏ đối với các gia đình sở hữu hoặc sử dụng nhiều ô tô.

Đối với nhóm taxi và xe công nghệ, quy định mới cũng được một số tài xế đánh giá là tháo gỡ phần nào áp lực trong quá trình phục vụ hành khách. Tài xế taxi Phạm Thơ cho rằng Nghị định mới đã “cởi trói” phần nào cho anh em chạy taxi như Nghị định 168/2024/NĐ-CP, bởi trước đây tài xế không thể biết trước nhu cầu của hành khách khi nhận cuốc xe. “Nếu khách đi cùng trẻ nhỏ nhưng xe không có ghế an toàn phù hợp, tài xế đến nơi cũng không dám nhận chuyến vì lo vi phạm.

​Liên quan đến chế tài xử lý xe cá nhân và xe gia đình, không ít người dân cho rằng, "phạt cảnh cáo" chỉ dừng lại ở lời nhắc nhở nhẹ nhàng. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, Vụ Vận tải và An toàn giao thông (Bộ Xây dựng) khẳng định, cảnh cáo là hình thức xử phạt vi phạm hành chính chính thức.

Người vi phạm vẫn bị lập biên bản và lưu hồ sơ trên hệ thống quản lý. Theo Điều 7 Luật Xử lý vi phạm hành chính, nếu tái phạm trong vòng 6 tháng, đây sẽ được tính là tình tiết tăng nặng. Phụ huynh do đó cần nhận thức đúng đắn để nghiêm túc chấp hành.

​* Ghế an toàn cần trở thành thói quen trong mọi hành trình

​Các chuyên gia an toàn giao thông nhấn mạnh, hiệu quả của chính sách không đo đếm bằng số lượng biên bản xử phạt, mà nằm ở khả năng hình thành văn hóa giao thông mới. Việc chuyển chế tài sang phạt cảnh cáo thể hiện tiếp cận mang tính giáo dục, giúp người dân có khoảng thời gian chuyển tiếp để thích nghi và thay đổi hành vi một cách tự nguyện.

Các thiết bị ghế ngồi trẻ em trên ô tô. Ảnh: BNEWS/TTXVN phát

Điều cốt lõi hiện nay là phụ huynh phải lựa chọn đúng thiết bị phù hợp với chiều cao, cân nặng, độ tuổi của trẻ và cấu trúc của xe, đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt quy trình lắp đặt.

Thị trường hiện ghi nhận sự xuất hiện của nhiều loại sản phẩm gắn nhãn "thiết bị an toàn" với giá dao động từ vài chục đến vài trăm nghìn đồng, như kẹp dây đai, đệm xốp hay đệm bơm hơi. Các chuyên gia cảnh báo, những sản phẩm giá rẻ này không đáp ứng tiêu chuẩn chịu lực, không thể giữ cố định cơ thể trẻ khi có va chạm mạnh, dễ tạo ra cảm giác an toàn giả tạo nguy hiểm.

Anh Nguyễn Văn Tuấn (ở Hà Đông, Hà Nội), một phụ huynh đang tìm mua ghế cho con 5 tuổi, thừa nhận, ông bố bà mẹ rất dễ "lạc vào ma trận" giá cả. Các sản phẩm giá rẻ gây lo ngại về độ bền, trong khi các dòng ghế nhập khẩu đạt chuẩn an toàn quốc tế lại có giá thành tương đối cao, gây băn khoăn cho người thu nhập trung bình.

Bên cạnh bài toán chi phí và chất lượng, nhiều ý kiến cho rằng chỉ cần sử dụng ghế an toàn khi đi đường dài hoặc chạy trên cao tốc. Tuy nhiên, nghiên cứu kỹ thuật chỉ ra rằng nguy cơ chấn thương không chỉ xuất hiện ở tốc độ cao. Ngay cả khi di chuyển trong nội đô với tốc độ 30–50 km/h, một cú phanh đột ngột vẫn tạo ra quán tính cực lớn đủ để hất văng trẻ em nếu không được cố định đúng cách. Do đó, việc dùng ghế an toàn phải được thực hiện đồng đều trên mọi chặng đường, dù là ngắn nhất.

Theo các chuyên gia ô tô, trong giai đoạn đầu triển khai Nghị định 238/2026/NĐ-CP, công tác tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật và kiểm soát chất lượng thị trường đóng vai trò then chốt. Cơ quan quản lý cần tăng cường kiểm tra nguồn gốc sản phẩm, ngăn chặn hàng kém chất lượng, đồng thời cung cấp thông tin chuẩn xác để người dân dễ dàng tiếp cận.

Từ những trường hợp chủ động trang bị như gia đình anh Vũ Anh Phương, có thể thấy nhận thức xã hội đang đi đúng hướng. Sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách pháp luật, sự minh bạch của thị trường và ý thức tự giác của phụ huynh sẽ là nền tảng bền vững để việc bảo vệ trẻ em trở thành thói quen không thể thiếu trên mỗi chuyến xe.