Giá dầu thế giới phủ bóng lên kinh tế Canada

Người dân mua sắm tại một khu chợ ở Toronto, Canada. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Theo số liệu do Cơ quan thống kê Canada công bố ngày 16/3, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Canada trong tháng 2/2026 tăng 1,8% so với cùng kỳ năm trước, giảm so với mức 2,3% của tháng 1 và thấp hơn mức dự báo 1,9% của các nhà kinh tế.

Cơ quan này cho rằng sự hạ nhiệt của lạm phát phản ánh hiệu ứng năm cơ sở xuất phát từ chương trình miễn thuế bán hàng của chính phủ kết thúc vào tháng 2/2025. Khi chương trình này chấm dứt, giá cả năm ngoái tăng mạnh, khiến tỷ lệ lạm phát so với cùng kỳ năm nay có xu hướng thấp hơn. Tháng 3 được dự báo là tháng cuối cùng chịu ảnh hưởng đáng kể của yếu tố này.

Tuy nhiên, đằng sau bức tranh chung tương đối tích cực vẫn tồn tại nhiều áp lực chi phí sinh hoạt. Giá thực phẩm vẫn tăng nhanh hơn mức lạm phát chung, với giá cả hàng tạp hóa tăng 4,1% trong tháng 2, sau mức tăng 4,8% trong tháng 1. Cơ quan thống kê Canada cho biết giá thực phẩm đã tăng khoảng 30% trong vòng 5 năm qua, tiếp tục là một trong những yếu tố gây sức ép lớn đối với ngân sách của các gia đình ở nước này.

Chi phí nhà ở – thành phần lớn nhất trong rổ CPI với trọng số khoảng 29% – tăng 1,5% so với cùng kỳ năm trước trong tháng 2, chậm hơn so với các tháng trước đó nhờ chi phí thế chấp giảm. Tuy vậy, giá thuê nhà vẫn tăng 3,9%, phản ánh tình trạng thiếu hụt nguồn cung nhà ở tại nhiều thành phố lớn của Canada.

Ở chiều ngược lại, giá xăng giảm 14,2% so với cùng kỳ năm trước, chủ yếu do tác động kéo dài của việc bãi bỏ thuế carbon đối với nhiên liệu. Tuy nhiên, mức giảm này có thể chỉ mang tính tạm thời khi giá dầu toàn cầu đang tăng mạnh.

Giá dầu thô thế giới đã tăng hơn 40% chỉ trong vòng hai tuần, sau khi cuộc chiến tại Trung Đông làm gián đoạn hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu. Sự gia tăng giá dầu đang bắt đầu đẩy giá xăng, chi phí vận tải và vé máy bay tại Canada đi lên, đồng thời làm dấy lên lo ngại rằng lạm phát có thể tăng trở lại trong những tháng tới.

Trong bối cảnh này, thị trường tài chính và giới phân tích đang tập trung chú ý vào quyết định chính sách sắp tới của Ngân hàng trung ương Canada. Phần lớn các nhà kinh tế dự báo Ngân hàng trung ương sẽ giữ nguyên lãi suất chính sách ở mức 2,25% trong cuộc họp tuần này, đánh dấu lần thứ ba liên tiếp lãi suất được giữ ở mức ổn định.

Tuy nhiên, các chuyên gia vẫn cho rằng Ngân hàng trung ương sẽ phát đi thông điệp cứng rắn hơn trước rủi ro lạm phát gia tăng do giá năng lượng.

Ông Paul Beaudry, cựu Phó Thống đốc Ngân hàng Trung ương Canada và hiện là giáo sư kinh tế tại Đại học British Columbia, nhận định rằng Ngân hàng trung ương có thể cảnh báo về khả năng tăng lãi suất nếu cú sốc dầu mỏ bắt đầu lan rộng sang các lĩnh vực khác của nền kinh tế.

Theo ông, trong những tình huống như vậy, Ngân hàng trung ương cần “đi trước để ngăn chặn kỳ vọng lạm phát mất ổn định”, tức là tình huống doanh nghiệp và người tiêu dùng bắt đầu tin rằng giá cả sẽ tiếp tục tăng nhanh.

Trước khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, Ngân hàng trung ương Canada từng cho rằng việc điều chỉnh lãi suất thêm nữa trong ngắn hạn là ít khả năng xảy ra. Tuy nhiên, cú sốc năng lượng hiện nay đang khiến các nhà hoạch định chính sách phải đánh giá lại rủi ro.

Ông Olivier Gervais, Giám đốc dự báo tại Ngân hàng Scotia và từng là chuyên gia dự báo kinh tế tại Ngân hàng trung ương Canada, cho rằng cú sốc giá dầu chưa làm thay đổi cơ bản triển vọng kinh tế Canada trong ngắn hạn.

Trong khi đó, dữ liệu từ Bloomberg cho thấy thị trường tài chính đã bắt đầu điều chỉnh kỳ vọng, chuyển từ dự báo không có thay đổi lãi suất trong năm 2026 sang khả năng có ít nhất một đợt tăng lãi suất trong nửa cuối năm.

Ông Josh Nye, nhà kinh tế cấp cao tại RBC Global Asset Management, cho rằng lạm phát tổng thể có thể tăng lên trên 3% trong thời gian tới, cao hơn phạm vi mục tiêu 1–3% mà Ngân hàng Trung ương Canada đặt ra.

Ngoài ra, triển vọng tăng trưởng còn bị ảnh hưởng bởi những bất định liên quan đến tương lai của Hiệp định thương mại Bắc Mỹ.

Các nhà kinh tế cho rằng trong ngắn hạn, kịch bản nhiều khả năng nhất là việc Ngân hàng trung ương sẽ giữ nguyên lãi suất và theo dõi diễn biến giá năng lượng, thay vì phản ứng ngay lập tức với cú sốc dầu mỏ.

Tuy nhiên, nếu giá dầu tiếp tục tăng và bắt đầu tác động rộng hơn tới giá cả hàng hóa và dịch vụ, Ngân hàng trung ương có thể buộc phải điều chỉnh chính sách. Và như vậy, dù lạm phát hiện tại đang ở mức tương đối ổn định, thì triển vọng kinh tế Canada vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ những biến động địa chính trị và thị trường năng lượng toàn cầu trong thời gian tới.

Hà Linh (P/v TTXVN tại Ottawa)