Gia cố 'tấm lưới' bảo hiểm để bảo vệ cho hoạt động đầu tư xây dựng

Đan dày “tấm lưới” để bảo vệ cho hàng nghìn công trình

Từ các tòa chung cư, bệnh viện, trường học, trung tâm thương mại đến những dự án hạ tầng quy mô lớn như đường cao tốc, cầu, hầm, sân bay, cảng biển hay các nhà máy điện, hóa chất..., khi thuộc nhóm công trình có ảnh hưởng lớn đến an toàn, lợi ích cộng đồng, có nguy cơ tác động xấu đến môi trường hoặc có quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp, đều phải mua bảo hiểm bắt buộc trong thời gian xây dựng.

Bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động đầu tư xây dựng đã bao phủ hàng nghìn công trình trên cả nước theo quy định của Nghị định số 67/2023/NĐ-CP ngày 6/9/2023 quy định về bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới, bảo hiểm cháy nổ bắt buộc, bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động đầu tư xây dựng.

Lũy kế từ đầu năm đến hết tháng 5/2026, doanh thu phí bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động đầu tư xây dựng đạt 287,45 tỷ đồng. Ảnh: Đức Thanh

Thống kê của Bộ Tài chính cho thấy, giai đoạn 2023 - 2025 có 8.088 công trình tham gia bảo hiểm, trong đó 95,9% có giá trị dưới 1.000 tỷ đồng; còn nhóm từ 1.000 tỷ đồng trở lên chiếm 4,1%. Tổng doanh thu phí bảo hiểm gốc và phí nhận tái bảo hiểm đạt khoảng 1.052 tỷ đồng.

Lũy kế từ đầu năm đến hết tháng 5/2026, doanh thu phí bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động đầu tư xây dựng đạt 287,45 tỷ đồng, tăng mạnh 94,24% so với cùng kỳ.

Các doanh nghiệp có doanh thu phí bảo hiểm gốc lớn ở nghiệp vụ bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động đầu tư xây dựng 5 tháng đầu năm 2026 có thể kể đến như: PVI với 70,4 tỷ đồng, BIC 42,3 tỷ đồng, VBI 37,4 tỷ đồng, PTI 32,1 tỷ đồng, Bảo Long 12 tỷ đồng, ABIC 7,8 tỷ đồng...

Nhằm bảo đảm tính minh bạch, rõ ràng, tạo thuận lợi cho các đối tượng áp dụng, đồng thời cụ thể hóa các quy định mới, Nghị định số 220/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 67/2023/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 (Nghị định 220), giúp mở rộng “tấm lưới” bảo vệ của bảo hiểm bắt buộc tới nhiều công trình hơn.

Đại diện nhà thầu dự án nút giao giữa đường Bùi Viện và đường Lê Hồng Phong (TP. Hải Phòng) cho biết, đơn vị đã mua bảo hiểm công trình trong thời gian xây dựng cùng bảo hiểm thuộc trách nhiệm của nhà thầu, với giá trị khoảng 700 triệu đồng. Dự án được triển khai nhằm từng bước hoàn thiện hệ thống giao thông khu vực phường Hải An, góp phần giảm ùn tắc và bảo đảm an toàn cho các phương tiện lưu thông qua nút giao.

Thực tế cho thấy, các dự án xây dựng thường có giá trị đầu tư rất lớn, từ hàng chục đến hàng nghìn tỷ đồng. Vì vậy, chỉ một sự cố như bão lũ, hay tai nạn trong quá trình thi công cũng có thể gây thiệt hại tài chính lớn.

Khi xảy ra sự cố, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ chi trả một phần hoặc toàn bộ chi phí khắc phục thiệt hại theo phạm vi bảo hiểm, giúp chủ đầu tư và nhà thầu giảm bớt gánh nặng tài chính, sớm khôi phục hoạt động thi công. Nguồn bồi thường từ bảo hiểm cũng tạo điều kiện để công trình được sửa chữa, khắc phục đúng yêu cầu kỹ thuật, góp phần bảo đảm tiến độ, chất lượng và an toàn công trình.

Ở chiều ngược lại, để thực hiện vai trò chia sẻ rủi ro, doanh nghiệp bảo hiểm cũng phải sẵn sàng nguồn lực tài chính để chi trả bồi thường khi xảy ra sự cố. Thực tế, chỉ một vụ tổn thất nghiêm trọng cũng có thể tiêu tốn nguồn phí tích lũy của nhiều năm. Chính vì vậy, quản trị rủi ro không chỉ là yêu cầu đối với chủ đầu tư, nhà thầu, mà còn là yếu tố quan trọng đối với doanh nghiệp bảo hiểm.

Chia sẻ gần đây, ông Phạm Văn Đức - Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) nhấn mạnh cơ chế quản trị chặt chẽ đối với việc áp dụng mức tăng, giảm phí tối đa 25% về phía doanh nghiệp bảo hiểm theo quy định mới tại Nghị định 220.

Theo ông Đức, trên thực tế trước đây, không ít hợp đồng gần như đều được áp dụng mức phí sát sàn hoặc giảm phí để cạnh tranh, dẫn đến nguy cơ cạnh tranh thiếu lành mạnh và cuối cùng tất cả các bên đều có thể chịu thiệt.

Định rõ điều kiện tăng, giảm phí

Trước đây, doanh nghiệp được phép tăng, giảm phí tối đa 25%, nhưng chưa có quy định cụ thể về tiêu chí, quy trình và căn cứ áp dụng, khiến việc điều chỉnh phí phần lớn phụ thuộc vào đánh giá chủ quan. Theo quy định mới, việc tăng, giảm phí 25% phải được xem xét ngay từ khâu khai thác, trên cơ sở đánh giá đầy đủ mức độ rủi ro của đối tượng bảo hiểm.

Doanh nghiệp bảo hiểm có trách nhiệm thiết lập quy trình khai thác, thẩm định đối với bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động xây dựng trong đó thể hiện rõ các căn cứ, tiêu chí đánh giá mức độ rủi ro của các đối tượng bảo hiểm. Quy trình khai thác và thẩm định này phải được chuyên gia tính toán xác nhận và hàng năm phải được kiểm toán nội bộ thực hiện kiểm toán về tính tuân thủ và tính an toàn, hiệu quả.

Nhấn mạnh về vai trò chuyên gia tính toán, ông Bùi Thanh Hải - Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Quản lý, giám sát bảo hiểm phi nhân thọ (Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm) cho biết, chuyên gia tính toán không phải xác nhận cho từng hợp đồng hay giao dịch cụ thể, mà xác nhận về quy trình khai thác và thẩm định của doanh nghiệp bảo hiểm.

“Trách nhiệm chuyên gia tính toán không chỉ đơn thuần là tính phí bảo hiểm, mà còn những nhiệm vụ liên quan, đưa ra cảnh báo liên quan đến vấn đề tài chính, cũng như những trách nhiệm liên quan đến việc đảm bảo tính tuân thủ” - ông Hải nêu rõ.

Nếu phí bảo hiểm giảm, nhưng số tiền bồi thường lại tăng cao sẽ ảnh hưởng đến an toàn tài chính của doanh nghiệp.

Một bài toán thực tế khác được các doanh nghiệp như: Bảo Minh, PVI, VBI... đặt ra, đó là công trình có tổng giá trị trên 1.000 tỷ đồng, bao gồm nhiều hạng mục cầu, đường, hầm, nhưng giá trị riêng từng hạng mục lại nhỏ hơn 1.000 tỷ đồng, hoặc từng gói thầu doanh nghiệp tham gia đều dưới 1.000 tỷ đồng.

Về vấn đề này, theo đại diện Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm, trách nhiệm mua bảo hiểm gắn với công trình, chứ không định nghĩa cụ thể hạng mục. Cùng với đó, rủi ro thi công của cầu, đường, hầm... khác nhau. Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm sẽ tiếp tục trao đổi với Bộ Xây dựng để làm rõ hơn các khái niệm kỹ thuật liên quan, tạo thuận lợi khi triển khai.

Bên cạnh đó, theo quy định mới tại Nghị định 220, doanh nghiệp bảo hiểm không được giảm phí đối với công trình tại các tỉnh, thành thuộc vùng nguy cơ xảy ra rủi ro do lũ quét, sạt lở đất, sụt lún đất do mưa lũ, dòng chảy theo quy định về dự báo, cảnh báo, truyền tin thiên tai và cấp độ rủi ro thiên tai; cũng như đối với doanh nghiệp bảo hiểm có lỗ thuần nghiệp vụ bảo hiểm tài sản trong 3 năm tài chính liền kề.

Trước băn khoăn của doanh nghiệp về quy định hiện vẫn áp dụng theo địa giới hành chính cũ, theo ông Phạm Văn Đức, vị trí địa lý và rủi ro thiên tai của vùng đất đó về bản chất không thay đổi, chỉ thay đổi tên gọi do sáp nhập. Do đó, việc xác định vùng nguy cơ vẫn được thực hiện theo Quyết định số 18/2021/QĐ-TTg quy định về dự báo, cảnh báo, truyền tin thiên tai và cấp độ rủi ro thiên tai.

Các vướng mắc phát sinh sẽ được các bộ, ngành giải đáp kịp thời, những quy định chưa rõ ràng sẽ được rà soát, sửa đổi để tạo thuận lợi trong quá trình thực hiện.