Gia Lai: Nỗ lực xác định danh tính liệt sĩ bằng ADN

Các liệt sĩ được an táng tại nghĩa trang xã Đức Cơ, tỉnh Gia Lai. Ảnh: C.Đ

Những ngày đầu tháng 7, tại Nghĩa trang liệt sĩ Mỹ Thắng, thôn 8 Tây, xã Phù Mỹ Đông, tỉnh Gia Lai, hàng chục cán bộ, chiến sĩ, lực lượng dân quân cùng các đơn vị chuyên môn miệt mài thực hiện công tác khai quật, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN.

Mỗi phần mộ được mở không chỉ là một quy trình chuyên môn nghiêm ngặt mà còn là hành trình thắp lên hy vọng xác định danh tính cho những người con đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Ngay từ sáng sớm, tại khu vực khai quật, các tổ công tác được phân công rõ nhiệm vụ như bảo vệ hiện trường, khai quật, y tế, hậu cần và tiếp nhận mẫu. Dưới những lán bạt dã chiến, mọi công đoạn diễn ra khẩn trương nhưng cẩn trọng, tỉ mỉ.

Trung tá Phạm Hữu Lộc, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy Quân sự (CHQS) xã Phù Mỹ Đông cho biết, chiến dịch được địa phương triển khai từ ngày 25/6 đến nay. Thực hiện kế hoạch của cấp trên, Đảng ủy và UBND xã đã thành lập các tổ công tác, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng để tổ chức khai quật, lấy mẫu hài cốt đúng quy trình. Nghĩa trang Liệt sĩ Mỹ Thắng hiện có 445 phần mộ liệt sĩ, trong đó còn 118 phần mộ chưa xác định được danh tính.

Theo Trung tá Phạm Hữu Lộc, sau khi khai quật, các mẫu hài cốt được Đội K52 thu nhận, chuyển cho tổ y tế kiểm tra, bảo quản theo quy định trước khi bàn giao Ban Chỉ huy Quân sự xã quản lý.

Trực tiếp đảm nhận nhiệm vụ khai quật là cán bộ, chiến sĩ Đội K52, Bộ Chỉ huy Quân sự (CSHQ) tỉnh Gia Lai, đơn vị nhiều năm thực hiện công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong và ngoài nước. Với họ, từng nhát bay đưa xuống lòng đất đều phải hết sức nhẹ nhàng, bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến việc thu thập mẫu phục vụ giám định ADN.

Thiếu tá Trần Hoàng Nam, thành viên Đội K52, Bộ CHQS tỉnh Gia Lai cho biết, điều kiện địa chất tại mỗi nghĩa trang khác nhau, gây nhiều khó khăn trong quá trình khai quật. Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Mỹ Thắng, nền đất cát dễ sụt lún khiến việc tiếp cận phần mộ phải đặc biệt thận trọng. Trong khi đó, ở nhiều nghĩa trang khác, nước ngầm xuất hiện khi đào sâu cũng ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ và chất lượng công việc.

“Mỗi trường hợp đều phải xác định thật kỹ. Có những phần mộ phải mở rộng khu vực khai quật vì hài cốt không còn nằm đúng vị trí ban đầu. Anh em luôn động viên nhau kiên trì, cố gắng tìm đầy đủ nhất có thể", Thiếu tá Trần Hoàng Nam chia sẻ.

Lực lượng chức năng tỉnh Gia Lai định danh cẩn thận trong quá trình tìm hài cốt liệt sĩ tại các ngôi mộ. Ảnh: H.Q

Cách khu vực khai quật không xa, các kỹ thuật viên thực hiện công đoạn lấy mẫu ADN theo quy trình nghiêm ngặt. Từng mẫu xương được làm sạch, ghi chép thông tin, chụp ảnh, đánh mã số, niêm phong và bảo quản cẩn thận nhằm bảo đảm chất lượng phục vụ giám định.

Bác sĩ Dương Công Hoàng, kíp trưởng kíp lấy mẫu cho biết, sau khi hoàn tất việc lấy mẫu, phần hài cốt còn lại sẽ được bàn giao cho đơn vị số hóa để hoàn nguyên phần mộ. Các mẫu ADN được lưu giữ theo đúng quy định trước khi chuyển đến đơn vị chuyên môn giám định, phục vụ công tác xác định danh tính liệt sĩ.

Cùng với các địa phương khác, lực lượng quân đội và các đơn vị chức năng đang triển khai công tác khai quật, lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN tại Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Thuận, xã Bình Hiệp và Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Tường, xã Bình Phú, tỉnh Gia Lai.

Theo Ban Chỉ đạo tỉnh Gia Lai, trong chiến dịch, toàn tỉnh có 11.994 phần mộ tại 119 nghĩa trang chưa có thông tin cần khai quật, lấy mẫu. Đến nay, đã khai quật hơn 1.000 phần mộ, thu được hơn 580 mẫu đủ điều kiện giám định ADN và hơn 450 mẫu chưa đủ điều kiện.

Đại tá Phạm Văn Đạt, Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Gia Lai thông tin, với vai trò cơ quan thường trực, Bộ CHQS tỉnh đã tham mưu xây dựng kế hoạch tổng thể, thành lập các tổ công tác liên ngành, đội và kíp lấy mẫu, đồng thời tổ chức tập huấn trước khi triển khai đồng loạt tại các nghĩa trang.

“Cán bộ, chiến sĩ, nhân viên y tế và các lực lượng tham gia đều xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, là mệnh lệnh từ trái tim. Mỗi người đều làm việc với tinh thần trách nhiệm cao nhất để góp phần sớm xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin. Chúng tôi quyết tâm hoàn thành Chiến dịch 500 ngày đêm trước dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2027)”, Đại tá Phạm Văn Đạt nói.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Thị Thanh Lịch đã ký ban hành kế hoạch truyền thông “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” trên địa bàn toàn tỉnh.

Theo kế hoạch, tỉnh đặt mục tiêu tạo đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, các cơ quan báo chí, truyền thông và toàn xã hội nhằm góp phần hoàn thành thắng lợi Chiến dịch 500 ngày đêm.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là thành lập và vận hành Tổ Truyền thông chuyên trách, có nhiệm vụ tiếp nhận, xử lý, chuyển hóa thông tin từ nhiều nguồn để phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Lịch, tỉnh Gia Lai cũng kêu gọi người dân cung cấp thông tin, manh mối, kỷ vật, bản đồ vẽ tay, lời kể nhân chứng, hình ảnh, video, tọa độ GPS và mẫu sinh phẩm ADN nhằm hỗ trợ công tác tìm kiếm, xác định danh tính liệt sĩ.