Giá nguyên vật liệu tăng, áp lực dồn từ nhà máy ra công trường

“Khi xăng tăng giá, gần như mọi thứ đều tăng theo”, ông Hoàng Kim Đức, Giám đốc Công ty Xây dựng Đất Thành ở TP.HCM, chia sẻ, như một cách tóm lược áp lực đang dồn nén lên ngành xây dựng. Giá vật liệu xây dựng, từ cát, đá, xi măng đến sắt thép, thậm chí cả chi phí nhân công, tất cả đều leo thang trong thời gian ngắn, khiến nhiều nhà thầu rơi vào thế “trở tay không kịp”.

Trong bối cảnh đó, những hợp đồng đã ký trước với mức giá cố định trở thành gánh nặng. Không ít doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh đơn giá thi công để cầm cự, dù điều này đồng nghĩa với nguy cơ ảnh hưởng đến uy tín và mối quan hệ với khách hàng.

Doanh nghiệp của ông Đức cũng buộc phải tăng 5% đơn giá thi công phần thô và hoàn thiện. Đây cũng là lần điều chỉnh giá lần thứ hai chỉ trong ba tháng đầu năm. “Nhiều khi, nhà thầu không chỉ xây nhà bằng vật liệu, mà còn xây bằng uy tín và cả những áp lực mà ít ai nhìn thấy”, ông Đức chia sẻ.

Vật liệu xây dựng đồng loạt tăng giá

Làn sóng tăng giá nguyên vật liệu đang lan rộng trong ngành xây dựng, khi các doanh nghiệp đồng loạt đối mặt với chi phí đầu vào leo thang dưới tác động của biến động địa chính trị toàn cầu.

Tại cuộc họp mới đây giữa Bộ Công Thương và các doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng nhằm tìm giải pháp ứng phó với ảnh hưởng từ xung đột Trung Đông, ông Bùi Nguyên Quỳnh, Phó tổng giám đốc Xi măng Hà Tiên, cho biết hầu hết nguyên liệu đầu vào đều đang tăng giá mạnh.

Cụ thể, giá than tăng từ 7 - 10%, trong khi thạch cao và nhiều nguyên liệu khác tăng tới 15 - 20%. Đáng chú ý, chi phí vận chuyển clinker bằng đường biển cũng leo thang, có tuyến tăng thêm 50.000 - 100.000 đồng/tấn, trong bối cảnh nguồn tàu khan hiếm và hoạt động logistics bị gián đoạn.

Áp lực chi phí buộc các doanh nghiệp xi măng phải điều chỉnh giá bán. Nhiều đơn vị đã tăng khoảng 100.000 đồng mỗi tấn, trong khi Tổng công ty Xi măng Việt Nam chọn mức tăng “dè dặt” hơn, khoảng 60.000 - 70.000 đồng mỗi tấn nhằm giảm bớt cú sốc cho thị trường.

Tuy nhiên, theo ông Quỳnh, nếu căng thẳng địa chính trị kéo dài, dư địa tăng giá vẫn còn và khó tránh khỏi. Khi đó, hệ lụy không chỉ dừng ở chi phí sản xuất mà còn có thể lan sang phía cầu, khi nhu cầu xây dựng và bất động sản suy yếu, kéo theo tiêu thụ xi măng giảm trong những tháng tới.

Các doanh nghiệp thép đã thông báo tăng giá khoảng 300.000 đồng/tấn từ đầu tháng 3. Ảnh minh họa: Hoàng Anh

Theo ghi nhận của TheLEADER, từ đầu tuần này, nhiều doanh nghiệp xi măng tại Việt Nam đồng loạt thông báo tăng giá, trong đó có nhiều doanh nghiệp áp dụng mức giá mới ngay lập tức. Đây được xem là đợt điều chỉnh giá thứ ba của ngành xi măng từ đầu năm 2026 đến nay.

Chẳng hạn, Công ty TNHH Vật liệu xây dựng xi măng SCG Việt Nam mới đây đã thông báo tăng thêm 100.440 đồng/tấn đối với tất cả các chủng loại xi măng bao và xi măng rời. Mức giá mới sẽ được áp dụng từ ngày 21/3/2026 trên toàn bộ hệ thống phân phối và các điểm giao nhận hàng.

Trước đó, Công ty CP Xi măng VICEM Bỉm Sơn cũng đã điều chỉnh tăng giá bán thêm 100.000 đồng mỗi tấn (đã bao gồm VAT) đối với cả xi măng bao và xi măng rời, có hiệu lực từ ngày 15/3.

Việc nhiều doanh nghiệp xi măng cùng lúc điều chỉnh giá cho thấy áp lực chi phí không còn mang tính cục bộ mà đã lan rộng trên toàn ngành. Trong bối cảnh giá nguyên liệu đầu vào như than, thạch cao và chi phí vận chuyển liên tục leo thang, việc giữ giá bán ổn định ngày càng trở nên khó khăn.

Không chỉ xi măng, ngành thép cũng đang chịu áp lực tương tự. Chẳng hạn, Công ty TNHH MTV Thép miền Nam - VNSteel vừa thông báo tăng giá thép thành phẩm trên toàn hệ thống, trong bối cảnh chi phí sản xuất tiếp tục leo thang.

Cụ thể, từ ngày 1/4/2026, doanh nghiệp này sẽ tăng thêm 300.000 đồng/tấn đối với thép cây và thép cuộn (chưa gồm VAT). Động thái này được công bố sớm gần hai tuần và chưa áp dụng ngay sau thông báo.

Trước đó, Thép miền Nam cũng đã tăng 200.000 đồng/tấn, áp dụng từ 16/3. Như vậy, chỉ trong chưa đầy một tháng, doanh nghiệp hai lần điều chỉnh giá, phản ánh rõ áp lực chi phí trong ngành.

Xu hướng này cũng diễn ra trên toàn thị trường khi nhiều doanh nghiệp như Hòa Phát, Việt Ý… cũng đồng loạt tăng khoảng 300.000 đồng/tấn từ đầu tháng 3, chủ yếu do giá phôi thép và nguyên liệu đầu vào trên thế giới đi lên.

Ông Phạm Công Thảo, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Thép Việt Nam, cho biết chi phí sản xuất đã tăng thêm khoảng 50.000 - 100.000 đồng mỗi tấn do giá dầu và khí LPG tăng. Đồng thời, giá quặng sắt và thép phế liệu nhập khẩu cũng liên tục leo thang, làm gia tăng áp lực lên giá thành sản phẩm.

Trước tình hình giá vật liệu xây dựng đang "leo thang" từng ngày, ông Bùi Nguyên Quỳnh, Phó tổng giám đốc Xi măng Hà Tiên, kiến nghị cho phép điều chỉnh giá trong các công trình đầu tư công. Đây được xem là cơ chế quan trọng giúp chia sẻ rủi ro chi phí giữa nhà thầu và chủ đầu tư, tránh tình trạng doanh nghiệp bị “kẹt” trong các hợp đồng đã chốt giá khi vật liệu tăng mạnh.

Bên cạnh đó, ông Quỳnh cũng đề xuất giảm thuế xuất khẩu clinker nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm xi măng Việt Nam trên thị trường quốc tế. Trong bối cảnh nhu cầu nội địa chưa thực sự phục hồi, xuất khẩu vẫn là kênh tiêu thụ quan trọng giúp doanh nghiệp duy trì sản lượng và dòng tiền.

Một kiến nghị khác là giãn các loại thuế và phí tài nguyên, qua đó giảm áp lực tài chính trong ngắn hạn cho doanh nghiệp. Khi chi phí sản xuất liên tục tăng, việc có thêm dư địa tài chính sẽ giúp doanh nghiệp ổn định hoạt động và tránh những điều chỉnh giá quá mạnh.

Đặc biệt, ông Quỳnh nhấn mạnh vai trò của đầu tư công như một “đòn bẩy” kích cầu thị trường nội địa. "Việc thúc đẩy giải ngân các dự án hạ tầng không chỉ tạo đầu ra ổn định cho ngành xi măng mà còn lan tỏa tích cực đến toàn bộ chuỗi giá trị xây dựng", ông nhấn mạnh.

Sản xuất thép tại nhà máy thép Hòa Phát. Ảnh: Hoàng Anh

Đại diện Hiệp hội Thép Việt Nam cũng cho biết, nhu cầu tiêu thụ trong hai tháng đầu năm nay tăng khá tốt, phản ánh sự cải thiện của hoạt động xây dựng và sản xuất. Tuy nhiên, diễn biến giá năng lượng gần đây đang trở thành yếu tố gây sức ép đáng kể lên chi phí sản xuất của doanh nghiệp.

Cụ thể, giá các loại nhiên liệu như dầu FO và khí LPG đồng loạt tăng, khiến chi phí sản xuất thép đội thêm khoảng 50.000 - 100.000 đồng mỗi tấn. Đây là mức tăng không nhỏ trong bối cảnh biên lợi nhuận của ngành vốn chịu nhiều cạnh tranh.

Không chỉ năng lượng, chi phí logistics cũng tăng từ 10 - 20%, trong khi giá nguyên liệu trên thị trường quốc tế tiếp tục leo thang. Giá quặng sắt hiện đã lên khoảng 109 USD/tấn, còn thép phế liệu nhập khẩu từ Nhật Bản tăng thêm khoảng 20 USD/tấn. Sự cộng hưởng của các yếu tố này đang tạo ra áp lực kép lên giá thành sản phẩm.

Dù vậy, các doanh nghiệp trong ngành vẫn đang chủ động ứng phó bằng cách tăng cường dự trữ nguyên liệu và đảm bảo nguồn cung ổn định. Đây được xem là bước đi cần thiết nhằm giảm thiểu rủi ro gián đoạn sản xuất trong bối cảnh thị trường biến động.

Theo đánh giá của hiệp hội, nếu xu hướng chi phí đầu vào tiếp tục duy trì, giá thép trong thời gian tới khó tránh khỏi áp lực điều chỉnh tăng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp sản xuất mà còn lan sang toàn bộ chuỗi giá trị xây dựng.

Ở góc độ chính sách, Hiệp hội Thép Việt Nam kiến nghị tạo điều kiện để doanh nghiệp vận hành tối đa công suất khi thị trường thuận lợi, giúp tối ưu chi phí sản xuất và nâng cao hiệu quả hoạt động, góp phần ổn định nguồn cung và giảm áp lực tăng giá.

Áp lực lan sang bất động sản, đe dọa nguồn cung

Áp lực chi phí không còn là câu chuyện riêng lẻ của từng doanh nghiệp mà đang lan rộng trên toàn ngành, khi giá nguyên liệu đầu vào đồng loạt tăng dưới tác động của biến động địa chính trị và thị trường năng lượng toàn cầu. Và khi chi phí xây dựng bị đẩy lên, hệ quả tất yếu là mặt bằng giá bất động sản khó tránh khỏi xu hướng đi lên, khiến giấc mơ an cư của nhiều người dân ngày càng trở nên xa vời hơn.

Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), chi phí vật liệu thường chiếm tới 60 - 70% tổng chi phí xây dựng. Vì vậy, chỉ cần giá vật liệu tăng trong thời gian ngắn cũng đủ khiến nhiều dự án bị “đảo chiều” về hiệu quả tài chính.

Không dừng lại ở phạm vi từng dự án, tác động còn lan rộng ở cấp độ thị trường. Bởi lẽ, hạ tầng - yếu tố nền tảng quyết định tốc độ phát triển đô thị - đang chịu áp lực chi phí ngày càng lớn do giá nhiên liệu và vật liệu biến động. Khi chi phí xây dựng hạ tầng tăng, mặt bằng giá bất động sản gần như khó tránh xu hướng đi lên, đặc biệt ở các phân khúc gắn chặt với hạ tầng như nhà ở, khu đô thị mới hay bất động sản công nghiệp.

Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh kế hoạch tài chính, thậm chí giãn tiến độ triển khai dự án để kiểm soát rủi ro. "Hệ quả là nguồn cung mới có nguy cơ bị thu hẹp, tạo thêm áp lực lên thị trường vốn đã thiếu hụt sản phẩm ở nhiều phân khúc", ông Châu nhấn mạnh.

Về dài hạn, theo Chủ tịch HoREA, nếu không có các giải pháp hiệu quả nhằm kiểm soát chi phí và ổn định thị trường vật liệu, áp lực tăng giá có thể tiếp tục lan rộng. Điều này không chỉ làm gia tăng rào cản tiếp cận nhà ở của người dân, mà còn ảnh hưởng đến sức hấp dẫn của môi trường đầu tư bất động sản.

An Nhiên