Giá dầu thế giới tăng sốc, '3 lớp đệm' giúp Trung Quốc ổn định giá

Trong khi giá dầu toàn cầu liên tục leo thang do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, Trung Quốc - quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới lại có một cách ứng xử đáng chú ý: không để giá xăng dầu trong nước tăng theo đúng mức của thị trường quốc tế.

Trung Quốc đã làm gì để ‘kìm’ giá?

Từ đầu tháng 3/2026, thị trường dầu toàn cầu liên tục chứng kiến những cú sốc mạnh. Có thời điểm, giá dầu tại khu vực Trung Đông vượt mốc 150 USD/thùng, tăng hơn 130% so với trước khủng hoảng. Dầu Brent và WTI cũng nhanh chóng vượt ngưỡng 100 USD/thùng - mức cao nhất kể từ năm 2022.

Giá xăng dầu tại Trung Quốc được điều chỉnh hạn chế bất chấp giá dầu thế giới tăng kỷ lục, nhờ cơ chế ‘hành lang giá’ và dự trữ chiến lược. Ảnh: Sohu

Đáng chú ý, thị trường không chỉ tăng mà còn biến động cực mạnh theo từng ngày: tăng sốc, giảm sâu rồi lại bật lên. Điều này cho thấy tâm lý bất ổn và lo ngại về nguồn cung đang chi phối thị trường.

Trong khi đó, Trung Quốc vẫn điều chỉnh giá xăng dầu trong nước theo hướng tăng, nhưng không để tăng hết biên độ.

Cụ thể, truyền thông nước này đưa tin, theo tính toán, giá lẽ ra phải tăng hơn 2.000 NDT (khoảng 8 triệu đồng)/tấn, nhưng thực tế chỉ tăng khoảng một nửa. Quy đổi ra, người tiêu dùng được “giữ lại” khoảng 0,85 NDT (khoảng hơn 3 nghìn đồng)/lít so với mức tăng hoàn toàn theo thị trường.

Điều này đặt ra câu hỏi: Trung Quốc đã làm gì để “kìm” giá? Câu trả lời nằm ở cơ chế điều hành đặc thù.

Cơ chế giá: Không thả nổi hoàn toàn

Trung Quốc áp dụng cơ chế giá xăng dầu bám sát diễn biến thị trường quốc tế, nhưng không thả nổi hoàn toàn mà có sự điều tiết của Nhà nước. Cách tiếp cận này cho phép giá trong nước phản ánh xu hướng toàn cầu, đồng thời hạn chế những biến động quá mạnh gây ảnh hưởng đến nền kinh tế.

Theo cơ chế hiện hành, giá xăng dầu nội địa nước này được điều chỉnh định kỳ 10 ngày/lần, dựa trên mức giá trung bình của các loại dầu thô tiêu chuẩn thế giới thay vì phụ thuộc vào biến động ngắn hạn trong vài ngày. Nhờ đó, giá trong nước tránh được những cú tăng - giảm đột ngột theo tâm lý thị trường.

Quan trọng hơn, Trung Quốc thiết lập một “hành lang giá” với 2 ngưỡng rõ ràng. Cụ thể, khi giá dầu thế giới xuống dưới khoảng 40 USD/thùng, giá trong nước sẽ không tiếp tục giảm sâu. Ngược lại, khi giá vượt khoảng 130 USD/thùng, giá bán lẻ trong nước sẽ không tăng tương ứng hoặc chỉ tăng ở mức hạn chế.

Trong trường hợp giá dầu thế giới vượt trần, phần chi phí tăng thêm sẽ được “gánh” bởi hệ thống trong nước, bao gồm các doanh nghiệp nhà nước lớn trong ngành dầu khí và các công cụ chính sách tài khóa như thuế hoặc quỹ điều tiết.

Nhờ cơ chế này, giá xăng dầu tại Trung Quốc có thể tránh được những cú sốc quá mạnh, góp phần giữ ổn định thị trường và kiểm soát áp lực lạm phát.

‘3 lớp đệm’ giúp Trung Quốc ổn định giá

Không chỉ dựa vào cơ chế điều hành giá, Trung Quốc còn sở hữu 3 “lớp đệm” quan trọng giúp giảm thiểu tác động từ biến động dầu mỏ toàn cầu.

Ba ‘lớp đệm’ gồm vai trò của doanh nghiệp nhà nước, dự trữ chiến lược và chính sách tài khóa giúp Trung Quốc giảm sốc giá xăng dầu trong nước. Ảnh: Autoreport

Trước hết, các doanh nghiệp nhà nước trong ngành dầu khí đóng vai trò như một “bộ giảm xóc”. Các tập đoàn dầu khí nhà nước lớn như Sinopec (Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc), CNPC (Tập đoàn Dầu khí Trung Quốc) hay CNOOC (Tập đoàn Dầu khí Hải dương Quốc gia Trung Quốc) có thể chấp nhận hy sinh một phần lợi nhuận trong ngắn hạn để giữ ổn định giá bán trong nước, qua đó hạn chế tác động lan rộng tới nền kinh tế.

Bên cạnh đó, Trung Quốc duy trì lượng dự trữ dầu chiến lược lớn. Kho dự trữ này giúp nước này giảm phụ thuộc vào nguồn cung ngắn hạn trên thị trường quốc tế, đồng thời tạo dư địa để can thiệp khi thị trường biến động mạnh.

Thứ ba là chính sách tài khóa linh hoạt. Cơ chế thu “lợi nhuận đặc biệt từ dầu” cho phép Nhà nước điều tiết khi giá dầu tăng cao, đồng thời tích lũy nguồn lực để sử dụng khi cần bình ổn thị trường.

Dù được kìm lại nhưng giá xăng dầu tăng vẫn tạo áp lực đáng kể lên nền kinh tế Trung Quốc. Chi phí sản xuất các ngành năng lượng cao như hóa chất, nhựa, phân bón, thép tăng, kéo theo chỉ số giá sản xuất (PPI) leo thang. Đồng thời, chi phí vận chuyển và đi lại tăng cũng ảnh hưởng trực tiếp tới chuỗi cung ứng và sức mua của người dân.

Tuy nhiên, nhờ các cơ chế điều tiết, mức độ tác động đã được “làm mềm” đáng kể so với kịch bản thả nổi hoàn toàn.

Một điểm đáng chú ý là Trung Quốc hiện đang nỗ lực thúc đẩy tiêu dùng và phục hồi kinh tế, với mục tiêu đưa lạm phát về mức hợp lý. Tuy nhiên, việc giá dầu tăng lại không phải là tín hiệu tích cực.

Các chuyên gia nhấn mạnh đây là lạm phát chi phí (cost-push), xuất phát từ chi phí đầu vào tăng, chứ không phải lạm phát cầu kéo (demand-pull) do nhu cầu tiêu dùng tăng. Nói cách khác, giá tăng trong trường hợp này không đồng nghĩa với nền kinh tế khỏe lên, mà có thể gây áp lực ngược lại lên tăng trưởng nếu kéo dài.

Thị trường dầu mỏ toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều bất ổn, với khả năng biến động mạnh trong thời gian tới. Rủi ro đến từ căng thẳng Trung Đông, gián đoạn tại eo biển Hormuz và cắt giảm sản lượng của một số nước.

Tuy nhiên, nhu cầu toàn cầu chưa bùng nổ, năng lượng tái tạo phát triển nhanh và dự trữ dầu cao sẽ kìm đà tăng, nên giá khó duy trì ở mức quá cao lâu dài.

Theo Finance East Money

Tử Huy