Gia tăng xuất khẩu năm 2026

Các ngành hàng nỗ lực đẩy mạnh xuất khẩu. Ảnh: N.T.

Dự kiến tổng kim ngạch xuất khẩu sẽ tăng trên 8%

Tại báo cáo Vietnam at a glance – Quán quân tăng trưởng châu Á vượt “sóng gió” thuế quan của HSBC, cơ quan này đã đưa ra nhận định: Bước sang năm 2026, Việt Nam không phải là ngoại lệ trước nguy cơ suy giảm thương mại toàn cầu nhưng chúng tôi tin rằng việc xuất khẩu sản phẩm “phù hợp” (ví dụ như điện tử) trong bối cảnh nhu cầu được thúc đẩy bởi trí tuệ nhân tạo (AI) và thị phần ngày càng mở rộng tại Mỹ có thể giúp Việt Nam vượt qua một số khó khăn trong thương mại. Thêm vào đó, chúng tôi kỳ vọng việc tập trung vào phát triển cơ sở hạ tầng sẽ tiếp tục trong năm mới, đẩy nhanh các dự án lớn trọng điểm và thúc đẩy tăng trưởng. Nhìn chung, chúng tôi dự báo tăng trưởng GDP sẽ đạt 6,7% vào năm 2026.

Cùng với đó, các tổ chức kinh tế cũng đưa ra đánh giá rất cao về tiềm năng kinh tế, tiềm năng xuất khẩu của các ngành kinh tế Việt Nam. Và thật vậy, nếu như nhìn lại quá khứ chúng ta hoàn toàn có đủ căn cứ để lạc quan trong tương lai. Chẳng hạn, dù chịu ảnh hưởng bởi những biện pháp bảo hộ thương mại và thuế quan tại các thị trường chủ lực như Hoa Kỳ, ngành điện tử vẫn ghi nhận tốc độ tăng cao, thể hiện năng lực cạnh tranh và sự phù hợp của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Foxconn - một trong những nhà lắp ráp linh kiện và thiết bị điện tử lớn nhất thế giới đang mở rộng năng lực sản xuất tại Việt Nam với các dây chuyền sản xuất mới, hứa hẹn sản lượng và giá trị xuất khẩu tiếp tục tăng trong năm 2026.

Bà Đỗ Thị Thúy Hương - Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam khẳng định, từ một nền kinh tế gia công đơn thuần, Việt Nam đã chuyển mình thành trung tâm sản xuất thông minh, thu hút hàng trăm tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài từ các tập đoàn lớn. Những nhà máy trị giá từ vài chục triệu USD đến hàng tỷ USD của các tập đoàn công nghệ lớn từ Hàn Quốc, Mỹ và nhiều quốc gia đã giúp Việt Nam duy trì kim ngạch xuất khẩu điện tử vượt 100 tỷ USD/năm.

Ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) cho biết, năm 2026, dự kiến tổng kim ngạch xuất khẩu sẽ tăng trên 8% so với năm 2025. Đồng thời, cán cân thương mại được kỳ vọng tiếp tục có xuất siêu ở mức trên 23 tỷ USD, tăng khoảng 15% so với năm trước. Đây là con số đầy thách thức trong bối cảnh một số thị trường mới xuất hiện rào cản kỹ thuật và yêu cầu tiêu chuẩn ngày càng cao.

Siết quản lý xuất xứ

Ông Trần Việt Hòa - Cục trưởng Cục Công nghiệp, Bộ Công thương đánh giá, mục tiêu đặt ra cho năm 2026 rất cao trong khi dư địa thị trường đang dần thu hẹp; đòi hỏi những giải pháp mang tính đột phá thay vì chỉ dựa vào đà tăng trưởng truyền thống. Do đó, cần phân tích sâu hơn mối quan hệ giữa khối FTA và khối doanh nghiệp nội địa, giữa tăng trưởng xuất khẩu với tính bền vững của nhập khẩu nguyên liệu phục vụ sản xuất.

Vấn đề tự chủ nguồn cung, nội địa hóa và nâng cao năng lực sản xuất trong nước có ý nghĩa then chốt đối với khả năng duy trì tăng trưởng xuất nhập khẩu trong trung và dài hạn.

Ngoài ra, một trong những nội dung nhận được sự quan tâm là quản lý xuất xứ hàng hóa. Đây không chỉ là điều kiện để doanh nghiệp tận dụng ưu đãi thuế quan trong các FTA, mà còn là yêu cầu ngày càng được các thị trường nhập khẩu giám sát chặt chẽ.

Bà Nguyễn Thảo Hiền - Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công thương) cho rằng, môi trường thương mại quốc tế đang bất ổn với nhiều rào cản mới được dựng lên. Vì vậy, các đơn vị liên quan cần tăng cường phối hợp trong xây dựng cơ chế, chính sách xử lý chống chuyển tải bất hợp pháp và chống gian lận thương mại về nguồn gốc xuất xứ, nhất là với mặt hàng nông sản, thực phẩm, nhóm hàng đang chịu sự giám sát nghiêm ngặt từ nhiều thị trường.

Theo nội dung triển khai từ năm 2025, Bộ Công thương xác định tăng cường quản lý nhà nước đối với lĩnh vực xuất xứ hàng hóa là nhiệm vụ trọng tâm. Cơ quan này đã phối hợp xây dựng và triển khai nhiều quy định, trong đó có Nghị định số 146/2025/NĐ-CP và Thông tư 38/2025/TT-BCT, 40/2025/TT-BCT, thay đổi cách thức phân cấp, phân quyền cho các địa phương trong quản lý xuất xứ. Các văn bản này có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, tạo cơ sở pháp lý để 22/34 Sở Công thương tỉnh, thành phố thực hiện phân quyền, rút ngắn thời gian và giảm chi phí cho doanh nghiệp khi xin cấp Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O).

So với trước đây, hệ thống cấp C/O cũng có điều chỉnh: Quyền cấp một số loại chứng nhận được thu hồi từ một số tổ chức và giao lại cho các Phòng quản lý xuất nhập khẩu khu vực nhằm thống nhất đầu mối. Sự điều chỉnh này vừa giúp các đơn vị địa phương chủ động hơn, vừa tăng tính kiểm soát trong quá trình cấp giấy.

Việc siết chặt quản lý xuất xứ còn gắn với các hoạt động cảnh báo rủi ro. Những mặt hàng có nguy cơ gian lận xuất xứ và bị áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại như gỗ dán, đồ nội thất, thép và đá nhân tạo được chú trọng theo dõi hơn. Cùng với đó, nhiều hội nghị, hội thảo và tập huấn về quy tắc xuất xứ trong các FTA được tổ chức nhằm giúp doanh nghiệp nắm rõ hơn các quy định, tăng khả năng tuân thủ và tận dụng ưu đãi thuế quan.

Bộ Công thương cũng đang hoàn thiện dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hóa. Dự thảo này được rà soát, phối hợp cùng các bộ, ngành liên quan, trong đó có Bộ Công an, nhằm đảm bảo tính chặt chẽ, khả thi và phù hợp với thực tiễn.

H.Hương