Giá phân bón tăng mạnh: Phân Ure tăng 54%

Giá phân bón tăng vọt do gián đoạn nguồn cung

Giá phân bón trên thị trường quốc tế đang tăng mạnh trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông leo thang. Theo Nikkei Asia, việc gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz đã khiến chuỗi cung ứng phân bón bị đình trệ, ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều quốc gia phụ thuộc nguồn nhập khẩu.

Số liệu từ Ngân hàng Thế giới (World Bank) cho thấy giá urê đã tăng 54% từ tháng 2 đến tháng 3, lên mức 726 USD/tấn. So với cùng kỳ năm trước, mức giá này cao hơn hơn 80% và là đỉnh cao nhất kể từ tháng 4/2022.

Vai trò của khí tự nhiên trong sản xuất phân bón

Các loại phân bón chính như urê và amoniac được sản xuất từ khí tự nhiên kết hợp với nitơ trong không khí. Khi giá khí tự nhiên tăng khoảng 60% trong cùng giai đoạn, chi phí sản xuất phân bón cũng tăng theo.

Các quốc gia vùng Vịnh như Qatar, Arab Saudi và Oman giữ vai trò quan trọng trong xuất khẩu phân bón toàn cầu. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), khu vực này chiếm 30–35% lượng urê và 20–30% lượng amoniac xuất khẩu trên thế giới.

Eo biển Hormuz và nút thắt vận chuyển

Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển quan trọng đối với năng lượng và nguyên liệu công nghiệp. Khoảng 50% lưu huỳnh thương mại toàn cầu, nguyên liệu cần thiết để sản xuất axit sulfuric, được vận chuyển qua khu vực này.

Một số nhà máy sản xuất urê tại Qatar đã phải tạm ngừng hoạt động, trong khi việc vận chuyển phân bón gần như bị đình trệ hoàn toàn. Nguồn cung phân bón gốc photphat cũng chịu ảnh hưởng do phụ thuộc vào lưu huỳnh từ khu vực Trung Đông.

Giá phân bón tăng mạnh: Phân Ure tăng 54%

Giá phân bón kéo theo biến động thị trường lương thực

Giá phân bón tăng cao đang tạo áp lực trực tiếp lên giá lương thực toàn cầu. Khi chi phí đầu vào tăng, nông dân buộc phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất hoặc giảm diện tích gieo trồng.

Giá lúa mì tại Mỹ trong tháng 3 đã đạt 276 USD/tấn, tăng 7% so với tháng trước. Các khu vực sản xuất lớn như Trung Tây Mỹ còn chịu ảnh hưởng của thời tiết khô hạn, làm giảm triển vọng sản lượng.

Nhu cầu nhiên liệu sinh học đẩy giá dầu thực vật

Giá dầu thô tăng khiến nhu cầu sản xuất nhiên liệu sinh học tăng theo. Điều này kéo giá các loại dầu thực vật như dầu đậu nành và dầu cọ đi lên. Trong tháng 3, giá dầu đậu nành đã tăng tới 16% so với tháng trước.

Một số quốc gia Đông Nam Á đang cân nhắc nâng tỷ lệ pha trộn nhiên liệu sinh học nhằm giảm áp lực giá nhiên liệu, càng làm gia tăng nhu cầu đối với nguyên liệu nông sản.

Nguy cơ đối với nông nghiệp tại các nước đang phát triển

Giá phân bón chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí sản xuất nông nghiệp, đặc biệt tại các nước đang phát triển. Tại Bắc Mỹ, chi phí phân bón chiếm khoảng 10% giá trị sản xuất ngô, nhưng tại Tây Phi có thể lên tới 56%.

Khi chi phí đầu vào tăng cao, nông dân có thể phải cắt giảm diện tích canh tác hoặc trì hoãn mùa vụ. Điều này làm gia tăng rủi ro thiếu hụt nguồn cung lương thực trong thời gian tới.

Khả năng ứng phó còn hạn chế

Thị trường phân bón hiện không có hệ thống dự trữ chiến lược toàn cầu như dầu mỏ, khiến khả năng ứng phó với các cú sốc nguồn cung bị hạn chế. Việc tìm nguồn thay thế cũng gặp khó khăn do nguyên liệu đầu vào tập trung tại một số khu vực nhất định.

Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres đã kêu gọi các bên liên quan sớm khôi phục hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz để giảm áp lực lên thị trường lương thực, đặc biệt tại châu Phi và Nam Á.

Triển vọng giá phân bón và lương thực thời gian tới

Trong bối cảnh mùa gieo trồng vụ xuân đang diễn ra tại Bắc bán cầu, việc gián đoạn kéo dài có thể ảnh hưởng sâu rộng đến sản xuất nông nghiệp toàn cầu. Giá phân bón và năng lượng nếu tiếp tục duy trì ở mức cao sẽ làm tăng chi phí sản xuất và kéo theo giá lương thực tăng.

Trước đây, xung đột Nga – Ukraine từng khiến thị trường lương thực biến động mạnh, nhưng nguồn cung đã dần ổn định sau khoảng sáu tháng khi các khu vực khác tăng sản lượng. Tuy nhiên, với phân bón, việc thay thế nguồn cung khó khăn hơn nhiều.