Giá dầu thế giới neo cao, doanh nghiệp vận tải chịu sức ép chi phí kép

Theo Cục Thống kê, giá dầu thế giới tăng trở lại từ đầu tháng 9-2026 do căng thẳng Mỹ - Iran và các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng, tuyến vận chuyển dầu tại Trung Đông. Chi phí bảo hiểm và logistics gia tăng cũng làm tăng nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.

Doanh nghiệp vận tải hàng hóa và logistics, chi phí có thể phát sinh thêm ở khâu giao nhận, bốc xếp, lưu kho và điều phối phương tiện. Ảnh nguồn FPT

Tác động của biến động năng lượng đã thể hiện rõ trong mặt bằng giá trong nước. Báo cáo tình hình giá tháng 9 và 9 tháng năm 2026 của Cục Thống kê cho biết, chỉ số giá nhóm giao thông tháng 9 tăng 3,97% so với tháng trước. Trong đó, giá xăng tăng 9,39%, dầu diesel tăng 4,53%; giá phụ tùng tăng 0,42% và dịch vụ bảo dưỡng phương tiện tăng 0,54%.

So với cùng kỳ năm 2025, nhóm giao thông tăng 11,67%, trong đó giá nhiên liệu tăng 23,96%. Những số liệu này cho thấy áp lực chi phí của doanh nghiệp vận tải không chỉ nằm ở giá xăng dầu mà còn lan sang các khoản chi phục vụ khai thác phương tiện.

Tại kỳ điều hành ngày 8-10, Bộ Công Thương công bố giá bán tối đa xăng E5RON92 ở mức 27.703 đồng/lít, tăng 1.134 đồng/lít; xăng E10RON95-III ở mức 28.254 đồng/lít, tăng 1.065 đồng/lít. Trong khi đó, dầu diesel 0.05S giảm 589 đồng/lít, còn 29.128 đồng/lít. Diễn biến trái chiều giữa các mặt hàng cho thấy mức độ tác động đến từng doanh nghiệp sẽ khác nhau, tùy loại nhiên liệu sử dụng và đặc điểm hoạt động.

Đối với vận tải đường bộ, ngoài chi phí dầu diesel hoặc xăng, doanh nghiệp còn phải tính đến các khoản bảo dưỡng, sửa chữa, thay thế phụ tùng, lốp xe và những chi phí khai thác phương tiện khác. Khi hoạt động vận chuyển kéo dài hoặc phương tiện phải chạy nhiều hơn để hoàn thành đơn hàng, áp lực lên ngân sách vận hành càng lớn.

Với doanh nghiệp vận tải hàng hóa và logistics, chi phí có thể phát sinh thêm ở khâu giao nhận, bốc xếp, lưu kho và điều phối phương tiện. Nếu hàng hóa phải chờ lâu tại cảng, kho hoặc điểm trung chuyển, doanh nghiệp có nguy cơ tăng chi phí nhân công, lưu giữ hàng và sử dụng phương tiện. Trường hợp lịch trình vận chuyển bị gián đoạn, việc bố trí lại chuyến xe, chuyến tàu cũng có thể làm phát sinh thêm chi phí.

Vận tải biển và hàng hóa xuất nhập khẩu còn chịu tác động từ biến động cước vận chuyển, phụ phí nhiên liệu và chi phí bảo hiểm hàng hải. Khi tình hình địa chính trị ảnh hưởng đến tuyến vận tải quốc tế, thời gian giao hàng và chi phí tổ chức vận chuyển có thể biến động ngay cả khi giá dầu có thời điểm giảm.

Thách thức lớn đối với doanh nghiệp là chi phí đầu vào tăng nhưng không thể lập tức điều chỉnh giá cước tương ứng. Với các hợp đồng đã ký hoặc tuyến vận tải có mức giá cạnh tranh cao, doanh nghiệp có thể phải tự hấp thụ một phần chi phí phát sinh, khiến lợi nhuận bị thu hẹp.

Nếu tình trạng này kéo dài, áp lực có thể lan sang doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu và phân phối hàng hóa. Chi phí vận chuyển tăng làm tăng giá thành sản phẩm, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh và có thể tạo thêm sức ép lên giá hàng hóa tiêu dùng.

Trước thực tế đó, doanh nghiệp cần rà soát định mức tiêu hao nhiên liệu, tối ưu lộ trình, hạn chế xe chạy rỗng, tăng hiệu quả ghép chuyến và kiểm soát chi phí bảo dưỡng. Việc thương lượng điều khoản điều chỉnh cước theo biến động nhiên liệu trong hợp đồng cũng giúp các bên chủ động hơn trước rủi ro thị trường.