Gia Lai 'đua tiến độ' giải ngân 30.000 tỷ đồng: Mở đường cho kinh tế xanh

Bức tranh giải ngân: Nơi bứt phá, chỗ vẫn... "đứng yên"

Theo báo cáo từ Sở Tài chính tại buổi làm việc chiều 31/7 do Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Tuấn Thanh chủ trì, năm 2026 Gia Lai được giao tổng kế hoạch vốn đầu tư công 30.043 tỷ đồng (ngân sách Trung ương 14.780 tỷ, ngân sách địa phương 15.262 tỷ).

Tính đến ngày 30/7, toàn tỉnh đã giải ngân đạt hơn 9.322 tỷ đồng — tương đương 33,93% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Điểm sáng nổi bật đến từ nguồn thu tiền sử dụng đất cấp tỉnh khi đã hoàn thành 100% kế hoạch. Bên cạnh đó, thu tiền thuê đất, mặt nước đạt kết quả ấn tượng 3.045 tỷ đồng (vượt 52,2% dự toán), cho thấy sức hút và dư địa lớn từ nguồn lực đất đai địa phương.

Bên cạnh đó, thu tiền sử dụng đất đạt 4.971 tỷ đồng, bằng 43,6% dự toán; thu tiền thuê đất và thuê mặt nước đạt 3.045 tỷ đồng, tương đương 152,2% dự toán, cho thấy nguồn lực đất đai đang tiếp tục đóng góp quan trọng cho đầu tư phát triển.

Tuy nhiên, bức tranh chung vẫn tồn tại những "khoảng xám" trầm lặng. Tiến độ giải ngân giữa các chủ đầu tư và địa phương đang có sự lệch pha rõ rệt. Toàn tỉnh vẫn còn 38 xã, phường đạt tỷ lệ dưới 35%, thậm chí hai xã Ia Lâu và Ia Mơ vẫn chưa phát sinh giải ngân.

Điều này phản ánh những điểm nghẽn kéo dài về giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư, xác định giá đất, bồi thường, tái định cư và năng lực tổ chức thực hiện dự án.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Tuấn Thanh phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc. (Ảnh: Kim Loan)

Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Tuấn Thanh nhấn mạnh: “Công tác giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt; góp phần quan trọng vào sự tăng trưởng kinh tế của địa phương. Vì vậy, các sở, ban, ngành và địa phương phải tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công trong các tháng còn lại của năm 2026.”

Ông yêu cầu người đứng đầu các sở, ngành, địa phương xác định rõ nguyên nhân chậm giải ngân, làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan, chủ đầu tư và nhà thầu; xem kết quả giải ngân là tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ.

Đồng thời, các chủ đầu tư phải lập kế hoạch giải ngân chi tiết theo từng dự án, từng gói thầu, đẩy nhanh nghiệm thu, thanh toán và xử lý nghiêm các nhà thầu chậm tiến độ.

Giải ngân nhanh nhưng phải đi đôi với hiệu quả

Giải ngân đầu tư công không đơn thuần là giải quyết bài toán tăng trưởng trước mắt mà còn quyết định chất lượng phát triển trong dài hạn. Mỗi đồng vốn đầu tư công được giải ngân đúng tiến độ, đúng mục đích sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa tới nhiều lĩnh vực như xây dựng, vận tải, thương mại, dịch vụ và việc làm, qua đó kích thích đầu tư xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương.

Đối với Gia Lai, phần lớn nguồn vốn đang tập trung cho các công trình hạ tầng giao thông, phát triển đô thị, thủy lợi và các dự án trọng điểm. Khi các dự án này hoàn thành đúng tiến độ sẽ góp phần giảm chi phí logistics, tăng khả năng kết nối vùng, thúc đẩy tiêu thụ nông sản, thu hút doanh nghiệp và mở rộng không gian phát triển kinh tế.

Tăng tốc giải phóng mặt bằng cao tốc Quy Nhơn - Pleiku.

Đặc biệt, dự án cao tốc Quy Nhơn – Pleiku với nguồn vốn 9.100 tỷ đồng được kỳ vọng tạo bước đột phá về liên kết vùng giữa Tây Nguyên với khu vực duyên hải Nam Trung Bộ, mở ra cơ hội phát triển chuỗi logistics, công nghiệp chế biến và xuất khẩu nông sản.

Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả lâu dài, quá trình triển khai cần bảo đảm các yêu cầu về quản lý tài nguyên, bảo vệ rừng, kiểm soát chất thải xây dựng, hạn chế bụi, tiếng ồn và hoàn nguyên môi trường sau thi công.

Khai thác nguồn lực đất đai gắn với phát triển bền vững

Việc thu ngân sách từ đấu giá quyền sử dụng đất và tiền thuê đất đạt kết quả tích cực cho thấy dư địa khai thác nguồn lực đất đai của Gia Lai vẫn còn lớn.

Tuy nhiên, hiệu quả của nguồn thu từ đất không chỉ được đo bằng số thu ngân sách mà còn ở cách địa phương chuyển hóa nguồn lực này thành các công trình tạo giá trị gia tăng lâu dài.

Trong bối cảnh yêu cầu tăng trưởng ngày càng gắn chặt với phát triển xanh, giải ngân vốn đầu tư công không chỉ cần nhanh mà còn phải đúng trọng tâm, đúng quy hoạch và minh bạch.

Với kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 lên tới 30.043 tỷ đồng, trong đó có 9.100 tỷ đồng dành cho dự án cao tốc Quy Nhơn – Pleiku, việc đẩy nhanh đấu giá quyền sử dụng đất, xác định giá đất, giao đất và thu tiền sử dụng đất sẽ góp phần bảo đảm dòng vốn cho các dự án hạ tầng chiến lược, giảm áp lực cân đối ngân sách và tạo thêm dư địa thu hút đầu tư.

Đáng chú ý, dự án cao tốc Quy Nhơn – Pleiku được kỳ vọng sẽ mở rộng không gian phát triển giữa Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ, rút ngắn thời gian vận chuyển nông sản, giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và tạo động lực hình thành các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, đô thị và dịch vụ dọc hành lang kinh tế mới. Khi hạ tầng giao thông được đầu tư đồng bộ, giá trị đất đai cũng được gia tăng theo quy hoạch, tạo nguồn thu bền vững để địa phương tiếp tục tái đầu tư.

Tại cuộc họp, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Tuấn Thanh yêu cầu các đơn vị phát triển quỹ đất và chính quyền các xã, phường đẩy nhanh tiến độ đấu giá các khu đất theo kế hoạch; đồng thời phối hợp hoàn thiện thủ tục xác định giá đất, giao đất, chuyển hồ sơ sang cơ quan thuế để sớm thu ngân sách. Chỉ đạo này không chỉ nhằm hoàn thành dự toán thu năm 2026 mà còn hướng đến việc khai thác hiệu quả quỹ đất, hạn chế tình trạng đất đai bị bỏ hoang hoặc chậm đưa vào sử dụng.

Đất đai là nguồn tài nguyên hữu hạn. Vì vậy, mỗi khu đất được đấu giá thành công cần gắn với quy hoạch phát triển đô thị, công nghiệp, dịch vụ và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, tránh khai thác theo hướng ngắn hạn chỉ để tăng thu ngân sách.

Nguồn thu từ đất cần tiếp tục được ưu tiên đầu tư cho các công trình giao thông, hạ tầng môi trường, cấp thoát nước, xử lý chất thải, ứng phó biến đổi khí hậu và các công trình an sinh xã hội.

Mỗi đồng vốn đầu tư công được giải ngân đúng tiến độ, đúng trọng tâm không chỉ thúc đẩy tăng trưởng GDP trước mắt, mà còn là "vốn mồi" kích thích đầu tư xã hội, khơi thông toàn bộ nền kinh tế Gia Lai theo hướng xanh, hiện đại và phát triển bền vững.