Giá nhiên liệu tăng, trường học Mỹ chật vật trước thềm năm học mới

Khuôn viên Đại học Harvard ở Cambridge, bang Massachusetts, Mỹ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Khi học sinh Mỹ chuẩn bị bước vào năm học mới, nhiều học khu (school district) trên khắp nước Mỹ đang phải đối mặt với một vấn đề ngoài chương trình giảng dạy: chi phí nhiên liệu tăng mạnh, đe dọa ngân sách vận hành xe buýt trường học.

Theo khảo sát của đài NPR, giá dầu diesel bình quân tại Mỹ ngày 26/8 đạt khoảng 5,62 USD/gallon (1 gallon = 3,78 lít), tăng gần 2 USD so với mức 3,70 USD/gallon cùng thời điểm năm 2025. Khoảng 90% trong tổng số 480.000 xe buýt trường học tại Mỹ vẫn sử dụng diesel, khiến chi phí nhiên liệu trở thành gánh nặng đáng kể đối với các học khu.

Giá nhiên liệu tăng mạnh từ mùa Xuân, trong bối cảnh cuộc xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran làm gián đoạn nguồn cung năng lượng và đẩy giá dầu thế giới lên cao. Khảo sát các học khu hồi tháng 5/2026 cho thấy hơn một nửa đã bị thâm hụt hoặc đứng trước nguy cơ thiếu ngân sách dành cho nhiên liệu.

Để đối phó, khoảng 40% học khu cho biết phải điều chỉnh hoặc gộp các tuyến xe buýt, trong khi khoảng 20% cắt giảm những chuyến không bắt buộc, như phục vụ các chuyến tham quan, dã ngoại. Một số học khu phải sử dụng quỹ dự phòng, làm giảm nguồn lực dành cho các tình huống khẩn cấp trong tương lai.

Tại học khu Yakima ở bang Washington, chi phí diesel trong năm học mới dự kiến tăng khoảng 38%, tương đương 130.000 USD. Học khu đã phải gộp tuyến, thay đổi giờ học, giảm số chuyến và tăng số học sinh trên mỗi xe buýt. Các biện pháp này có thể tiết kiệm khoảng 400.000-500.000 USD, nhưng đồng thời khiến tài xế phải làm việc lâu hơn và học sinh có nguy cơ phải di chuyển trong thời gian dài hơn.

Không chỉ các trường học chịu ảnh hưởng, chi phí tựu trường của các gia đình Mỹ cũng tăng. Một gia đình có con đi học dự kiến chi trung bình khoảng 922 USD cho mùa tựu trường năm nay, trong đó 47% số gia đình được khảo sát dự đoán chi phí cao hơn năm 2025. Một số phân tích cho thấy một danh sách đồ dùng học tập thông thường hiện có giá gần 175 USD, tăng khoảng 8% trong một năm.

Các mức thuế nhập khẩu của chính quyền Tổng thống Donald Trump cũng góp phần làm tăng chi phí. Một số nhà sản xuất vở, keo dán và thiết bị điện tử đã thông báo tăng giá do tác động của thuế nhập khẩu. Trong khi đó, chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) tháng 7 vẫn tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước, gần gấp đôi mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang (Fed).

Áp lực chi phí diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Trump tiếp tục thu hẹp quy mô Bộ Giáo dục, cắt giảm nhân sự và chuyển một số chức năng sang các bộ khác. Tổng thống Trump lâu nay chủ trương giải thể Bộ Giáo dục liên bang và chuyển phần lớn quyền quyết định về giáo dục cho các bang.

Các quan chức giáo dục địa phương cho biết trong bối cảnh ngân sách ngày càng chịu sức ép, ưu tiên trước mắt là hạn chế tác động đối với hoạt động giảng dạy. Tuy nhiên, khi chi phí nhiên liệu, vận chuyển và vật dụng học tập tiếp tục tăng, các gia đình và học khu ngày càng phải đưa ra những lựa chọn khó khăn để duy trì hoạt động trong năm học mới./.